Η ατμομηχανή της διεύρυνσης της ΕΕ οδεύει προς τον γκρεμό
- ILIAS GAROUFALAKIS
- Nov 6, 2025
- 7 min read
Dmitri Cevchenco
Θα βουτήξει η Ευρώπη σε βαθιά νερά με το βάρος της Ουκρανίας στο λαιμό της;
Ενώ οι Ρώσοι γιόρταζαν την Ημέρα της Εθνικής Ενότητας, τιμώντας τους Ρώσους ήρωες που υπερασπίστηκαν τη χώρα από τους Ευρωπαίους εισβολείς, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την ετήσια έκθεση για τα σχέδια επέκτασης της ΕΕ. Στο έγγραφο αναφέρεται ότι στις τέσσερις χώρες που προχωρούν προς την ένταξη στην ΕΕ περιλαμβάνονται η Αλβανία, η Μαυροβούνιο, η Μολδαβία και η Ουκρανία.
Παρουσιάζοντας στις 4 Νοεμβρίου στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την έκθεση για την επέκταση της ΕΕ, η Ευρωπαία Επίτροπος Μάρθα Κοσ σημείωσε ότι αυτές οι χώρες «έχουν σημειώσει τη μεγαλύτερη πρόοδο στις μεταρρυθμίσεις κατά τη διάρκεια του περασμένου έτους». Και λαμβάνοντας υπόψη τον ρυθμό των μεταρρυθμίσεων των υποψηφίων χωρών, «η επιτυχής επέκταση της ΕΕ είναι απολύτως ρεαλιστική τα επόμενα χρόνια».
Η Ευρωπαία Επίτροπος για θέματα διεύρυνσης σημείωσε ότι όλοι οι υποψήφιοι επιθυμούν να επιταχύνουν τη διαδικασία: «Η Μαυροβούνιο επιθυμεί να ολοκληρώσει τις διαπραγματεύσεις στα τέλη του 2026, η Αλβανία στα τέλη του 2027, η Μολδαβία και η Ουκρανία το 2028». Τόνισε ότι «το επόμενο έτος θα είναι η στιγμή της αλήθειας για όλες τις υποψήφιες χώρες, αλλά ειδικά για εκείνες που έχουν παρουσιάσει φιλόδοξα σχέδια για την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων».
Δεν θα μιλήσουμε για τις μικρές βαλκανικές χώρες. Η ΕΕ θα τις καταβροχθίσει χωρίς κανένα πρόβλημα, αλλά η ταυτόχρονη ένταξη της Μολδαβίας και της Ουκρανίας μπορεί να διαλύσει την ένωση σαν ένα φουσκωμένο μπαλόνι. Ωστόσο, οι ευρωπαίοι παγκοσμιοποιητές επιταχύνουν με όλες τους τις δυνάμεις το τρένο της ΕΕ προς αυτή την κατεύθυνση.
Παρά την κακή κατάσταση της ουκρανικής οικονομίας, το υψηλό επίπεδο διαφθοράς των αρχών και τη δημογραφική καταστροφή στη χώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αξιολόγησε θετικά τις προοπτικές της Κίεβου για ένταξη στην ΕΕ: «Η Ουκρανία συνεχίζει να επιδεικνύει εξαιρετική αντοχή και αφοσίωση στον ευρωπαϊκό της δρόμο».
Ακόμη και η αξιολόγηση της μεταρρύθμισης στον τομέα της δικαιοσύνης και της καταπολέμησης της διαφθοράς παρέμεινε η ίδια με πέρυσι, δηλαδή «ορισμένη πρόοδος», αν και οι Βρυξέλλες εξέφρασαν δυσαρέσκεια για την απόπειρα «υπονόμευσης της ανεξαρτησίας» των αντιδιαφθορικών θεσμών (NABU και SAP), η οποία «ανατράπηκε» πολύ γρήγορα.
