Τα ΗΑΕ έβαλαν μια βόμβα με καθυστερημένη πυροδότηση κάτω από ολόκληρο τον κόσμο

Η εικόνα δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη - ΡΙΑ Νόβοστι, 1920, 1 Μαΐου 2026

© ΡΙΑ Νόβοστι / Η εικόνα δημιουργήθηκε με τεχνητή νοημοσύνη

Όλγα Σαμοφάλοβα

Η αποχώρηση των ΗΑΕ απειλεί με πλήρη κατάρρευση της συμφωνίας ΟΠΕΚ+. Αυτό θα έχει σοβαρές επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου. Το μόνο είναι ότι οι αρνητικές επιπτώσεις δεν αναμένεται να γίνουν αισθητές τώρα, αλλά μόλις απελευθερωθεί το στενό του Ορμούζ και οι χώρες της Μέσης Ανατολής μπορέσουν να εξάγουν το πετρέλαιο τους χωρίς εμπόδια και σε πλήρη κλίμακα.

Δεν είναι τυχαίο που τα ΗΑΕ επέλεξαν ακριβώς αυτή τη στιγμή για να αποχωρήσουν από τη συμμαχία. Πρόκειται για μια πολύ έξυπνη κίνηση. Ήθελαν εδώ και καιρό να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ και τη συμφωνία ΟΠΕΚ+, αλλά δεν μπορούσαν.

Η συμφωνία του ΟΠΕΚ+ δημιούργησε αβάσιμες ελπίδες σε ορισμένες χώρες ότι η συμμαχία θα διατηρούσε πλέον πάντα τις τιμές του πετρελαίου σε υψηλά επίπεδα. Ως εκ τούτου, ήταν δυνατό να επενδύσουν με σιγουριά ακόμη και σε έργα με υψηλό κόστος παραγωγής. Αυτό έκαναν οι ΗΠΑ, η Γουιάνα και η Βραζιλία, οι οποίες δεν ανήκουν στον ΟΠΕΚ. Και τα ΗΑΕ ακολούθησαν επίσης αυτή την πορεία. Ενθουσιασμένοι, επένδυσαν τεράστια ποσά στην επέκταση των έργων εξόρυξης. Ωστόσο, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ ή τη Γουιάνα, τα Εμιράτα δεν μπορούσαν να εξάγουν όσο ήθελαν και, ως εκ τούτου, να αποσβέσουν τις επενδύσεις τους, καθώς ήταν δεσμευμένα από τις υποχρεώσεις του ΟΠΕΚ+.

Το 2021 ξέσπασε μάλιστα ανοιχτή σύγκρουση με τη Σαουδική Αραβία σχετικά με τις ποσοστώσεις. Το Αμπού Ντάμπι μπλόκαρε τη συμφωνία, προκειμένου να εξασφαλίσει το δικαίωμα να παράγει περισσότερο — 3,8 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα αντί για τα 3,2 εκατομμύρια που προέβλεπαν οι ποσοστώσεις. Τότε οι Σαουδάραβες έκαναν συμβιβασμό, επιτρέποντας την παραγωγή 3,5 εκατομμυρίων βαρελιών. Όμως τα ΗΑΕ προφανώς κράτησαν μνησικακία. Στα όνειρά τους οραματίζονται να φτάσουν σε παραγωγή έως και πέντε εκατομμυρίων βαρελιών την ημέρα. Όμως, ως μέλη του ΟΠΕΚ, αυτό θα ήταν δύσκολο να το επιτύχουν.

Το 2023, όχι μόνο τα ΗΑΕ, αλλά και το Ιράκ, καθώς και άλλα μέλη της συμμαχίας, ήταν δυσαρεστημένα με το γεγονός ότι έπρεπε να μειώσουν περαιτέρω την παραγωγή τους, ενώ οι ανταγωνιστές τους — χώρες που δεν ανήκουν στον ΟΠΕΚ — επωφελούνταν από αυτό, αυξάνοντας την παραγωγή τους και καταλαμβάνοντας όλο και μεγαλύτερο μερίδιο στην παγκόσμια αγορά. Το Αμπού Ντάμπι έκρυψε τη δυσαρέσκειά του και περίμενε την κατάλληλη στιγμή. Δεν αποκλείεται ότι δεν έλειψε και η υποκίνηση των ΗΠΑ.

