Δεν επιτέθηκαν σωστά. Ο πόλεμος με το Ιράν έριξε το Ισραήλ και τις ΗΠΑ στον περασμένο αιώνα

Φωτογραφία: Zuma/TASS

Αλεξάντερ Χραμτσίχιν

Αντί για το «τέλος της ιστορίας», ήρθε το τέλος της αμερικανικής αεροπορίας

Μετά το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, στις ΗΠΑ και, κατά συνέπεια, στις χώρες του ΝΑΤΟ, αποδόθηκε απόλυτη σημασία στον ρόλο της αεροπορίας. Θεωρήθηκε ότι θα διαδραμάτιζε καθοριστικό ρόλο στην καταπολέμηση χερσαίων και θαλάσσιων στόχων, καθώς και της εχθρικής αεροπορίας.

Για τον λόγο αυτό, το πυροβολικό και η επίγεια αεροπορική άμυνα στη Δύση αναπτύχθηκαν σε μεγάλο βαθμό με βάση την αρχή της υπολειμματικής κάλυψης. Στην ΕΣΣΔ, ωστόσο, αντέδρασαν με την εντατική ανάπτυξη της επίγειας αεροπορικής άμυνας.

Το σοβιετικό μοντέλο λειτούργησε με επιτυχία στο Βιετνάμ — ήταν ακριβώς η επίγεια αεροπορική άμυνα που προκάλεσε τεράστιες απώλειες στην αμερικανική αεροπορία, ενώ οι ενέργειες των MiG ήταν εντυπωσιακές, αλλά είχαν μικρή επίδραση στη συνολική κατάσταση. Στις επόμενες τοπικές συγκρούσεις, η αεροπορία, κατά κανόνα, υπερίσχυε της επίγειας αεροπορικής άμυνας.

Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης στην Ουκρανία, και οι δύο πλευρές διέθεταν αρχικά συστήματα εδάφους-αέρος που προέρχονταν από το «σοβιετικό κληροδότημα».

Αυτή η αεροπορική άμυνα κατάφερε να παραλύσει τις επιχειρήσεις της παραδοσιακής επανδρωμένης αεροπορίας και από τις δύο πλευρές. Και στον πέμπτο χρόνο της σύγκρουσης, τα αεροσκάφη χρησιμοποιούν τα όπλα τους αποκλειστικά από τον δικό τους εναέριο χώρο, γι’ αυτό πλέον οι απώλειες της επανδρωμένης αεροπορίας έχουν περιοριστεί σημαντικά, αλλά το ίδιο ισχύει και για την επίδρασή τους στην κατάσταση στο μέτωπο.

Το σοβιετικό τμήμα της ουκρανικής αεροπορικής άμυνας έχει αποδυναμωθεί σημαντικά λόγω φθοράς, απωλειών υλικού και εξάντλησης των πυραύλων, αλλά η Δύση προσπαθεί να το αντικαταστήσει, έστω και εν μέρει, με τα δικά της συστήματα, αφήνοντας τον δικό της εναέριο χώρο εντελώς εκτεθειμένο.

Παράλληλα, ο αεροπορικός πόλεμος έχει μεταμορφωθεί ριζικά, αποκτώντας χαρακτήρα πυραυλικών και μη επανδρωμένων συστημάτων. Ενώ το 2022 τόσο η Ρωσία όσο και η Ουκρανία υστερούσαν σημαντικά στην ανάπτυξη μη επανδρωμένων αεροσκαφών, σήμερα βρίσκονται σε εντελώς διαφορετικό επίπεδο σε σύγκριση με άλλες χώρες, τόσο από τεχνική όσο και από τακτική άποψη.

Η μαζική χρήση πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών (UAV) δημιουργεί τεράστια πίεση στην επίγεια αεροπορική άμυνα, και το πρόβλημα αυτό καθίσταται, ουσιαστικά, το κύριο για τις δύο πλευρές.

Στην τρέχουσα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, η κατάσταση αποδείχθηκε διαφορετική. Η αεροπορική άμυνα των ΗΠΑ και των συμμάχων τους ήταν ακριβώς αυτή η «υπολειμματική», ενώ όλα τα καθήκοντα του πολέμου έπρεπε να επιτελεστούν από την αεροπορία.

Η επίγεια αεροπορική άμυνα του Ιράν, όπως και το σύνολο των ενόπλων δυνάμεών του, είναι εξαιρετικά ετερόκλητη όσον αφορά τον τεχνικό εξοπλισμό. Ο εξοπλισμός της είναι κατά κύριο λόγο παρωχημένος, ενώ και ο αριθμός του είναι αρκετά περιορισμένος.

