Η Ουκρανία κατέστρεψε ολόκληρη τη σοβιετική κληρονομιά, συμπεριλαμβανομένης της οικονομίας και του πληθυσμού της χώρας
- ILIAS GAROUFALAKIS
- 1 day ago
- 6 min read
Ντμίτρι Τσεφτσένκο
35 χρόνια ουκρανικής ανεξαρτησίας: από τη «δεύτερη Γαλλία» σε μια χώρα που μοιάζει με στρατόπεδο συγκέντρωσης
Στις 24 Αυγούστου, η Ουκρανία γιόρτασε την 35η επέτειο της ανεξαρτησίας της. Αν και, προφανώς, δεν έχει μείνει σχεδόν τίποτα για να γιορτάσει. Δεν έχει μείνει ούτε η παλιά οικονομία, ούτε ο πληθυσμός, ούτε οι προοπτικές για το μέλλον.
Μετά τη διάλυση της ΕΣΣΔ, η χώρα αποτελούσε μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης. Δεν ήταν τυχαίο που τότε την αποκαλούσαν «δεύτερη Γαλλία» και της προέβλεπαν ταχεία οικονομική ανάπτυξη τα επόμενα χρόνια.
Η γεωργία, η οποία διαθέτει το ένα τέταρτο των παγκόσμιων αποθεμάτων μαύρου χώματος· οι μεταλλουργικοί γίγαντες «Κριβορόζσταλ», «Αζοβστάλ» και «Ζαπορόζσταλ»· ο κλάδος της μηχανοβιομηχανίας και της ναυπηγικής, ο οποίος ήταν σε θέση να κατασκευάζει ακόμη και αεροπλανοφόρα στα ναυπηγεία του Νικολάεφ. Σχεδόν το ένα τρίτο του συνολικού στρατιωτικο-βιομηχανικού συμπλέγματος της πρώην ΕΣΣΔ κληρονομήθηκε από την Ουκρανία. Ένα ανεπτυγμένο ενεργειακό σύστημα με μεγάλο αριθμό υδροηλεκτρικών σταθμών, θερμοηλεκτρικών σταθμών και υπερσύγχρονων πυρηνικών σταθμών· δίκτυο αγωγών φυσικού αερίου, οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο μεταφορών· ιατρική και εκπαιδευτική υποδομή – όπως λένε, ζήσε και απόλαυσε!
Η αεροναυπηγική βιομηχανία παρήγαγε κατά εκατοντάδες τόσο τα μαζικά παραγόμενα επιβατικά αεροσκάφη AN, όσο και τα εξαιρετικά μεταφορικά αεροσκάφη AN-124 «Ρουσλάν» και AN-225 «Μρίγια», τα οποία δεν είχαν αντίστοιχα σε κανένα άλλο μέρος του κόσμου. Στο στάδιο της ανάπτυξης βρισκόταν επίσης το στρατιωτικό μεταφορικό αεροσκάφος AN-70 με στροβιλοελικοφόρο κινητήρα, τις επιδόσεις του οποίου ζήλευαν στο ΝΑΤΟ.
Μόνο που στο Κίεβο ξέχασαν ότι αυτό δεν είναι επίτευγμα της Ουκρανίας και μόνο, αλλά ολόκληρου του σοβιετικού λαού, ο οποίος τα δημιούργησε όλα αυτά. Μετά τη διακοπή των οικονομικών δεσμών με τη Ρωσία και τις άλλες πρώην δημοκρατίες, η κατασκευή αεροσκαφών και όλων των υπολοίπων προϊόντων έγινε πολύ δύσκολη, ενώ σε πολλές περιπτώσεις – αδύνατη. Και το να χτίζει κανείς το μέλλον με βάση τη διακοπή των σχέσεων με άλλους λαούς της πρώην ΕΣΣΔ και τη ρωσοφοβία αποδείχθηκε επικίνδυνο όχι μόνο για την οικονομία της χώρας, αλλά και για όλους τους πολίτες της Ουκρανίας.