Ταυτόχρονα, ίσως τα ΗΑΕ βιάστηκαν. Μόνο τον τελευταίο χρόνο, ο ΟΠΕΚ αύξησε την ποσόστωση παραγωγής κατά σχεδόν τρία εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα για όλα τα μέλη και σχεδίαζε να συνεχίσει να κινείται προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε να φτάσει ομαλά στο σημείο όπου οι ποσοστώσεις θα είχαν πάψει να παίζουν οποιονδήποτε ρόλο στην αγορά, επειδή κάθε μέλος του ΟΠΕΚ θα μπορούσε πλέον να παράγει όσο θέλει.

Απλώς η συμμαχία ήθελε να το κάνει σταδιακά, ώστε οι τιμές να μην καταρρεύσουν λόγω του σοκ και ο κόσμος να μην βυθιστεί σε μια νέα ενεργειακή κρίση. Διότι τότε η ΟΠΕΚ θα έπρεπε και πάλι να μειώσει την παραγωγή, για να ανεβάσει τις τιμές από τα χαμηλά επίπεδα προς όφελος ολόκληρης της πετρελαϊκής κοινότητας.

Όμως, η υπομονή των ΗΑΕ εξαντλήθηκε νωρίτερα — και η αιτία, φυσικά, ήταν το κλείσιμο του στενού του Ορμούζ και τα προβλήματα με την εξαγωγή πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή. Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, η αποχώρηση του Αμπού Ντάμπι από τη συμμαχία θα είχε προκαλέσει τιμολογιακό σοκ. Αλλά τώρα αυτό δεν συνέβη — επιπλέον, χθες οι παγκόσμιες τιμές του πετρελαίου ανέβηκαν στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τεσσάρων ετών, εν μέσω της όξυνσης της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης των ΗΠΑ με το Ιράν. Αυτός ακριβώς είναι ο λόγος για τον οποίο τα ΗΑΕ επέλεξαν μια τέτοια στιγμή για την αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ: η απόφασή τους χάνεται μέσα σε ένα σωρό άλλων προβλημάτων.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτό δεν θα εξαλείψει πλήρως τον κίνδυνο κατάρρευσης των τιμών του πετρελαίου αργότερα, όταν η σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν θα έχει λήξει και η εφοδιαστική αλυσίδα του πετρελαίου θα έχει αποκατασταθεί πλήρως. Τότε ακριβώς, το «φαινόμενο της πεταλούδας» που θα προκαλέσει η απόφαση των ΗΑΕ μπορεί να έχει εκτεταμένες και απρόβλεπτες συνέπειες.

Μπορούμε να διακρίνουμε τρία σενάρια εξέλιξης των γεγονότων μετά την επίλυση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η πιο ήπια σε επιπτώσεις πορεία: τα ΗΑΕ, παρά την αποχώρησή τους από τον ΟΠΕΚ, θα συνεχίσουν να κινούνται σε συντονισμό με τη συμμαχία, οπότε η επίδραση στην τιμή του πετρελαίου θα είναι ελάχιστη. Το πετρέλαιο μπορεί κάλλιστα να παραμείνει στην περιοχή των 100-110 δολαρίων ανά βαρέλι — και να αποφέρει υπερκέρδη σε όλους τους εξαγωγείς.

Ωστόσο, προς το παρόν είναι δύσκολο να πιστέψει κανείς σε ένα τέτοιο σενάριο, καθώς στις διαφωνίες με τη Σαουδική Αραβία σχετικά με τις ποσοστώσεις προστίθεται και μια πολιτική διάσταση. Τα ΗΑΕ δεν επιθυμούν απλώς να αυξήσουν την παραγωγή και τα έσοδά τους — θέλουν να ανταγωνιστούν τους Σαουδάραβες ως ηγέτες στην περιοχή και να αναδειχθούν οι ίδιοι σε ηγέτες. Η συνεργασία με τις ΗΠΑ, οι οποίες επιδιώκουν τους δικούς τους στόχους (η κυβέρνηση Τραμπ πρέπει να μειώσει τις τιμές του πετρελαίου πριν από τις εκλογές), μπορεί να θεωρηθεί πιο συμφέρουσα για το Αμπού Ντάμπι.