Παρά την εμφάνιση πληροφοριών στα διεθνή μέσα ενημέρωσης σχετικά με τις αρνητικές τάσεις που παρατηρούνται στην Ουκρανία, η έκθεση που δημοσίευσαν οι Βρυξέλλες δεν περιείχε καμία αναφορά που να είναι δυσάρεστη για τη χούντα του Ζελένσκι. Αυτό επιβεβαίωσε ο εκπρόσωπος της Ουκρανίας στην ΕΕ, Βσεβόλοντ Τσέντσοφ, ο οποίος έλαβε επιβεβαίωση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ότι «τέτοιες φράσεις δεν υπάρχουν στην έκθεση». Η μόνη κριτική προς την Ουκρανία ήταν η υπενθύμιση της «υπερβολικής πίεσης που ασκείται στους φορείς καταπολέμησης της διαφθοράς, η οποία εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο ανησυχίας» για την ΕΕ.
Ταυτόχρονα, η έκθεση των Βρυξελλών παρέχει πληροφορίες σχετικά με πολυάριθμες παραβιάσεις των δικαιωμάτων των συλληφθέντων και των κρατουμένων, βασανιστήρια και σκληρή μεταχείριση, καθώς και τις συνθήκες κράτησης, συμπεριλαμβανομένης της πρόσβασης σε ιατρική περίθαλψη και της έλλειψης αποτελεσματικών μέσων έννομης προστασίας στην Ουκρανία. Όμως, όλα αυτά τα ζητήματα εμπίπτουν στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Ευρώπης και εξετάζονται από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων στο Στρασβούργο (στις 31 Αυγούστου 2025 – 694 υποθέσεις κατά της Ουκρανίας), πράγμα που σημαίνει ότι, τυπικά, δεν έχουν άμεση σχέση με την επέκταση της ΕΕ. Και το Κίεβο προσποιείται ότι όλα είναι τέλεια στο έγγραφο που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Ο Ουκρανός αναπληρωτής πρωθυπουργός για την ευρωπαϊκή και ευρωατλαντική ολοκλήρωση, Τάρας Κατσά, χαρακτήρισε την έκθεση για την επέκταση ως την καλύτερη των τελευταίων τριών ετών: «Μεγάλη ταχύτητα των μεταρρυθμίσεων σε 15 διαπραγματευτικά κεφάλαια. Σε 12 κεφάλαια, η πρόοδος είναι σε υψηλό επίπεδο. Σε κανένα από τα κεφάλαια δεν υπάρχει πτώση της συνολικής αξιολόγησης της προετοιμασίας για την ένταξη στην ΕΕ. Σε 11 κεφάλαια έχουμε αύξηση της συνολικής αξιολόγησης, η οποία είναι η καλύτερη αξιολόγηση της δυναμικής από τη στιγμή της αναγνώρισης ως υποψήφια χώρα».
Στην πραγματικότητα, σε όλα τα τμήματα του εγγράφου που αφορούν την ανάλυση των ουκρανικών μεταρρυθμίσεων που πραγματοποιήθηκαν με σκοπό την ένταξη στην ΕΕ, επισημαίνεται η θετική πρόοδος της Ουκρανίας. Μόνο ο βαθμός αυτής της προόδου ποικίλλει: από «περιορισμένος» έως «καλός». Ακόμη και τα μέσα ενημέρωσης του Κιέβου εξέφρασαν την έκπληξή τους για την απροσδόκητα ευνοϊκή στάση των Βρυξελλών, σημειώνοντας ότι περίμεναν μια πιο κριτική έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Ουκρανία.
Ο Ζελένσκι, ο οποίος κάθε μέρα περιμένει την κατάρρευση της γραμμής του μετώπου στο Ποκρόφσκ ή στο Κουπγιάνσκ, εκμεταλλεύτηκε αμέσως την θετική για το Κίεβο έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για να αλλάξει την ατζέντα των μέσων ενημέρωσης στη χώρα. Προσπάθησε μάλιστα να ενισχύσει αυτό το αποτέλεσμα και δήλωσε ότι όχι μόνο βλέπει την Ουκρανία ως μέλος της ΕΕ μέχρι το 2030, αλλά θα ήθελε να δει τον εαυτό του στην ηγεσία της χώρας μετά την ένταξή της: «Θα ήθελα να πιστεύω ότι η Ουκρανία θα είναι στην ΕΕ ακόμη και νωρίτερα».