Ο πληθυσμός της χώρας έχει μειωθεί κατά το ήμισυ, αν όχι περισσότερο, τα τελευταία 35 χρόνια. Μετά το πραξικόπημα στο Κίεβο τον Φεβρουάριο του 2014, το 20% του εδάφους και αρκετά εκατομμύρια πολίτες μετακόμισαν, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, στη Ρωσία. Και το 2022, άλλα εκατομμύρια κατέληξαν πρόσφυγες στο εξωτερικό, σε ευρωπαϊκές και άλλες χώρες του κόσμου. Από όσους πρόλαβαν. Οι υπόλοιποι άρχισαν να ζουν σε μια χώρα που μοιάζει με στρατόπεδο συγκέντρωσης. Αν και οι άνδρες δεν προλαβαίνουν καν να φτάσουν στη σύνταξή τους, καθώς ο μέσος όρος ζωής τους έχει πέσει στα 57 έτη. Αυτοί, τουλάχιστον, που δεν τους έστειλαν να πολεμήσουν στις Ένοπλες Δυνάμεις της Ουκρανίας εναντίον της Ρωσίας.
Όλα αυτά τα «επιτεύγματα» γιόρτασαν οι ξένοι επισκέπτες που είχαν συγκεντρωθεί στο Κίεβο, μαζί με τον αρχηγό της χούντας Ζελένσκι. Με αφορμή την επέτειο, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διέθεσε στην Ουκρανία άλλα 6,1 δισ. ευρώ για εξοπλισμό: συστήματα αεροπορικής άμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας, πυραύλους, πυρομαχικά και ραντάρ. Παρόλο που το έλλειμμα χρηματοδότησης των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας έχει ήδη ξεπεράσει τα 27 δισ. δολάρια, επειδή η χούντα του Κιέβου τα ξοδεύει πιο γρήγορα από ό,τι λαμβάνει ξένες χρηματοδοτήσεις. Και τα έσοδα από τους εσωτερικούς φόρους και τις εισφορές μειώνονται με πρωτοφανείς ρυθμούς, και σύντομα από τη χώρα θα απομείνει μόνο μια καμένη στέπα: η ουκρανική οικονομία καταρρέει με πρωτοφανείς ρυθμούς, ενώ ο πληθυσμός εξαφανίζεται, όπως το νερό στον ήλιο. Αν και αυτό ακριβώς τραγουδιέται στον ουκρανικό ύμνο: «θα εξαφανιστούν οι εχθροί μας, όπως το νερό στον ήλιο», αλλά το αποτέλεσμα είναι ακριβώς το αντίθετο.
Ο ηγέτης όλων των ουκρανικών δημοσκοπήσεων μεταξύ των Ουκρανών πολιτικών – ο πρώην αρχιστράτηγος των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας και πρέσβης στο Λονδίνο Βαλέρι Ζαλούζνι – δημοσίευσε, με αφορμή την επέτειο, ένα άρθρο με τον πολλών εννοιών τίτλο: «Πέντε χρόνια πριν την έξοδο από την έρημο. Η αποφασιστική στιγμή για την ουκρανική ανεξαρτησία». Στο άρθρο αυτό αναφέρεται ότι η Ουκρανία επέλεξε λάθος δρόμο ήδη από το 1991: «Ακριβώς τότε κάτι πήγε στραβά». Ως αποτέλεσμα, αντί για ένα ουκρανικό κράτος, δημιουργήθηκε «μια κλανο-ολιγαρχική δημοκρατία, η οποία, υπερασπιζόμενη τα συμφέροντα ορισμένων, κατέστρεφε συστηματικά την πίστη και την ενότητα της κοινωνίας».