Όσον αφορά την επανδρωμένη αεροπορία, η εκλεκτικότητα και η απαξίωση την αφορούν σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό από ό,τι την επίγεια αεροπορική άμυνα. Προφανώς, ένα σημαντικό μέρος των μαχητικών αεροσκαφών εκτέθηκε σκόπιμα από τους Πέρσες στο πυρ του εχθρού, καθώς ήταν σχεδόν αδύνατο να απογειωθούν, πόσο μάλλον να προκαλέσουν ουσιαστική ζημιά στον εχθρό.

Τελικά, αυτό στο οποίο κατέληξαν η Ρωσία και η Ουκρανία, σε μεγάλο βαθμό αναγκαστικά, το εφάρμοζε το Ιράν εξαρχής — διεξήγαγε έναν πόλεμο με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη. Και αυτή η επιλογή αποδείχθηκε εξαιρετικά αποτελεσματική ενάντια στην «υπολειμματική» αεροπορική άμυνα των ίδιων των ΗΠΑ και στην αεροπορική άμυνα των μοναρχιών του Περσικού Κόλπου, η οποία ήταν εξοπλισμένη με αμερικανικά πυραυλικά συστήματα.

Το κύριο πρόβλημα της αμερικανικής αεροπορικής άμυνας ήταν η ραγδαία εξάντλησή της — η πολύ γρήγορη και μαζική κατανάλωση εξαιρετικά ακριβών πυραύλων εναντίον των πολυάριθμων πυραύλων και των σχεδόν ατελείωτων σε αριθμό και πολύ φθηνών σε τιμή ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών.

Και το ισραηλινό σύστημα αεροπορικής άμυνας εξαντλήθηκε επιτυχώς από τους εξίσου ατελείωτους, αν και τεχνικά πολύ πρωτόγονους, πυραύλους της «Χεζμπολάχ».

Παραδόξως, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, που θεωρούνται εξαιρετικά προηγμένες από τεχνική άποψη, διεξάγουν έναν παραδοσιακό πόλεμο, χρησιμοποιώντας κυρίως επανδρωμένα αεροσκάφη. Και αυτά καταναλώνουν τεράστιες ποσότητες εξαιρετικά ακριβών πυρομαχικών.

Στις ΗΠΑ, τα αεροπορικά οπλοστάσια συμπληρώνονται από πυραύλους «Τομάχοκ» που εκτοξεύονται από αντιτορπιλικά και υποβρύχια, οι οποίοι επίσης καταναλώνονται σε τεράστιες ποσότητες. Όχι μόνο στο Ισραήλ, αλλά και στις ΗΠΑ, η παραγωγή δεν αντισταθμίζει καθόλου την κατανάλωση ούτε των επιθετικών ούτε των αμυντικών μέσων.

Ποια είναι η πραγματική κατάσταση στο Ιράν; Δεν γνωρίζουμε με βεβαιότητα, αλλά, όπως φαίνεται, η παραγωγή των όπλων του αντισταθμίζει ακριβώς την κατανάλωσή τους. Και αυτό απλώς και μόνο επειδή οι πύραυλοι και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη του είναι πολύ φθηνότερα και ευκολότερα στην κατασκευή σε σύγκριση με αυτά των ΗΠΑ και του Ισραήλ.

Επιπλέον, οι εγκαταστάσεις του ιρανικού αμυντικού-βιομηχανικού συγκροτήματος βρίσκονται, κατά κύριο λόγο, υπόγεια, και ως εκ τούτου υφίστανται πολύ περιορισμένες ζημιές από τις επιθέσεις του εχθρού.

Η Πολεμική Αεροπορία του Ισραήλ, όπως φαίνεται, δεν έχει χάσει μέχρι στιγμής ούτε ένα μαχητικό αεροσκάφος. Οι απώλειες των ΗΠΑ στην επανδρωμένη αεροπορία — 1 αεροσκάφος επίθεσης Α-10C, 4 μαχητικά-βομβαρδιστικά F-15E, 1 αεροσκάφος Ε-3G (αεροσκάφος έλεγχου και επιτήρησης), 1 ή 2 αεροσκάφη ανεφοδιασμού ΚS-135, 2 «ειδικών δυνάμεων» «Hercules» (MC-130J και NC-130J), 2−4 ελικόπτερα ειδικών δυνάμεων MH-6M και, ενδεχομένως, έως 2 NH-60.

Επιπλέον, στο ενεργητικό της ιρανικής αεροπορικής άμυνας φαίνεται να περιλαμβάνονται μόνο το A-10 και ένα από τα F-15E, ενώ το E-3G καταστράφηκε από ιρανικό πύραυλο σε αεροδρόμιο της Σαουδικής Αραβίας.