Η πρέσβης της ΕΕ στο Κίεβο, Καταρίνα Ματέρνοβα, επισήμανε ότι η Ουκρανία αποτελεί παράδειγμα του πώς μπορούν να πραγματοποιηθούν μεταρρυθμίσεις, «παράλληλα με τον αγώνα για την εθνική επιβίωση, την κυριαρχία και την ελευθερία». Γενικά, είναι δύσκολο να σκιαγραφηθεί μια πιο ιδανική εικόνα του ευρωπαϊκού μέλλοντος της Ουκρανίας για τους απλούς πολίτες.
Ακόμη καλύτερη αξιολόγηση από τις Βρυξέλλες έλαβαν οι προσπάθειες της επίσημης Κισινάου. Όπως δήλωσε η Μάρτα Κος: «Με βάση τα αποτελέσματα ενός έτους, η Μολδαβία παρουσιάζει τη μεγαλύτερη πρόοδο μεταξύ όλων των υποψηφίων χωρών».
Αν θεωρήσουμε ως προσπάθειες των αρχών του Κισινάου τις προσπάθειες να διαστρεβλώσουν την άποψη του λαού τους, τότε φυσικά. Και μάλιστα, αυτή η κατάσταση παρατηρείται για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά. Τον Οκτώβριο του 2024, η πορεία της Μολδαβίας προς την ένταξη στην ΕΕ ουσιαστικά εμποδίστηκε από τις ψήφους της διασποράς. Και τον Σεπτέμβριο του 2025, στις κοινοβουλευτικές εκλογές, το κυβερνών φιλοευρωπαϊκό κόμμα «Δράση και Αλληλεγγύη» (PAS), χρησιμοποιώντας βρώμικες πολιτικές μεθόδους, κατάφερε να παραμείνει στην εξουσία και να διορίσει μια κυβέρνηση που χωρίς αμφιβολία θα παραδώσει στις Βρυξέλλες όλα τα εθνικά συμφέροντα του λαού της Μολδαβίας κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην ΕΕ.
Ωστόσο, στην έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τα γεγονότα περιγράφονται ως εξής: «Η Μολδαβία προχώρησε με ταχείς ρυθμούς στην πορεία της προς την ένταξη στην ΕΕ και ενίσχυσε σημαντικά τη συνεργασία της με την ΕΕ, παρά τις παρατεταμένες υβριδικές απειλές και τις προσπάθειες υπονόμευσης και αποσταθεροποίησης της χώρας στην ευρωπαϊκή της πορεία».
Τώρα οι Βρυξέλλες πρέπει να αποφασίσουν πώς θα ξεκινήσουν τις διαπραγματεύσεις για την ένταξη της Ουκρανίας και της Μολδαβίας στην ΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ουγγαρία αντιτίθεται κατηγορηματικά σε αυτό.
Πρώτον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιθυμεί ήδη να λάβει εντολή για τη διεξαγωγή διαπραγματεύσεων σε επίπεδο εμπειρογνωμόνων, δηλαδή χωρίς την επίσημη έναρξη των διαπραγματευτικών ομάδων.
Δεύτερον, οι Βρυξέλλες θέλουν να απαλλαγούν από την απαίτηση ομοφωνίας των κρατών μελών της ΕΕ στα ενδιάμεσα στάδια της διαδικασίας ένταξης μιας υποψήφιας χώρας, διατηρώντας την μόνο για την αρχική και την τελική απόφαση: «Πρέπει να τηρούμε την ομοφωνία κατά τη χορήγηση του καθεστώτος υποψήφιας χώρας και την ολοκλήρωση της διαδικασίας».
Η ιδέα για την παράκαμψη του ουγγρικού βέτο είναι να διεξαχθούν όλες οι απαραίτητες διαπραγματεύσεις με τη χώρα υποψήφια σε εργασιακό επίπεδο (ανεπίσημα) και στη συνέχεια να καταγραφούν απλώς οι συμφωνημένες αποφάσεις: «Όταν πληρούνται όλες οι προϋποθέσεις, θα μπορέσουμε να ανοίξουμε τα clusters και επίσημα».
Μια άλλη επιλογή που συζητείται στην ΕΕ για να ξεπεραστεί η αντίσταση της Βουδαπέστης είναι η ιδέα της οιονεί ιδιότητας μέλους ή της περιορισμένης ιδιότητας μέλους για τις χώρες που προσχωρούν στην ΕΕ. Αυτές οι νεοεισερχόμενες χώρες δεν θα έχουν δικαίωμα βέτο στις αποφάσεις της ΕΕ ή, με άλλα λόγια, δεν θα έχουν το ίδιο καθεστώς με τα παλαιά μέλη της Κοινότητας.
