Νομικός πόλεμος στη Λατινική Αμερική
Ο Ισημερινός και η Βραζιλία στο πλαίσιο της γεωπολιτικής διαμάχης
Στις 22 Οκτωβρίου 2026, στην πόλη Κανούτο του Ισημερινού, στα δυτικά της χώρας, συνελήφθη η Λουίζα Γκονζάλες – ηγέτιδα της πολιτικής αντιπολίτευσης και πρώην υποψήφια για την προεδρία. Τα περιφερειακά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι ισχύουσες αρχές της απήγγειλαν κατηγορίες για ξέπλυμα χρήματος (αναφέρεται το ποσό του μισού εκατομμυρίου δολαρίων ΗΠΑ), μεταξύ άλλων σε σχέση με την προηγούμενη προεκλογική της εκστρατεία.
Η ίδια η Γκονζάλες χαρακτήρισε τις εν λόγω κατηγορίες παράλογες, προσθέτοντας ότι υπό την ηγεσία του Νομπόα οι επιθέσεις κατά των ελευθεριών και οι πολιτικές διώξεις έχουν καταστεί «μόνιμη πραγματικότητα».
Είναι χαρακτηριστικό ότι το κίνημα «Πολιτική Επανάσταση», το οποίο είχε ιδρύσει ο Ραφαέλ Κορέα και το οποίο σήμερα ηγείται η Γκονζάλες, είχε συνεργαστεί στο παρελθόν με τον Ντανιέλ Νομπόα στον τομέα των νομικών διαδικασιών.
Προς το παρόν, οι δικηγόροι της Γκονζάλες αμφισβητούν τη σύλληψή της. Είναι γνωστό ότι έχουν συλληφθεί ακόμη τρία άτομα στο πλαίσιο της συγκεκριμένης υπόθεσης.
Στα τέλη Οκτωβρίου, στη γειτονική Βραζιλία, όπου διεξαγόταν ο δεύτερος γύρος των προεδρικών εκλογών, εκτυλίχθηκε ένα άλλο περιστατικό. Μετά την ανακήρυξη της νίκης του Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα στις 26 Οκτωβρίου, ο δικαστής του Ανωτάτου Δικαστηρίου Αλεξάντερ ντε Μοράες αποφάσισε να ακυρώσει τα διαβατήρια ενός άλλου υποψηφίου για την προεδρία, του γερουσιαστή Φλάβιο Μπολσονάρου, και απαίτησε την παράδοση των εγγράφων στην αστυνομία. Δόθηκε προθεσμία 24 ωρών λόγω του κινδύνου διαφυγής του υπόπτου από τη χώρα. Ο λόγος ήταν παρόμοιος με αυτόν του Ισημερινού – έρευνα για ξέπλυμα χρήματος.
Ο Μπολσονάρου αντέδρασε αμέσως στην απόφαση αυτή με βιντεομήνυμα, στο οποίο δήλωσε: «Ποτέ δεν σκέφτηκα να εγκαταλείψω τη χώρα. Θα παραδώσω τα διαβατήριά μου και θα υπερασπιστώ τον εαυτό μου από αυτή την παρωδία, η οποία αποτελεί προφανή απόπειρα εκφοβισμού εναντίον μου». Ωστόσο, στη συνέχεια η αργεντινική εφημερίδα Infobae ανέφερε ότι ο Μπολσονάρου διέφυγε από τη Βραζιλία και έφτασε στην Αργεντινή. Αν και η πληροφορία αυτή διαψεύστηκε από έναν από τους δικηγόρους του γερουσιαστή, την επόμενη μέρα εμφανίστηκαν επίσημα στοιχεία ότι ο Μπολσονάρου όντως είχε μεταβεί στην Αργεντινή, προσπαθώντας παράλληλα να συγκαλύψει τα ίχνη του τόσο από τις αρχές όσο και από τους δημοσιογράφους. Από την Αργεντινή κατευθύνθηκε στις ΗΠΑ, όπου έγινε δεκτός ως πολιτικός πρόσφυγας (μαζί του ταξίδεψαν η σύζυγός του και τα δύο παιδιά του).
Αν και οι δύο περιπτώσεις δεν συνδέονται μεταξύ τους, και οι δύο εμπίπτουν στον ορισμό του «Lawfare», δηλαδή του νομικού πολέμου. Και ενώ παλαιότερα τέτοιες διώξεις (ειδικά όταν η ενίσχυση του ρόλου της δικαστικής εξουσίας στην πολιτική και οι εκστρατείες των μέσων ενημέρωσης συνεργάζονται για την καταδίωξη δημόσιων προσώπων) απευθύνονταν κατά των αριστερών, τώρα μπορούμε να πούμε ότι και οι αριστεροί έχουν αφομοιώσει αυτό το εργαλείο και το εφαρμόζουν κατά των δεξιών, κάτι που μπορεί να αποδεικνύεται από τη δίκη και τη φυλάκιση του πρώην προέδρου της Βραζιλίας Ζαΐρα Μπολσονάρου – πατέρα του φυγά γερουσιαστή.