Άλλα οχήματα καταστράφηκαν είτε από «φιλικά πυρά» του Κουβέιτ είτε από τους ίδιους τους Αμερικανούς.

Αυτές οι απώλειες είναι δυσάρεστες, αλλά δεδομένου του τεράστιου μεγέθους της αμερικανικής Πολεμικής Αεροπορίας, δεν είναι καθόλου κρίσιμες. Όσο και αν φαίνεται παράξενο, η κατανάλωση πυρομαχικών είναι πολύ πιο κρίσιμη από τις απώλειες των φορέων τους.

Ωστόσο, η αποτελεσματικότητα του ιρανικού συστήματος αεροπορικής άμυνας δεν είναι καθόλου αμελητέα — έχει ήδη καταρρίψει περίπου 150 ισραηλινά και αμερικανικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Εδώ πρέπει να γίνει κατανοητό ότι για τις ΗΠΑ και το Ισραήλ, που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν παγκόσμιοι ηγέτες στην ανάπτυξη της μη επανδρωμένης αεροπορίας, ο ρόλος αυτών των μηχανών δεν είναι καθόλου ο ίδιος με αυτόν που έχουν στο Ιράν, καθώς και στη Ρωσία και την Ουκρανία.

Τα φθηνά UAV των Περσών και των Σλάβων χρησιμοποιούνται σε τεράστιες ποσότητες και θεωρούνται εκ των προτέρων αναλώσιμα (αυτό ισχύει όχι μόνο για τα «καμικάζι», αλλά και για τα συστήματα που θεωρητικά είναι επαναχρησιμοποιήσιμα).

Τα ισραηλινά «Orbiter», «Hermes» και «Heron», καθώς και τα αμερικανικά «Reaper», είναι πολύ πιο σύνθετα και ακριβά, και κατά συνέπεια, πολύ λιγότερα σε αριθμό. Για αυτόν τον λόγο, δεν είναι δυνατόν να θεωρηθούν αναλώσιμα, ενώ οι μαζικές απώλειες των UAV οδηγούν αυτόματα στο να μεταφέρονται οι αποστολές που εκτελούν (αναγνωριστικές, και ακόμη περισσότερο — επιθετικές) σε συμβατικά αεροσκάφη, η λειτουργία των οποίων είναι ιδιαίτερα δαπανηρή, ειδικά αν δεν υπάρχουν απώλειες.

Δηλαδή, τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη των ΗΠΑ και του Ισραήλ, που μόλις πέντε χρόνια πριν φαινόταν τα καλύτερα και πιο προηγμένα, μεταφέρθηκαν ραγδαία στην κατηγορία των πρωτόγονων μηχανών του «περασμένου αιώνα». Για να ξεπεραστεί αυτή η κατάσταση, χρειάζονται τεράστια χρηματικά ποσά, πολύς χρόνος και πλήρης αλλαγή νοοτροπίας.

Προς το παρόν, μπορούμε να διαπιστώσουμε την πλήρη και απόλυτη αποτυχία της αμερικανικής έννοιας του «πολέμου υψηλής τεχνολογίας», η οποία είχε σχεδιαστεί για να συντρίψει αντιπάλους πολλαπλάσια πιο αδύναμους, αλλά σε καμία περίπτωση για πόλεμο εναντίον ισχυρών στρατών. Η στρατιωτική αυτή ιδέα γεννήθηκε με βάση μια γεωπολιτική ιδέα («το τέλος της ιστορίας»), σύμφωνα με την οποία οι ΗΠΑ νίκησαν όλους για πάντα.

Έτσι, οι Αμερικανοί στρατιωτικοί κατέληξαν θύματα των ίδιων των πολιτικών τους (όπως συμβαίνει, άλλωστε, σχεδόν παντού και πάντα), ενώ τώρα οι πολιτικοί βρίσκονται σε αδιέξοδο, καθώς οι ένοπλες δυνάμεις που οι ίδιοι έχουν καταστρέψει δεν μπορούν να επιτελέσουν τα καθήκοντα που τους έχουν ανατεθεί.

Ένα πολύ σημαντικό μάθημα για όλους, το οποίο πρέπει να αφομοιώσουμε πολύ γρήγορα. Δεν υπάρχει χρόνος να χαίρεσαι για τις αποτυχίες του αντιπάλου· πρέπει να βγάζουμε τα κατάλληλα συμπεράσματα με τη μέγιστη ταχύτητα.

https://svpressa.ru/war21/article/513555/?hta=1