Λατινική Αμερική: Η Νικαράγουα στο στόχαστρο του δόγματος του Ντονρό
- ILIAS GAROUFALAKIS
- 19 hours ago
- 6 min read
Dmitri Nefedov
Η κυβέρνηση του Ντανιέλ Ορτέγα προσπαθεί να ξεκινήσει διάλογο με την κυβέρνηση Τραμπ
Με φόντο την πίεση των ΗΠΑ προς την Κούβα και τη Νικαράγουα, η κυβέρνηση του 80χρονου Ντανιέλ Ορτέγα και του αντιπροέδρου Ροζάριο Μουρίγιο κατήδργησε το καθεστώς απαλλαγής από βίζα για τους πολίτες της Κούβας, οι οποίοι συνήθιζαν να φτάνουν στη Μανάγκουα ή να διασχίζουν τα νότια σύνορα με την Κόστα Ρίκα, ακολουθώντας τη μεταναστευτική διαδρομή προς τις ΗΠΑ. «Από την ημερομηνία αυτή, όλοι οι πολίτες της Δημοκρατίας της Κούβας με κανονικά διαβατήρια άλλαξαν την κατηγορία μετανάστευσης από A (καθεστώς χωρίς βίζα) σε C (δωρεάν έκδοση βίζας)», αναφέρεται στην επίσημη ανακοίνωση.
Η κατάργηση του καθεστώτος χωρίς βίζα είναι μία από τις παραχωρήσεις που έπρεπε να κάνουν οι σαντινιστικές αρχές μετά την απαγωγή και τη σύλληψη του Βενεζουελάνου ηγέτη Νικολάου Μαδούρο, του κύριου πολιτικού συμμάχου της Μανάγκουα μαζί με την Κούβα, από τους Αμερικανούς. Δεν είναι σαφές αν αυτή η κίνηση ήταν άμεση απαίτηση της κυβέρνησης Τραμπ, συγκεκριμένα μέσω του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, ή μονομερής απόφαση των Ορτέγα και Μουρίγιο, με στόχο την αποφυγή πιθανών κυρώσεων από τον Λευκό Οίκο. Η Ουάσιγκτον άρχισε να ασκεί προσωπική πίεση στον Μουρίγιο, τον οποίο θεωρεί τον πραγματικό ηγέτη του καθεστώτος. Στις 30 Ιανουαρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αμφισβήτησε ανοιχτά την έννοια της «κοινής προεδρίας», χαρακτηρίζοντάς την ως «επινοημένο» μηχανισμό εδραίωσης της εξουσίας χωρίς τη νομιμότητα που προκύπτει από τις εκλογές. Η δήλωση αυτή σηματοδότησε μια σαφή αλλαγή στη θέση των ΗΠΑ, η οποία αντικατοπτρίζεται και στις ενέργειες του Κογκρέσου, όπου οι Ρεπουμπλικανοί νομοθέτες επικρίνουν ανοιχτά τον Μουρίγιο και προωθούν πρωτοβουλίες για την επέκταση των κυρώσεων. Στην Ουάσινγκτον πιστεύουν ότι η πίεση στην πραγματική βάση της εξουσίας, και όχι μόνο στην ιστορική φιγούρα του Ορτέγκα, μπορεί να υπονομεύσει τη συνοχή του κυβερνώντος κύκλου σε μια περίοδο περιφερειακής αναδιάρθρωσης. Τον Ιανουάριο, ο υπουργός Εξωτερικών της Νικαράγουας Ντένις Μονκάδα ταξίδεψε στην Ουάσινγκτον σε μια προσπάθεια να ξεκινήσει διάλογο με την κυβέρνηση Τραμπ. Είναι δύσκολο να πούμε αν αυτές οι προσπάθειες στέφθηκαν με επιτυχία.