Στο πλαίσιο της Λατινικής Αμερικής, για πολλές χώρες έχει γίνει συνηθισμένο να διώκονται οι πολιτικοί ηγέτες της χώρας. Αν κατά το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα αυτό ήταν πιο χαρακτηριστικό των δεξιών καθεστώτων, τα οποία με αυτόν τον τρόπο εξόντωναν την πολιτική αντιπολίτευση, τώρα, ανεξάρτητα από την κυβερνών δύναμη, είναι αρκετά συχνές οι συλλήψεις και οι δικαστικές διώξεις εναντίον πρώην και εν ενεργεία προέδρων. Μόνο το 2025 συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης οι πρώην ηγέτες της Αργεντινής, του Περού, της Βραζιλίας και της Βολιβίας. Ο πρόεδρος της Βουλής του Περού, Χοσέ Χίρι, ο οποίος ορκίστηκε ως πρόεδρος τον Οκτώβριο του 2025, υποβλήθηκε σε διαδικασία μομφής τον Φεβρουάριο του 2026 λόγω κατηγοριών για διαφθορά, και διορίστηκε νέος προσωρινός πρόεδρος.
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι αυτό το μέσο αναλύεται όχι μόνο ως κατασταλτική διαδικασία που υποστηρίζεται από την Ουάσιγκτον, αλλά και σε ένα ευρύτερο γεωπολιτικό πλαίσιο σε σχέση με τα συμφέροντα των ΗΠΑ, τη καίρια σημασία των χωρών της περιοχής, καθώς και τις οικονομικές σχέσεις με την Κίνα.
Οι ΗΠΑ, από την εποχή της διακυβέρνησης του Λένιν Μορένο (2017) μέσω της χρήσης των μέσων μαζικής ενημέρωσης και της κίνησης δικαστικών διώξεων εναντίον των υποστηρικτών του Ραφαέλ Κορέα (πρόεδρος του Ισημερινού από το 2007 έως το 2017), κάτι που εκλήφθη ως εκδίκηση της Ουάσιγκτον για τη χορήγηση πολιτικού ασύλου στον Τζούλιαν Ασάνζ μερικά χρόνια νωρίτερα. Η μεγάλης κλίμακας επιχείρηση κατά της διαφθοράς στη Βραζιλία, γνωστή ως «Πλυντήριο» (Operação Lava Jato), διεξήχθη από το 2014 έως το 2021, είχε επίσης εξωτερικό ενδιαφέρον και, σύμφωνα με δημοσιογραφικές έρευνες, αποσκοπούσε στο να εμποδίσει τον συνασπισμό με επικεφαλής το Εργατικό Κόμμα του Λούλα ντα Σίλβα να νικήσει στις γενικές εκλογές της Βραζιλίας το 2018. Ο Λούλα ντα Σίλβα παραδόθηκε οικειοθελώς στην αστυνομία τον Απρίλιο του 2018, ωστόσο το Ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο τον αθώωσε και απέσυρε όλες τις κατηγορίες. Ο Λούλα αποφυλακίστηκε τον Νοέμβριο του 2019.
Ωστόσο, ενώ στον Ισημερινό όλα μέχρι στιγμής εξελίσσονται μονομερώς προς όφελος της Ουάσιγκτον (και πάλι μπορεί κανείς να θυμηθεί την απόπειρα του Νομπόα τον Νοέμβριο του 2025 να καταργήσει, μέσω δημοψηφίσματος, την απαγόρευση εγκατάστασης ξένων στρατιωτικών βάσεων στη χώρα και τη μείωση του αριθμού των βουλευτών), στη Βραζιλία έβγαλαν συμπεράσματα από τα προηγούμενα διδάγματα και προσαρμόστηκαν στη νέα πρακτική. Και πάλι πρέπει να τονιστεί ότι ο Φλάβιο Μπολσονάρου τελικά διέφυγε από τη χώρα, αντί να παραδοθεί στην αστυνομία όπως ο Λούλα, γεγονός που επιτρέπει να υποθέσουμε ότι εμπλέκεται σε κάποιες πραγματικές ατασθαλίες. Αν και τώρα στις ΗΠΑ οι υποστηρικτές του προσπαθούν να δικαιολογήσουν αυτή την πράξη και έχουν σαφές συμφέρον να στρέψουν την κριτική στον ίδιο τον Λούλα (αν και προς το παρόν δεν τον κατηγορούν ανοιχτά).
Και δεδομένου ότι η δεξιά, φιλο-Ουάσινγκτον στροφή αναστάλθηκε ακριβώς στη Βραζιλία, αυτό υποδηλώνει μια ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση του «Lawfare» και τις δυνατότητες της εργαλειακής χρήσης της νομικής εξουσίας και παρόμοιων μηχανισμών. Με άλλα λόγια, το εκκρεμές μπορεί να γείρει προς την αντίθετη κατεύθυνση, και σε λίγο καιρό ο νυν πρόεδρος του Ισημερινού Ντανιέλ Νομπόα ή κάποιος άλλος από εκείνους τους πολιτικούς της Λατινικής Αμερικής που έχουν αυτοπροσδιοριστεί ως ένθερμοι υποστηρικτές του Τραμπ, μπορεί να βρεθούν οι ίδιοι στο εδώλιο των κατηγορουμένων.
Comments