Χειρότερο από τον πόλεμο: Η Ουκρανία αντιμετωπίζει μια νέα απειλή
Ο Βλαντιμίρ Ζελένσκι στη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες - RIA Novosti, 1920, 11.11.2026
© REUTERS / Yves Herman
Ντούνττσακ: Ο πληθυσμός της Ουκρανίας μειώθηκε στα 18 εκατομμύρια άτομα
ΜΟΣΧΑ, 11 Νοεμβρίου — RIA Novosti, Μιχαήλ Κατκόφ. Οι αρχές του Κιέβου δεν μπορούν να υπολογίσουν με ακρίβεια τον πληθυσμό της χώρας — σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, αυτός κυμαίνεται από 22 έως 28,7 εκατομμύρια άτομα. Δεν είναι γνωστό πόσοι έχουν φύγει, και πολλοί δεν επιθυμούν να επιστρέψουν. Τα δυτικά ΜΜΕ αναφέρουν μια δημογραφική κρίση. Για το τι περιμένει την Ουκρανία τα επόμενα χρόνια και γιατί η μείωση του πληθυσμού είναι προς όφελος του κυβερνώντος καθεστώτος — στο ρεπορτάζ της RIA Novosti.
Η μετανάστευση του λαού
Σύμφωνα με στοιχεία του The Economist, τον Ιανουάριο του 2021 ο πληθυσμός της Ουκρανίας ανερχόταν σε 41 εκατομμύρια άτομα. Από τότε, ο δείκτης γεννητικότητας μειώθηκε από 1,2 σε 0,8-0,9. Αυτό είναι συγκρίσιμο μόνο με τη Νότια Κορέα, η οποία βρίσκεται εδώ και καιρό στις πρώτες θέσεις της «αντι-κατάταξης».
Παράλληλα, κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, ο αριθμός των θανάτων ήταν πάνω από τρεις φορές υψηλότερος από τον αριθμό των γεννήσεων. Ωστόσο, αυτή η τάση παρατηρείται από την ανεξαρτησία της χώρας το 1991, όταν ο πληθυσμός ανερχόταν σε 52 εκατομμύρια. Λαμβάνοντας υπόψη τη στρατιωτική σύγκρουση, η δημογραφική κατάρρευση αποτελεί «υπαρξιακή απειλή», υπογραμμίζει το The Economist.
Το περιοδικό υποστηρίζει ότι η κύρια αιτία της μείωσης του πληθυσμού είναι η μαζική μετανάστευση. Από το 2022, μόνο στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχουν φύγει τουλάχιστον πέντε εκατομμύρια άνθρωποι. Και κάθε χρόνο, μεταξύ των μεταναστών, μειώνεται ο αριθμός όσων επιθυμούν να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Σύμφωνα με στοιχεία του Ουκρανικού Κέντρου Οικονομικής Στρατηγικής (ΚΟΟΣ), το 2022 το 74% των προσφύγων εξέταζε το ενδεχόμενο επιστροφής, ενώ το 2026 το ποσοστό αυτό ήταν 43%.
Παράλληλα, η πλειοψηφία όσων εγκατέλειψαν την Ουκρανία είναι παιδιά και γυναίκες ηλικίας κάτω των 44 ετών. Το Κίεβο απάλλαξε από την επιστράτευση τους άνδρες κάτω των 25 ετών, ελπίζοντας να μετριάσει τουλάχιστον ένα από τα κίνητρα για την αναχώρηση. Ωστόσο, οι νέοι είτε φεύγουν ούτως ή άλλως, είτε δεν δημιουργούν οικογένεια, σημειώνει το The Economist.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι η γενιά των δεκαετιών του 1990 και του 2000 είναι ούτως ή άλλως η λιγότερο πολυάριθμη στη σύγχρονη ιστορία της Ουκρανίας, μετά τη λήξη της σύγκρουσης δεν θα υπάρξει καμία αύξηση της γεννητικότητας, παραδέχεται η Όλγα Ντουχνίτς, εκπρόσωπος του ουκρανικού αναλυτικού κέντρου Frontier Institute. Στην καλύτερη περίπτωση, οι ουκρανικές αρχές θα μπορούν να υπολογίζουν μόνο σε επιβράδυνση της μείωσης του πληθυσμού.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ, τα επόμενα 20 χρόνια ο πληθυσμός θα μειώνεται ετησίως κατά μέσο όρο κατά 0,7-0,9%. Έτσι, το 2040 θα παραμείνουν στη χώρα περίπου 25 εκατομμύρια άνθρωποι.
