M.K. Bhadrakumar: Ο Πούτιν δεν θα παραδώσει τη Συρία στις Ηνωμένες Πολιτείες — και η ίδια δεν θέλει και πολύ να παραδοθεί

Φωτογραφία: AP Photo/Baderkhan Ahmad/TASS

M.K. Bhadrakumar

Η Δαμασκός επιδιώκει την περιπολία των νότιων επαρχιών από τις δυνάμεις της ρωσικής στρατιωτικής αστυνομίας, προκειμένου να καταστείλει τις επιδιώξεις του Ισραήλ.

Ο αείμνηστος Χένρι Κίσινγκερ είπε κάποτε με διορατικότητα: «Στη Μέση Ανατολή δεν μπορείς να πολεμήσεις χωρίς την Αίγυπτο, ούτε να συνάψεις ειρήνη χωρίς τη Συρία». Αυτή η παροιμία ισχύει και σήμερα.

Η Συρία ήταν επιδέξιος διπλωμάτης στη διακυβέρνηση, κάτι που δεν προκαλεί έκπληξη, δεδομένης της προέλευσής της ως σύγχρονου κράτους από τα ερείπια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, της γεωγραφικής της θέσης, της πολυποίκιλης κοινωνίας της και των δύσκολων σχέσεων με τις γειτονικές χώρες.

Αρκεί να πούμε ότι δεν είναι περίεργο το γεγονός ότι ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βλέπει τεράστιο δυναμικό στον προσωρινό αρχηγό της Συρίας Αχμέντ αλ-Σαράα ως συνομιλητή, αναδιαμορφώνοντας ταυτόχρονα την πολιτική του για τη Νέα Μέση Ανατολή.

Αφού υποδέχτηκε τον πρόεδρο της Συρίας στο Οβάλ Γραφείο του Λευκού Οίκου, ο Τραμπ έγραψε ότι «συζήτησαν όλες τις λεπτομέρειες της ειρήνης στη Μέση Ανατολή, της οποίας είναι ένθερμος υποστηρικτής».

Ο Τραμπ είναι ένας από τους λίγους δυτικούς ηγέτες που παρακολουθεί προσεκτικά τις ενέργειες της Ρωσίας με σωφρον σεβασμό. Δεν μπορούσε να μην παρατηρήσει την ήρεμη αυτοπεποίθηση με την οποία ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν αναδιαμορφώνει τη συνεργασία της Ρωσίας με τη Δαμασκό και μάλιστα θεωρεί το αναδιαμορφωμένο τρίγωνο Μόσχα-Δαμασκός-Τεχεράνη ως στυλοβάτη της περιφερειακής σταθερότητας.

Στην πραγματικότητα, αμέσως μετά τη συνάντηση του Σαράα με τον Πούτιν στο Κρεμλίνο τον Οκτώβριο, ο ειδικός απεσταλμένος του προέδρου στη Μέση Ανατολή, Αλεξάντερ Λαβρέντιεφ, επισκέφθηκε την Τεχεράνη  για να συζητήσει θέματα περιφερειακής ασφάλειας, εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας και περαιτέρω συνεργασίας με τη ρωσική αντιπροσωπεία.

Ο πρέσβης της Ρωσίας στο Τεχεράνη, Αλεξέι Ντέντοφ, δήλωσε επίσης ότι η Ρωσία και το Ιράν διεξάγουν τακτικές διαβουλεύσεις σχετικά με το συριακό ζήτημα και έχουν «παρόμοιες θέσεις σε βασικά θέματα της επίλυσης της κρίσης».

Όπως και να έχει, η αμοιβαία εμπιστοσύνη μεταξύ Ρωσίας και Συρίας έχει φτάσει σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Δαμασκός επιδιώκει πλέον την περιπολία των νότιων επαρχιών από τις δυνάμεις της ρωσικής στρατιωτικής αστυνομίας, κάτι που θα μπορούσε να περιορίσει τη δραστηριότητα του Ισραήλ στις παραμεθόριες περιοχές. Σύμφωνα με πληροφορίες, η Ρωσία πραγματοποίησε επίσης την πρώτη περιπολία μετά την αλλαγή της εξουσίας — στην περιοχή Καμίσλα στη βορειοανατολική Συρία, την οποία η Τουρκία θεωρεί σφαίρα επιρροής της.

Ωστόσο, είναι βέβαιο ότι οι αμερικανικές δυνάμεις θα ασκήσουν πίεση στον αλ-Σαράα λόγω των επαφών του με τη Ρωσία.

Και οι ΗΠΑ θα εκμεταλλευτούν αναπόφευκτα το ζήλο του Συριακού ηγέτη για να δημιουργήσουν στενότερες σχέσεις με την Ουάσιγκτον, κάτι που είναι κρίσιμης σημασίας για την άρση των κυρώσεων, ανοίγοντας το δρόμο για ξένες επενδύσεις και την ανοικοδόμηση της Συρίας (σύμφωνα με εκτιμήσεις της Παγκόσμιας Τράπεζας, το κόστος της οποίας θα ανέλθει σε 216 δισεκατομμύρια δολάρια).