Τον Νοέμβριο του 2021, η κυβέρνηση της Νικαράγουας εισήγαγε καθεστώς χωρίς βίζα για τους πολίτες της Κούβας, δικαιολογώντας το ως ανθρωπιστικό μέτρο λόγω της πανδημίας COVID-19. Το αποτέλεσμα δεν άργησε να φανεί: σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Μετανάστευσης και Εξωτερικών Υποθέσεων, τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους εισήλθαν στη Νικαράγουα περισσότεροι από 6.000 Κουβανοί. Από τότε, η χώρα της Κεντρικής Αμερικής έχει εδραιώσει τη θέση της ως στρατηγικό σημείο εισόδου για τους Κουβανούς που επιθυμούν να μεταναστεύσουν στις ΗΠΑ. Τον Φεβρουάριο του 2024, ακόμη υπό την προεδρία του Μπάιντεν, οι ΗΠΑ επέκτειναν τους περιορισμούς θεώρησης για τους αερομεταφορείς, τους χερσαίους και τους θαλάσσιους μεταφορείς που συνέβαλαν στη μεταφορά μεταναστών στη Νικαράγουα. Τον Μάρτιο του 2024, λήφθηκαν μέτρα κατά των διευθυντών των αεροπορικών εταιρειών τσάρτερ που συνδέονταν με αυτή τη δραστηριότητα. Τέλος, τον Νοέμβριο του 2025, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε την ακύρωση βίζων και νέους περιορισμούς σε βάρος Νικαραγουανών επιχειρηματιών που κατηγορούνται για υποβοήθηση της παράνομης μετανάστευσης στις ΗΠΑ.
Στα μέσα Ιανουαρίου, ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Ρικ Σκοτ, προφανώς με την έγκριση του Λευκού Οίκου, δήλωσε ότι όχι μόνο η Κούβα, αλλά και η Νικαράγουα και η Κολομβία είναι καταδικασμένες σε άμεση παρέμβαση από τις ΗΠΑ, σύμφωνα με το αμετάβλητο δόγμα Μονρόε του 21ου αιώνα.
Δεδομένου ότι «οι ΗΠΑ σκοπεύουν να πάρουν υπό τον έλεγχό τους τη Λατινική Αμερική. Μετά τα γεγονότα στη Βενεζουέλα, η Ουάσιγκτον σκοπεύει να ασχοληθεί με τα ζητήματα, πρώτα απ' όλα, της Κούβας και της Νικαράγουας, ειδικά δεδομένου ότι σε αυτές τις χώρες οι δημοκρατικές (με άλλα λόγια, ανατρεπτικές. – Σημείωση του συντάκτη) διαδικασίες κερδίζουν έδαφος». Κατά συνέπεια, «θα αποκαταστήσουμε την τάξη στην Κούβα, και η Νικαράγουα θα γίνει επίσης δική μας».
Ο γερουσιαστής επαναλαμβάνει με έμφαση ότι «οι αλλαγές στη Βενεζουέλα είναι μόνο η αρχή. Στη συνέχεια, οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να σταθεροποιήσουν την κατάσταση στην Κούβα και τη Νικαράγουα, ενώ το επόμενο έτος θα έχουμε νέο πρόεδρο στην Κολομβία». Έτσι, στην Ουάσιγκτον έχουν στο στόχαστρο τον πρόεδρο Γκουστάβο Πέτρο, καθώς εξακολουθούν να είναι ενοχλημένοι από την καταδίκη της αμερικανικής πολιτικής έναντι της Βενεζουέλας και της Κούβας από την Μπογκοτά, καθώς και από τη διαφωνία της Κολομβίας με την αμερικανική κατοχή των κολομβιανών νησιωτικών υφάλων Σερανίγια και Μπάχο-Νουέβο στην Κεντρική Καραϊβική. Η Ουάσιγκτον παραιτήθηκε από άλλες νησιωτικές διεκδικήσεις το 1972, υπογράφοντας τότε ειδική συμφωνία με την Κολομβία για το θέμα αυτό, ωστόσο το Μπάχο-Νουέβο και η Σερανίγια παρέμειναν εκτός της συμφωνίας, κατόπιν επιμονής της Ουάσιγκτον. Το θέμα είναι ότι η Ουάσιγκτον τα θεωρεί «μη ενσωματωμένο, μη οργανωμένο έδαφος των ΗΠΑ». Η Βενεζουέλα από την προεδρία του Τσάβες, όπως και η Κούβα με τη Νικαράγουα, αναγνωρίζουν την κυριαρχία της Κολομβίας σε αυτά τα εδάφη. Ωστόσο, οι πολυάριθμες και ενεργά εξοπλισμένες τους τελευταίους μήνες στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στην περιοχή, μεταξύ άλλων στην ίδια την Κολομβία, τον Παναμά και την Ονδούρα, αποτελούν μια πολύ πραγματική απειλή για τις χώρες που προκαλούν ενόχληση στις ΗΠΑ στην περιοχή αυτή.