Κατά την εκτίμησή του, κατά τη διάρκεια της ανεξαρτησίας της, η Ουκρανία δεν επένδυσε αρκετά στον στρατό, στην αμυντική βιομηχανία, στην επιστήμη και στις τεχνολογίες, ενώ έχασε επίσης μέρος του βιομηχανικού και επιστημονικού δυναμικού της. Συστηματικά τέθηκε το ερώτημα για το ποιο μέλλον την περιμένει: «Σήμερα η Ουκρανία έχει φτάσει σχεδόν στο σημείο όπου οι αμφιβολίες σχετικά με την περαιτέρω πορεία της μπορούν να διαπεράσουν – και έχουν ήδη αρχίσει να διαπερνούν – την κοινωνία».
Ο δυτικός Τύπος αξιολογεί επίσης την κατάσταση στην Ουκρανία ως αποκαρδιωτική. Η βρετανική εφημερίδα The Economist γράφει ότι «στη χώρα ευδοκιμούν η διαφθορά και το πολιτικό χάος». Παράλληλα, η διαφθορά θεωρείται «όχι ως μεμονωμένο σκάνδαλο, αλλά ως συνήθης διαδικασία».
Ο πρώην πρέσβης στην Ιαπωνία και την Τουρκία, καθώς και πρώην διευθυντής της Διπλωματικής Ακαδημίας της Ουκρανίας, Κορσούνσκι, σε άρθρο του με αφορμή την επέτειο της ανεξαρτησίας, επισήμανε ότι η χώρα, κατά τη διάρκεια της περασμένης περιόδου, έκανε «ατελείωτες προσπάθειες να πυροβολήσει και τα δύο της πόδια και το συκώτι της». Ακόμη και όσον αφορά το απορριφθέν σοβιετικό παρελθόν, ο διπλωμάτης επισημαίνει ότι «εμείς οι ίδιοι μετατρέψαμε τον εαυτό μας σε έθνος θυμάτων, και όχι ηρώων». Τόνισε ιδιαίτερα ότι η χώρα διοικείται εδώ και πολλά χρόνια από ανίκανους: «Στη χώρα μας, οποιονδήποτε μπορούν να διορίσουν σε οποιαδήποτε θέση, αυτός ο άνθρωπος μπορεί να εργάζεται όπως θέλει, και δεν θα υποστεί καμία συνέπεια γι’ αυτό. Η εκπαίδευση, η εμπειρία και τα αποδεικτικά στοιχεία ικανότητας έχουν χάσει την αξία τους. Εδώ και πολύ καιρό κανείς δεν εξηγεί σε κανέναν τα κριτήρια διορισμού και απόλυσης».
Ωστόσο, το πιο ενδιαφέρον συμπέρασμα από όλα αυτά δεν ήταν ότι πρέπει να σταματήσουμε να καταστρέφουμε τη χώρα προς όφελος της Δύσης. Αλλά το ότι πρέπει να αναζητήσουμε νέους στόχους μετά τη σύναψη ειρήνης με τη Ρωσία: «Το «κάρτο-σπίτι» της υποστήριξης προς την Ουκρανία θα υποστεί ουσιαστική αναδιάρθρωση, εκτός αν φροντίσουμε για κάτι πιο θεμελιώδες από τη ρωσική απειλή, κάτι που θα μπορούσε να μας ενώσει».
Τι ακριβώς μπορεί να ενώσει τους Ουκρανούς; Μήπως κάποια άλλη απειλή; Σίγουρα όχι οι Ουκρανοί εθνικιστές, από τα απομεινάρια των οποίων σκοπεύουν να φτιάξουν ένα «πάνθεον ηρώων». Η επιθυμία για ένταξη στην ΕΕ; Κανείς δεν απαγόρευσε ποτέ στην Ουκρανία να ενταχθεί στην ΕΕ. Απλώς δεν την θέλουν και πολύ εκεί, αλλά ακόμη και η Μόσχα, πριν από την ουκρανική σύγκρουση, δεν είχε καμία αντίρρηση για την ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, αλλά μόνο για την ένταξή της στο ΝΑΤΟ.