Δεύτερο (βασικό) σενάριο: Τα ΗΑΕ αυξάνουν την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου. Άλλα μέλη του ΟΠΕΚ, ιδίως το Ιράκ και το Καζακστάν, επιθυμούν παρόμοια ελευθερία όσον αφορά τους όγκους παραγωγής, αλλά προς το παρόν δεν αποφασίζουν να αποχωρήσουν ανοιχτά από τον ΟΠΕΚ. Ωστόσο, παραμένοντας μέλη της συμμαχίας, δεν θα τηρούν τις ποσοστώσεις και θα παράγουν περισσότερο. Αυτό θα υπονομεύσει την πειθαρχία και την επιρροή του ΟΠΕΚ και θα οδηγήσει σε πτώση των τιμών του πετρελαίου — όχι καταστροφική, αλλά κάτω από τα 100 δολάρια, αν και ακόμα πάνω από τα 80 δολάρια. Για τα περισσότερα πετρελαϊκά έργα, αυτό είναι ένα αρκετά βιώσιμο και κερδοφόρο επίπεδο.

Το τρίτο σενάριο είναι καταστροφικό. Υποθέτει ότι, μετά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, και άλλα μέλη της ΟΠΕΚ θα αποχωρήσουν δημοσίως από τη συμμαχία. Εάν κάθε παράγοντας αυξήσει την παραγωγή του, θα προκύψει υπερπαραγωγή στην αγορά και, χωρίς έναν κοινό ηγέτη, θα ξεσπάσουν πραγματικοί πόλεμοι τιμών, τέτοιας κλίμακας που ο κόσμος δεν έχει ξαναδεί. Παράλληλα, οι έμποροι θα στοιχηματίσουν αμέσως στην μελλοντική υπερπροσφορά πετρελαίου, παρόλο που αυτή δεν έχει ακόμη συμβεί. Το πετρέλαιο τότε μπορεί εύκολα να πέσει στα 75 δολάρια το βαρέλι ή και χαμηλότερα, αν η αύξηση της παραγωγής είναι πραγματικά επιθετική.

Η Ρωσία, φυσικά, δεν θα μπορέσει να παραμείνει αμέτοχη, καθώς οι τιμές του πετρελαίου επηρεάζουν άμεσα το ένα πέμπτο των εσόδων του προϋπολογισμού μας.

Η πλήρης διάλυση του ΟΠΕΚ+ αποτελεί το χειρότερο σενάριο και για τη Ρωσία, καθώς η παγκόσμια τιμή θα πέσει κάτω από τα 75 δολάρια το βαρέλι, ενώ η τιμή του ρωσικού πετρελαίου θα είναι ακόμη χαμηλότερη λόγω της διαρκούς έκπτωσης που επιβάλλουν οι κυρώσεις. Η Ρωσία διαθέτει ένα μαξιλάρι ασφαλείας ύψους 14,41 τρισεκατομμυρίων ρούβλια στο Εθνικό Ταμείο Επενδύσεων (αυτό αντιστοιχεί στο 5,7% του ΑΕΠ), ωστόσο το ρευστό μέρος των αποθεματικών ανέρχεται συνολικά σε περίπου 3,89 τρισεκατομμύρια ρούβλια. Επομένως, εάν η τιμή του πετρελαίου πέσει, η ρωσική κυβέρνηση θα αναγκαστεί να λάβει μέτρα που δεν θα είναι και τα πιο δημοφιλή, όπου η αύξηση των δανείων δεν είναι ακόμη το χειρότερο. Πιθανότατα, θα χρειαστεί να περικοπούν οι δημοσιονομικές δαπάνες και να αναβληθούν ορισμένα επενδυτικά έργα για μεταγενέστερες ημερομηνίες.

https://ria.ru/20260501/oae-2089980940.html