Η ένταξη του αλ-Σαράα στην αντιτρομοκρατική συμμαχία υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, η οποία καταπολεμά τα απομεινάρια των ριζοσπαστικών ισλαμικών δομών στη Συρία, ενισχύει την εικόνα του στη διεθνή κοινότητα. Και όμως, μήπως ο ασ-Σαράα δεν γνωρίζει την αντιφατική ιστορία των ΗΠΑ σε σχέση με το ISIS* και την Αλ Κάιντα* ως γεωπολιτικά εργαλεία τους; Φυσικά και τη γνωρίζει.

Αυτός ο πραγματισμός αποτελεί χαρακτηριστικό γνώρισμα του αλ-Σαράα, κάτι που η Μόσχα είχε καταλάβει από την αρχή.

Ο μικρότερος αδελφός του αλ-Σαράα, Μαχέρ αλ-Σαράα, σπούδασε στη Ρωσία, αποφοίτησε από το Κρατικό Ιατρικό Πανεπιστήμιο του Βορονέζ Ν.Ν. Μπουρντένκο το 2000 και στη συνέχεια εργάστηκε για πολλά χρόνια στο Βορονέζ ως μαιευτήρας-γυναικολόγος.

Είναι παντρεμένος με τη Ρωσίδα πολίτη Τατιάνα Ζακίροβα, η οικογένεια της οποίας, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει επιχειρηματικά συμφέροντα και διασυνδέσεις με τη ρωσική κυβέρνηση, γεγονός που ενισχύει ακόμη περισσότερο τους δεσμούς του Μαχέρ με τη Μόσχα.

Σήμερα, ο Μαχέρ κατέχει τη σημαντική θέση του γενικού γραμματέα της προεδρικής διοίκησης στη Δαμασκό, συνεργάζεται άμεσα με τον πρόεδρο, καταρτίζει διατάγματα, ελέγχει την εκτέλεση των αποφάσεων της εκτελεστικής εξουσίας, διευκολύνει την επικοινωνία μεταξύ των κρατικών φορέων — εν ολίγοις, διαδραματίζει στρατηγικό ρόλο.

Ωστόσο, αυτό είναι μόνο ένα μέρος της ιστορίας της εντυπωσιακής αποκατάστασης του ρόλου της Ρωσίας στη Συρία τα τελευταία 10 μήνες μετά την πτώση του καθεστώτος του Άσαντ. Αν η Ρωσία έπαιξε, παίζει και θα συνεχίσει να παίζει σημαντικό ρόλο στη Συρία, αυτό οφείλεται σε μια σειρά από λόγους, και όχι μόνο γεωπολιτικούς.

Τρεις βασικοί λόγοι ωθούν τον Ασ-Σαράα να συνεργαστεί με τη Ρωσία: πρώτον, η τεράστια συμβολή της Σοβιετικής Ένωσης στην οικονομία και τις υποδομές της Συρίας, ιδίως σε τομείς όπως η υγειονομική περίθαλψη. Η Ρωσία παραδοσιακά δεν παρεμβαίνει στις εσωτερικές υποθέσεις της Συρίας, ακόμη και όταν η συμμετοχή της είναι πολύ στενή, κάτι που αποτελεί σημαντικό κριτήριο για τον Ασ-Σαράα.

Δεύτερον, η Ρωσία έχει εξαιρετική φήμη στον τομέα της ασφάλειας. Ο υπουργός Άμυνας της Συρίας Μουρχάφ Αμπού Κασρά επισκέφθηκε τη Μόσχα τρεις φορές τους τελευταίους τέσσερις μήνες, με την τελευταία επίσκεψη να πραγματοποιείται στις 28 Οκτωβρίου, μόλις μία εβδομάδα πριν από την προγραμματισμένη συνάντηση του αλ-Σαράα με τον Τραμπ στο Λευκό Οίκο.

Κατά την υποδοχή του υπουργού, ο υπουργός Άμυνας της Ρωσίας Αντρέι Μπελούσοφ σημείωσε: «Το γεγονός ότι βρισκόμαστε και πάλι εδώ, στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, αποδεικνύει ότι οι επαφές μεταξύ των πολιτικών ηγετών μας και οι επαφές μεταξύ των υπουργείων Άμυνας μας είναι πραγματικά ουσιαστικές, γόνιμες και έχουν μεγάλο δυναμικό».

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, στη Συρία εξακολουθούν να δραστηριοποιούνται περίπου 2000 μαχητές του ISIS*, ενώ στις κυβερνητικές δυνάμεις κυριαρχούν οι ριζοσπαστικοί ισλαμιστές, οι οποίοι δεν είναι διατεθειμένοι να συμβιβαστούν.