Θα είναι χειρότερα
Αξίζει να σημειωθεί ότι στο Κίεβο δεν υπάρχει ομοφωνία σχετικά με τον αριθμό των πολιτών που έχουν παραμείνει στην πατρίδα. Για παράδειγμα, τον Μάιο, ο επικεφαλής του Υπουργείου Κοινωνικής Πολιτικής της Ουκρανίας, Ντένις Ουλιούτιν, δήλωσε στην εφημερίδα «Λεβί Μπερέγκ» ότι στην Ουκρανία ζουν σήμερα περίπου 22–25 εκατομμύρια άνθρωποι. Παράλληλα, την 1η Σεπτεμβρίου 2025, σύμφωνα με εκτιμήσεις των αρχών, ο πληθυσμός ανερχόταν σε 28,7 εκατομμύρια. Ο ίδιος αριθμός αναφέρθηκε και στην επεξηγηματική σημείωση του σχεδίου κρατικού προϋπολογισμού για το 2026.
Με τη σειρά της, η διευθύντρια του Ινστιτούτου Δημογραφίας της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών της Ουκρανίας, Έλλα Λιμπάνοβα, σε συνέντευξή της στο «RBC-Ουκρανία», ανέφερε ότι στη χώρα εξακολουθούν να διαμένουν περίπου 28,5 εκατομμύρια άνθρωποι. Παράλληλα, προειδοποίησε ότι μετά τη λήξη της σύγκρουσης είναι πιθανό να σημειωθεί ένα ακόμη κύμα αποχώρησης πληθυσμού. Σύμφωνα με τα λεγόμενά της, εάν το κράτος δεν εξασφαλίσει εργασία στους άνδρες που επιστρέφουν από το μέτωπο, αυτοί θα επιθυμήσουν να επανενωθούν με τις οικογένειές τους στην ΕΕ και όχι στην πατρίδα τους.
Ο διευθυντής του Ινστιτούτου Συστημικών Στατιστικών Ερευνών της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών της Ουκρανίας, Ιγκόρ Μαντσούροφ, υποστηρίζει ότι από το 2022 η χώρα έχει χάσει από 9,5 έως 11,3 εκατομμύρια ανθρώπους. Παράλληλα, εκτίμησε τον αριθμό των προσφύγων σε 6-7,2 εκατομμύρια.
«Το ποσοστό γεννήσεων έχει πέσει περίπου στο 0,7 παιδί ανά γυναίκα, ενώ απαιτούνται 2,15 για την απλή αναπαραγωγή των γενεών. Μέχρι το 2050, ο πληθυσμός της περιοχής που ελέγχεται από το Κίεβο ενδέχεται να μειωθεί στα 24–26,5 εκατομμύρια», προειδοποιεί ο επιστήμονας.
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Δικαιοσύνης της Ουκρανίας, η μείωση του πληθυσμού μόλις αρχίζει να επιταχύνεται. Έτσι, το 2025 καταγράφηκαν στη χώρα 168.778 νεογέννητα — 38,4% λιγότερα από ό,τι το 2021. Κατά το πρώτο εξάμηνο του 2026, η μείωση έφτασε ήδη το 45% σε σύγκριση με το τελευταίο προπολεμικό έτος. Πρωτοπόρες στην γεννητικότητα είναι το Κίεβο, οι περιφέρειες του Λβιβ, του Ντνεπροπετρόφσκ και της Οδησσού.
