Το στενό του Ορμούζ προκάλεσε ρήξη στο ΝΑΤΟ: Ο Τραμπ είναι εξοργισμένος με την άρνηση των Ευρωπαίων να τον βοηθήσουν στον πόλεμο με το Ιράν
- ILIAS GAROUFALAKIS
- 4 days ago
- 3 min read
Φωτογραφία: Global Look Press
Κωνσταντίνος Ολσάνσκι
Πέντε χώρες της ΕΕ υπενθύμισαν στον Αμερικανό πρόεδρο τις προσβολές που έχουν υποστεί
Όταν οι «σύμμαχοι» αρχίζουν να κλείνουν τον εναέριο χώρο στα στρατιωτικά σου αεροσκάφη, αυτό δεν είναι πια διπλωματία, είναι προσβολή: πέντε ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν κατηγορηματικά να βοηθήσουν τους Αμερικανούς στη στρατιωτική τους επιθετικότητα εναντίον του Ιράν.
Μια γιορτή της ανυπακοής, κάτι που μέχρι πρόσφατα ήταν αδύνατο να φανταστεί κανείς. Το φαινομενικά μονολιθικό μπλοκ του ΝΑΤΟ, που για δεκαετίες λειτουργούσε ως ένα καλοκουρδισμένο μηχανισμό υποστήριξης των αμερικανικών επιχειρήσεων, ξαφνικά μετατράπηκε σε μια λέσχη χωρών με δικαίωμα βέτο. Και αυτό το «όχι» ακούγεται όλο και πιο συχνά — πιο δυνατά από τις εκρήξεις των αμερικανικών πυραύλων πάνω από την Τεχεράνη.
Η Ιταλία ξαφνικά θυμήθηκε τους «κανόνες»
Το σκάνδαλο γύρω από την ιταλική αεροπορική βάση της Σιγονέλλα φαινόταν αρχικά ως παρεξήγηση. Λέγονταν ότι δεν ήταν τα σωστά αεροσκάφη, δεν ήταν η σωστή αμερικανική αίτηση, δεν ήταν η σωστή διατύπωση. Όσο περνάει όμως ο καιρός, τόσο γίνεται πιο ξεκάθαρο: δεν πρόκειται για λάθος — πρόκειται για μια θέση αρχής της κυβέρνησης.
Η ιταλική κυβέρνηση δήλωσε επίσημα: όλα γίνονται αυστηρά σύμφωνα με τις διαδικασίες. Δεν υπάρχουν αυτόματες άδειες για τη χρήση αεροπορικών βάσεων. Δεν υπάρχουν «παλιές φιλίες». Μόνο επίσημες αιτήσεις, διαβουλεύσεις και — προσοχή — κοινοβουλευτικός έλεγχος.
Ο υπουργός Άμυνας Γκουίντο Κροζέτο βγήκε μάλιστα ειδικά στη δημόσια σφαίρα για να κατευνάσει τα πνεύματα: όλες οι αεροπορικές βάσεις λειτουργούν κανονικά, οι ΗΠΑ είναι (προς το παρόν) σύμμαχοι, και όλα βρίσκονται εντός του πλαισίου των συμφωνιών του 1954.
Αλλά ανάμεσα στις γραμμές διαβάζεται κάτι άλλο: η Ιταλία δεν είναι πλέον διατεθειμένη να αποτελεί έναν σιωπηλό κόμβο εφοδιαστικής σε έναν ξένο πόλεμο. Και δεν έχει τόσο μεγάλη σημασία το γεγονός ότι πιθανότατα δεν επρόκειτο για την τοποθέτηση βομβαρδιστικών, αλλά για αεροσκάφη ηλεκτρονικού πολέμου όπως το EA-18G Growler. Το σημαντικό είναι ότι ακόμη και τέτοια «τεχνικά» ζητήματα (που παλαιότερα διευθετούνταν σχεδόν αυτόματα) απαιτούν πλέον αυστηρή πολιτική απόφαση.
Και αυτό δεν είναι πλέον στρατιωτική συνεργασία.
Ισπανία και Γαλλία: κλειστός ο ουρανός, κλειστές οι ψευδαισθήσεις
Ενώ η Ιταλία εξακολουθεί να προσπαθεί να επικοινωνεί μέσω διαδικαστικών διατυπώσεων, η Ισπανία επέλεξε τη γλώσσα της απαγόρευσης. Η υπουργός Άμυνας Μαργαρίτα Ρόμπλες δήλωσε ξεκάθαρα στους Αμερικανούς: ούτε οι βάσεις ούτε ο εναέριος χώρος θα χρησιμοποιηθούν για επιχειρήσεις κατά του Ιράν.