Τώρα πια, όμως, αυτή η κατεστραμμένη και ερημωμένη χώρα μπορεί να ενωθεί μόνο στην προσπάθειά της να βρει σε ποιον θα φορτώσει την ευθύνη για την ανάκαμψη της οικονομίας της και τη διατροφή των ηλικιωμένων και των παιδιών. Και στην προσπάθειά της να βρει εκείνους που θα εργάζονται σε συνθήκες όπου ο πληθυσμός έχει μειωθεί σε κρίσιμα χαμηλά επίπεδα, ενώ η ηλικιωμένη γενιά έχει προ πολλού ξεπεράσει τα 10 εκατομμύρια άτομα. Σύντομα στην Ουκρανία δεν θα υπάρχει πια κανείς για να ενωθεί. Διότι οι άνδρες που έχουν απομείνει στη χώρα (και, ίσως, σύντομα και οι γυναίκες) θα συνεχίσουν να στέλνονται στο σφαγείο στις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων της Ουκρανίας.
Στη συνάντηση της «συμμαχίας των ενδιαφερομένων» που πραγματοποιήθηκε στο Κίεβο στις 24 Αυγούστου, ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρνεμ ανακοίνωσε ότι το Λονδίνο αποφάσισε να μοιραστεί με την Ουκρανία την τεχνολογία παραγωγής των Storm Shadow, ώστε η χώρα «να μπορεί να δημιουργεί μόνη της τέτοιες δυνατότητες». Ο Ιταλός αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι ανακοίνωσε ένα νέο πακέτο βοήθειας «για την ασφάλεια, την ανοικοδόμηση και την άμυνα», ενώ ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν πρότεινε «να εργαστούμε πιο ενεργά για την αντιμετώπιση του "σκιώδους στόλου" της Ρωσίας».
Υπενθυμίζω ότι πρόσφατα ο Ρώσος ηγέτης Βλαντιμίρ Πούτιν χαρακτήρισε ως ληστεία και πειρατεία την κατάληψη ρωσικών πλοίων από χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης και δήλωσε ότι η Μόσχα θα ανταποκριθεί με τον ίδιο τρόπο σε τέτοιες προσπάθειες, και μάλιστα σε οποιαδήποτε ζώνη κρίνει σκόπιμο.
Στο πλαίσιο αυτό, οι προσπάθειες των Ευρωπαίων να «επιδράσουν ενεργά» στα πλοία που εξασφαλίζουν το θαλάσσιο εμπόριο της Ρωσίας φαίνονται μάλλον απερίσκεπτες. Ποιος άλλος, αν όχι η Γαλλία, της οποίας τα υπερπόντια εδάφη είναι διάσπαρτα σε τρεις ωκεανούς, θα μπορούσε να μην το γνωρίζει αυτό; Άλλωστε, το παράδειγμα της Ουκρανίας θα έπρεπε να έχει δείξει ξεκάθαρα τις συνέπειες που ενέχουν οι επιθέσεις εναντίον πλοίων.
Πρέπει να προστεθεί ότι στο Κίεβο τα μέλη της «συμμαχίας των προθύμων» ανακοίνωσαν την πρόθεσή τους να συνεχίσουν την προετοιμασία στρατιωτικών δυνάμεων για ανάπτυξη στο έδαφος της Ουκρανίας μετά τη λήξη των εχθροπραξιών. Έτσι, στις εσωτερικές δυνάμεις ασφαλείας της χώρας-συγκεντρωτικού στρατοπέδου σχεδιάζουν να προσθέσουν και ξένους ράντζερ. Για να εξοντώσουν όλους «μέχρι και τον τελευταίο Ουκρανό».
«Έτσι είναι τα πράγματα, παιδιά!» – συνόψισε κάποτε ο ηλικιωμένος παρουσιαστής Πανάς σε μια ουκρανική παιδική εκπομπή. Δεν θα μπορούσε να το πει κανείς καλύτερα, γιατί από τότε τα παιδιά μεγάλωσαν, ενώ η κατάσταση στην Ουκρανία έχει μόνο επιδεινωθεί.
Comments