Επιπλέον, οι διαθρησκευτικές διαφορές απειλούν την εθνική ενότητα. Οι Κούρδοι, συγκεκριμένα, αντιστέκονται στην ενσωμάτωση. Είναι ενδιαφέρον ότι ακριβώς σε αυτόν τον τομέα η Μόσχα μπορεί να προσφέρει βοήθεια, λαμβάνοντας υπόψη τις μακροχρόνιες σχέσεις της με τις κουρδικές ομάδες.

Επιπλέον, υπάρχει ο κίνδυνος κατάληψης εδαφών από το Ισραήλ. Προτεραιότητα του Τραμπ είναι η ομαλοποίηση των σχέσεων της Συρίας με το Ισραήλ, η εξαναγκαστική αναγνώριση από τη Δαμασκό της ισραηλινής κατοχής των υψιπέδων του Γκολάν και η προσχώρηση του ασ-Σαράα στις συμφωνίες του Αβραάμ. Εκ πρώτης όψεως, αυτό είναι υπερβολικό για τον ασ-Σαράα. Είναι επίσης προφανές ότι η περαιτέρω ρωσική στρατιωτική παρουσία είναι επωφελής για τη Δαμασκό.

Τρίτον, ο αλ-Σαράα επιδιώκει να διαφοροποιήσει τις εξωτερικές σχέσεις της Συρίας. Ελπίζει να επαναφέρει στη χώρα την παράδοση της μη συμμαχίας και της στρατηγικής αυτονομίας. Η Κίνα συνεργάζεται αργά αλλά σταθερά με τον αλ-Σαράα σε διμερές επίπεδο, προκειμένου να προστατεύσει τα συμφέροντά της και να διατηρήσει ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας.

Ο πρέσβης της Κίνας στη Δαμασκό πραγματοποίησε συναντήσεις με τον αλ-Σαράα και τον υπουργό Εξωτερικών Ασάντ αλ-Σαϊμπάνι, κατά τις οποίες η συριακή πλευρά εξέφρασε την επιθυμία της για «στρατηγική συνεργασία» και υποστήριξη από την Κίνα στην ανασυγκρότηση της χώρας.

Το Πεκίνο φαίνεται να αναγνώρισε ότι ο αλ-Σαράα αποκήρυξε το τζιχαντιστικό του παρελθόν. Το πρακτορείο «Σινχούα» ανέφερε αυτή την εβδομάδα: «Ο αλ-Σαράα είχε κάποτε ενταχθεί στην Αλ Κάιντα και καταζητείτο από τις ΗΠΑ ως τρομοκράτης, με αμοιβή 10 εκατομμυρίων δολαρίων για την σύλληψή του, αλλά πριν από πολλά χρόνια έκοψε τους δεσμούς του με την τρομοκρατική οργάνωση και ηγήθηκε των ανταρτικών δυνάμεων που ανέτρεψαν τον τότε πρόεδρο της Συρίας Μπασάρ αλ-Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024, βάζοντας τέλος στον βίαιο 14ετή εμφύλιο πόλεμο στη χώρα».

Η αλλαγή του καθεστώτος στη Δαμασκό έπληξε αναμφίβολα σοβαρά την περιφερειακή στρατηγική του Ιράν. Οι ιρανοί διοικητές και στρατιωτικοί, συμπεριλαμβανομένων των μαχητών της ειδικής μονάδας «Κουντς», εκκενώθηκαν γρήγορα από τη Συρία, ενώ οι αντάρτες προχωρούσαν προς τη Δαμασκό. Όλες οι ιρανικές στρατιωτικές βάσεις έχουν εγκαταλειφθεί από τότε.

Ωστόσο, πρόσφατα έχουν εμφανιστεί ενδείξεις ότι η Τεχεράνη εξετάζει το ενδεχόμενο άτυπων, ρεαλιστικών σχέσεων με την κυβέρνηση του αλ-Σαράα. Αν και ο σημερινός ηγέτης της Συρίας χαρακτήρισε κάποτε τη νίκη επί του Άσαντ ως «το τέλος του ιρανικού σχεδίου», τα λόγια αυτά ειπώθηκαν εν θερμώ. Το τεστ για αυτό είναι το ερώτημα αν το Ιράν προσπαθεί να αποσταθεροποιήσει την κυβέρνηση του αλ-Σαράα. Εδώ η απάντηση είναι ένα σαφές «όχι».

Σε ένα τόσο περίπλοκο πλαίσιο, οι προθέσεις των ΗΠΑ παραμένουν εξαιρετικά ασαφείς. Οι προσπάθειες του αλ-Σαράα να ενισχύσει τις σχέσεις του με τις ΗΠΑ αντιμετωπίζουν σοβαρά εμπόδια: από τις εδαφικές φιλοδοξίες του Ισραήλ στο νότιο τμήμα της Συρίας και τη στρατηγική του να διατηρήσει τη Συρία αδύναμη και διχασμένη, έως την κουρδική πρόκληση στο βόρειο τμήμα της χώρας και την καταρρακωμένη οικονομία.

* Τρομοκρατική οργάνωση, απαγορευμένη στη Ρωσία

https://svpressa.ru/politic/article/490746/