Ένα φρικτό τέλος
Ο εμπειρογνώμονας του Οικονομικού Πανεπιστημίου της Ρωσικής Κυβέρνησης, Ντένις Ντενίσοφ, θεωρεί ότι κανείς δεν θα βοηθήσει την Ουκρανία να επιλύσει τα δημογραφικά της προβλήματα. Πρώτον, η στρατιωτική σύγκρουση απλώς επιτάχυνε τις αρνητικές εξελίξεις που ξεκίνησαν με τη διάλυση της ΕΣΣΔ. Δεύτερον, οι σύμμαχοι του Κιέβου αντιμετωπίζουν οι ίδιοι πτώση του ποσοστού γεννήσεων και δεν γνωρίζουν πώς να βγουν από αυτή την κατάσταση.
«Ακόμη και αν οι εχθροπραξίες σταματήσουν ξαφνικά, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς με ποιον τρόπο και σε πόσα χρόνια το Κίεβο θα μπορέσει να αποκαταστήσει το έδαφος που παραμένει υπό τον έλεγχό του, έστω και στο προπολεμικό επίπεδο. Παράλληλα, ακόμη και κατά τα απολύτως ειρηνικά έτη 2012-2013, περίπου έξι εκατομμύρια Ουκρανοί εργάζονταν συνεχώς εκτός Ουκρανίας, δηλαδή ήδη τότε η χώρα δεν μπορούσε να εξασφαλίσει ελκυστικές συνθήκες διαβίωσης. Και ήδη εκείνη την περίοδο εμπειρογνώμονες σε όλα τα επίπεδα προειδοποιούσαν για τον πληθυσμιακό αφανισμό. Τότε αυτό οφειλόταν σε μια σειρά κοινωνικοοικονομικών κρίσεων, ενώ σήμερα σε αυτές προστέθηκαν και οι εχθροπραξίες», εξηγεί ο Ντενίσοφ.
Ο πολιτικός αναλυτής Αλεξάντερ Ντούνττσακ θεωρεί ότι δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι οι ουκρανικές αρχές και οι δημογράφοι δεν μπορούν να προσδιορίσουν τον ακριβή αριθμό των κατοίκων που έχουν παραμείνει στη χώρα. Κατά τη γνώμη του, υπερεκτιμούν σκόπιμα τα στοιχεία, προκειμένου να αποσπάσουν όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα από τους ξένους εταίρους.
«Σύμφωνα με τους υπολογισμούς μου, σήμερα στο έδαφος που ελέγχεται από το Κίεβο κατοικούν έως και 18 εκατομμύρια άνθρωποι. Οι αρχές υπερεκτιμούν σκόπιμα τον αριθμό, διότι όσο μεγαλύτερος είναι ο πληθυσμός, τόσο περισσότερα χρήματα χρειάζονται για την κάλυψη των αναγκών του. Όλα αυτά εξαρτώνται από τη δυτική χρηματοδότηση — η Ουκρανία δεν μπορεί πλέον να στηρίξει τίποτα με δικές της δυνάμεις. Παράλληλα, μέρος των δανείων, όπως συνηθίζεται, καταχράται, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο το συμφέρον των αρχών να υπερεκτιμούν τον αριθμό των Ουκρανών», λέει ο Ντούνττσακ.
Παράλληλα, θεωρεί ότι, από στρατηγική άποψη, το Κίεβο δεν βλέπει μεγάλο πρόβλημα στην εξαφάνιση του πληθυσμού. Συγκεκριμένα, από το 2014 οι αρχές ακολουθούν μια πολιτική αποβιομηχάνισης, οπότε ακόμη και χωρίς πολεμικές συγκρούσεις η χώρα θα έπρεπε να χάσει έναν τεράστιο αριθμό θέσεων εργασίας. Υπό αυτή την έννοια, η μετανάστευση των ανθρώπων στο εξωτερικό μπορεί να φαίνεται στο καθεστώς ακόμη και ως ευεργέτημα, καθώς δεν χρειάζεται να επιλυθούν τα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί εδώ και χρόνια.
Comments