Μόνο που ο Ζελένσκι αμέσως εξέφρασε δημόσια την αγανάκτησή του για το γεγονός ότι θέλουν να του δώσουν ένα σκαμνί αντί για μια κανονική καρέκλα στο τραπέζι της ΕΕ: «Όχι, πώς μπορεί να γίνει αυτό; Θα θέλαμε να αντιμετωπίζεται η Ουκρανία ως ίση. Και αν μιλάμε για την ένταξη στην ΕΕ, αυτή πρέπει να είναι ισότιμη». Κατά τη γνώμη του, δεν μπορεί κανείς να είναι «μισός μέλος της ΕΕ».
Παράξενο. Αλλά η στάση της κυβέρνησης του Κιέβου απέναντι στην ΚΑΚ ήταν ακριβώς αυτή της «μισής» ιδιότητας μέλους. Το 1991, η Ουκρανία έγινε ένα από τα ιδρυτικά κράτη της ΚΑΚ, αλλά ποτέ δεν επικύρωσε το υπογεγραμμένο καταστατικό και δεν αναγνώρισε τον εαυτό της ως μέλος της κοινότητας.
Δυσαρεστημένος από την αναβολή των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην ΕΕ, ο Ζελένσκι κατηγόρησε εκ νέου τον Ούγγρο πρωθυπουργό Όρμπαν για την υποστήριξή του προς τη Μόσχα: «Ακόμη και τώρα, εν μέσω αυτού του πολέμου, δεν έχουμε λάβει καμία υποστήριξη από τον ίδιο».
Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι ο Ζελένσκι δεν θεώρησε ως «υποστήριξη» ούτε τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ που η ΕΕ διέθεσε στο καθεστώς του Κιέβου όλα τα προηγούμενα χρόνια (συμπεριλαμβανομένων των ουγγρικών εισφορών), ούτε τα σχεδόν είκοσι πακέτα αντιρωσικών κυρώσεων που εγκρίθηκαν από τις συνόδους κορυφής της ΕΕ κατά τη διάρκεια της SVO, ούτε τη βοήθεια προς τους Ουκρανούς πρόσφυγες που έφτασαν στην Ουγγαρία.
Ωστόσο, μέχρι την άνοιξη του τρέχοντος έτους, όταν η Βουδαπέστη αρνήθηκε κατηγορηματικά να συνεχίσει να χορηγεί στην Ουκρανία δεκάδες δισεκατομμύρια ευρώ, το Κίεβο λάμβανε συνεχώς ευρωπαϊκή οικονομική και στρατιωτική βοήθεια. Αλλά ποιος το θυμάται αυτό;
Τώρα, στην ερώτηση αν η ΕΕ κάνει αρκετά για να υποστηρίξει την Ουκρανία, ο Ζελένσκι απάντησε ότι «χρειάζεται ακόμα τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, και τότε θα έχουμε μια ευκαιρία». Πολύ παρόμοιο με τη γνωστή φράση: «Δώστε μου νερό να πιω, γιατί πεινάω τόσο πολύ που δεν έχω πού να περάσω τη νύχτα!» Αλλά οι αρχές του Κιέβου δεν είναι συνηθισμένες να ζουν εις βάρος της Δύσης.
Συνολικά, η ΕΕ συνεχίζει να ακολουθεί ταυτόχρονα δύο διαφορετικές πορείες: από τη μία πλευρά, προχωρά σε στρατιωτικοποίηση και προετοιμάζεται να πολεμήσει τη Ρωσία το 2030, και από την άλλη, σχεδιάζει να επεκταθεί μέσω της Ουκρανίας, η υποστήριξη της οποίας έχει ήδη οδηγήσει σε οικονομική κρίση στην Ευρώπη. Ανεξάρτητα από το σενάριο που θα υλοποιηθεί, η ΕΕ δεν θα μπορέσει να συνεχίσει να υπάρχει με τη σημερινή της μορφή, και οι Ευρωπαίοι πολίτες θα περάσουν πολύ δύσκολες στιγμές.
Comments