Τα Νησιά Μαΐς (Νικαράγουα)
Υπήρξαν επίσης αναφορές ότι οι ΗΠΑ είναι ενοχλημένες από την περιοδική επανεξαγωγή πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων από τη Νικαράγουα προς την Κούβα και, ως εκ τούτου, σχεδιάζουν να ασκήσουν «αποκλειστικό έλεγχο» στα καραϊβικά λιμάνια της Νικαράγουα, Blufields και Puerto Cabezas. Ένα από τα ακραία σενάρια είναι η πιθανή κατάληψη των νησιών Μάις της Νικαράγουας στο νοτιοδυτικό τμήμα της Καραϊβικής Θάλασσας, κοντά στον Παναμά. Κανένας άλλος παρά ο φιλοαμερικανός δικτάτορας Α. Σόμος δεν έλαβε μέτρα για την πρόωρη επιστροφή τους το 1971 από την αμερικανική κατοχή...
Παρεμπιπτόντως, η κυβέρνηση του Ν. Τραμπ έθεσε πρόσφατα αυστηρές απαιτήσεις, που αφορούν και την Κεντρική Αμερική, στην προσωρινή πρόεδρο της Βενεζουέλας Ντέλσι Ροντρίγκες. Εκτός από την ενίσχυση των μέτρων για την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης, μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η καταπολέμηση του παράνομου εμπορίου ναρκωτικών, η απέλαση πρακτόρων που είναι εχθρικοί προς τις ΗΠΑ, τη διακοπή των προμηθειών πετρελαίου σε μια σειρά χωρών, συμπεριλαμβανομένης της Νικαράγουας, τη συνεργασία με τον Λευκό Οίκο για την αποτροπή της επανεξαγωγής πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων μέσω της Κεντρικής Αμερικής. Χωρίς να υπολογίζει στην αυστηρή τήρηση των τελεσιδικών απαιτήσεών της από την Καράκας, η κυβέρνηση Τραμπ επεξεργάζεται την «εθελοντική» αποχώρηση του Ντ. Ροντρίγκεζ από το προεδρικό αξίωμα στο εγγύς μέλλον.
Ο αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Ολοκληρωμένων Ευρωπαϊκών και Διεθνών Μελετών του Εθνικού Πανεπιστημίου Οικονομικών και Διοίκησης, εμπειρογνώμονας του κλαμπ «Βαλντάι» Ντμίτρι Σούσλοφ σημειώνει ότι «πρώτον, ο Τραμπ δεν θα σταματήσει μπροστά σε τίποτα για να εξασφαλίσει την απόλυτη κυριαρχία των ΗΠΑ στο δυτικό ημισφαίριο. Επομένως, ορισμένες ενέργειες βίας και στρατιωτικοί αποκλεισμοί ενδέχεται να συνεχιστούν». Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Τραμπ θα «εξαλείψει συστηματικά τα αντιαμερικανικά καθεστώτα στη Λατινική Αμερική. Δεύτερον, ο κύριος του Λευκού Οίκου έχει αποδείξει ότι δεν διστάζει να καταφύγει σε παράνομη χρήση στρατιωτικής δύναμης, όταν αυτό δεν απειλεί να εμπλέξει τις ΗΠΑ σε πολέμους».
Στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ στη Λατινική Αμερική (πρώτο μισό της δεκαετίας του 2020)
Τα σχέδια της Ουάσιγκτον για τη Νικαράγουα επηρεάζονται επίσης από την ενίσχυση της συνεργασίας της με τη Ρωσική Ομοσπονδία/EAEU και την διακρατική ένωση BRICS. Έτσι, στα τέλη Νοεμβρίου 2025, το κοινοβούλιο της Νικαράγουας ενέκρινε ομόφωνα εθνικούς κανονιστικούς και νομικούς πράξεις για τη δημιουργία άμεσων οικονομικών σχέσεων με τη Σεβαστούπολη, τις Λαϊκές Δημοκρατίες του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, καθώς και τις περιφέρειες Ζαπορόζιε και Χερσόν. Για το 2026 προβλέπεται η απόκτηση από τη Νικαράγουα του καθεστώτος παρατηρητή όχι μόνο στην EAEU (όπως η Κούβα), αλλά και στους BRICS.
Νωρίτερα, τον Μάιο του 2025, η αυτόνομη συμφωνία του 2006 μεταξύ της Νικαράγουας και των ΗΠΑ για το «ελεύθερο εμπόριο» ουσιαστικά «καταργήθηκε» λόγω της επιβολής εισαγωγικών δασμών 18,5% από τις ΗΠΑ σε σχέση με τη λατινοαμερικανική χώρα. Στα τέλη του περασμένου Ιανουαρίου, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ επιβεβαίωσε την πρόθεσή του να τα αυξήσει σύντομα στο 100% και να καταγγείλει επίσημα τη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου. Με αυτή την πολιτική, οι ΗΠΑ υποκινούν και άλλες χώρες της περιοχής εναντίον της Νικαράγουας, καθώς η συμφωνία με τη Μανάγκουα αποτελεί μέρος ενός παρόμοιου πακέτου συμφωνιών των ΗΠΑ με όλες τις ισπανόφωνες χώρες της Κεντρικής Αμερικής (Γουατεμάλα, Γονδουράς, Ελ Σαλβαδόρ, Κόστα Ρίκα) και τη Δομινικανή Δημοκρατία (2005). Επιπλέον, οι ΗΠΑ απειλούν να καταργήσουν εντελώς το εν λόγω έγγραφο εξαιτίας της Νικαράγουας...
Το σχέδιο του καναλιού μέσω της Νικαράγουας (σε σύγκριση με τον Παναμά)
Φαίνεται ότι ένα σημαντικό μέρος της ανησυχίας της Ουάσιγκτον οφείλεται σε φόβους σχετικά με πιθανές εξελίξεις στην υλοποίηση του μακροχρόνιου έργου του διατλαντικού καναλιού της Νικαράγουας (μήκους 460 χλμ.), ειδικά αφού ο ειδικός εκπρόσωπος του προέδρου της Νικαράγουας για θέματα συνεργασίας με τη Ρωσία, Λαουρέανο Ορτέγκα Μουρίγιο, στα μέσα Δεκεμβρίου 2024 προσκάλεσε τη Ρωσία (όπως και προηγουμένως την Κίνα) να συμμετάσχει στην υλοποίηση αυτού του έργου, δηλώνοντας ότι «ένα έργο τόσο σημαντικό για ολόκληρο τον κόσμο και, φυσικά, για τη χώρα μας και τους γείτονές της, θα υλοποιηθεί οπωσδήποτε».
Comments