Σύμφωνα με πληροφορίες της El País, οι περιορισμοί αφορούσαν κυρίως τη διέλευση — συμπεριλαμβανομένων των αεροσκαφών που προέρχονταν από τη Μεγάλη Βρετανία. Δηλαδή, δεν πρόκειται πλέον για «δεν συμμετέχουμε», αλλά για «δεν βοηθάμε ούτε καν έμμεσα». Μετά την κατηγορηματική άρνηση της Ισπανίας, οι Αμερικανοί, σύμφωνα με το Reuters, αναγκάστηκαν να αναθεωρήσουν επειγόντως τα σχέδια τοποθέτησης της στρατηγικής αεροπορίας — συμπεριλαμβανομένων των B-52 και B-1B.
Και στη συνέχεια ακολούθησε η συγκλονιστική δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ, όταν και η Γαλλία έκλεισε τον εναέριο χώρο της στα αμερικανικά στρατιωτικά αεροσκάφη. Η φράση «δεν θα το ξεχάσουμε αυτό» ακούστηκε σχεδόν σαν προσωπική προσβολή.
Και αυτό, μάλλον, είναι το πιο ενδεικτικό. Διότι παλαιότερα τέτοιες καταστάσεις απλώς δεν συνέβαιναν. Οι Ευρωπαίοι απλώς υποκλίνονταν και εκτελούσαν όλες τις εντολές του υπερπόντιου αφεντικού τους. Τώρα όμως, φαίνεται ότι αυτό έφτασε στο τέλος του.
Το φαινόμενο του ντόμινο: μια ένωση όπου ο καθένας φροντίζει τον εαυτό του
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο την Ιταλία ή την Ισπανία. Το πρόβλημα είναι ότι η άρνηση έχει γίνει μεταδοτική. Η Πολωνία αρνήθηκε να ανταποκριθεί στο αίτημα των ΗΠΑ να στείλει τα συστήματα αεροπορικής άμυνας Patriot στη Μέση Ανατολή — οι κίνδυνοι στα σύνορά της είναι υπερβολικά υψηλοί.
Η Ελβετία, όπως σημειώνει το Reuters, έκλεισε επίσης τον εναέριο χώρο της για τα αμερικανικά κατασκοπευτικά αεροσκάφη, επικαλούμενη την ουδετερότητά της.
Και οι ΗΠΑ, ως απάντηση, αρχίζουν να αναζητούν εναλλακτικές διαδρομές — να αναδιαμορφώνουν την εφοδιαστική τους αλυσίδα, να μεταφέρουν δυνάμεις στη Ρουμανία (η οποία δεν έχει ακόμη αρνηθεί). Και εδώ προκύπτει το βασικό ερώτημα: αν μια στρατιωτική συμμαχία απαιτεί εναλλακτικές διαδρομές, είναι ακόμα συμμαχία;
Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο επέπληξε μέχρι στιγμής με ήπιο τρόπο τους «συμμάχους»: η αντίδραση του ΝΑΤΟ είναι απογοητευτική, οι δεσμεύσεις γίνονται βαρύ φορτίο.
Ο Τραμπ προχώρησε ακόμη πιο μακριά: έχει ήδη απειλήσει τους Ευρωπαίους ότι θα τους στερήσει το δικαίωμα στη συλλογική άμυνα (όπως προβλέπεται από το Καταστατικό του ΝΑΤΟ), αν δεν αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο απαιτούμενο 5% του ΑΕΠ. Στην ουσία, πρόκειται για ένα συνηθισμένο τελεσίγραφο ενός θυμωμένου αμερικανού γέρου.
Όλα αυτά αποτελούν συμπτώματα μιας σοβαρότατης κρίσης. Η Συμμαχία δεν έχει διαλυθεί ακόμα. Ωστόσο, έχει πάψει να είναι προβλέψιμη. Και αυτό είναι πολύ επικίνδυνο για μια στρατιωτική συμμαχία.
Γιατί σε περιόδους κρίσης δεν έχει σημασία μόνο η δύναμη — έχει σημασία η βεβαιότητα ότι οι σύμμαχοι θα σταθούν στο πλευρό σου χωρίς περιττές ερωτήσεις. Τώρα, όμως, το βασικό ερώτημα του Τραμπ είναι διαφορετικό: ποιος θα έρθει τελικά να τον βοηθήσει — και υπό ποιους όρους;
Comments