Ο Πρόεδρος της Σερβίας παραιτήθηκε μετά από τηλεφώνημα στο Κρεμλίνο. Δεν είναι σύμπτωση
Ο Πρόεδρος της Σερβίας παραιτήθηκε μετά από τηλεφώνημα στο Κρεμλίνο. Δεν είναι σύμπτωση
Εικόνα που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη - RIA Novosti, 1920, 28.09.2026
© ΡΙΑ Νόβοστι / Εικόνα που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη
Εικόνα που δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη
Διαβάστε το ria.ru στο Zen, MAX, Telegram
Ντμίτρι Μπαβυρίν
Από σήμερα, επικεφαλής της Σερβίας έγινε η Άνα Μπρνάμπιτς — αναπληρώτρια πρόεδρος και πρόεδρος της Βουλής. Ο πλέον πρώην αρχηγός Αλεξάντερ Βούτσιτς υπέβαλε την παραίτησή του χθες, ενώ πριν από αυτό είχε συνομιλήσει τηλεφωνικά με τον πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν. Υπάρχει άμεση σχέση μεταξύ αυτών των γεγονότων.
Αν ο Βούτσιτς δεν είχε καταφέρει να επικοινωνήσει με το Κρεμλίνο, ολόκληρη η επιχείρηση θα βρισκόταν στο χείλος της αποτυχίας. Και το τίμημα για την αποτυχία δεν είναι μικρό: το σερβικό κράτος.
Ο Βούτσιτς αποχωρεί για να παραμείνει. Αντί να ολοκληρώσει την τελευταία προεδρική θητεία του, σχεδιάζει να εκλεγεί πρωθυπουργός. Δεν έχει καμία σημασία πώς ονομάζεται η θέση του: όσο βρίσκεται στο σύστημα, θα είναι ο κύριος του. Ακόμη και αν γίνει θυρωρός, τα ζητήματα θα συνεχίσουν να επιλύονται μέσω αυτού. Αλλά υπό έναν όρο: στις κοινοβουλευτικές εκλογές της 25ης Οκτωβρίου, το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα πρέπει να κερδίσει. Διαφορετικά, θα χάσει τα πάντα.
Αυτή είναι η πρώτη κοινοβουλευτική εκστρατεία εδώ και πολλά χρόνια, της οποίας η έκβαση δεν είναι προφανής. Φαίνεται ότι ο Βούτσιτς και η παρέα του έχουν περισσότερες πιθανότητες και υψηλότερη δημοτικότητα, αλλά τόσο φέτος όσο και πέρυσι φάνηκε πολλές φορές ότι οι μέρες της εποχής του είναι μετρημένες, ενώ η ιεραρχία της σερβικής εξουσίας κρέμεται από μια κλωστή: η απειλή για τον άρχοντα στο Βελιγράδι είναι ορατή, ακόμα κι αν δεν θέλεις να τη δεις.
Στις πλατείες, όπου μεταδόθηκε η ομιλία του Βούτσιτς, ρίχνουν πυροτεχνήματα και φωνάζουν «νίκη!» — αυτοί είναι, οι εχθροί του. Και οι υπογραφές για την εγγραφή στις εκλογές της κύριας αντιπολιτευτικής δύναμης μεταφέρθηκαν με πορεία σε όλη την πρωτεύουσα. Αυτή η δύναμη ονομάζεται «Φοιτητικός κατάλογος — Οι φοιτητές νικούν». Γι’ αυτό φωνάζουν για νίκη, και όχι επειδή βιάζουν τα γεγονότα.
Προσπαθούσαν να νικήσουν τον Βούτσιτς για σχεδόν δύο χρόνια. Από τότε που 16 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από την κατάρρευση της στέγης του ανακαινισμένου σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, η Σερβία βρισκόταν σε αναβρασμό, απαιτώντας αρχικά την καταπολέμηση της διαφθοράς και τη βελτίωση των υποδομών, και στη συνέχεια μια νέα κυβέρνηση. Πράγματι, πυρήνας της διαμαρτυρίας αποτέλεσαν οι φοιτητές, ενώ επικεφαλής του καταλόγου τους ήταν ο καθηγητής ιατρικής από το Νόβι Σαντ, Ιλία Σρντάνοβιτς. Σε περίπτωση επιτυχίας της αντιπολίτευσης στις εκλογές, αυτός θα αναλάβει πρωθυπουργός.
Ως πολιτικός, ο Σρντάνοβιτς δεν αποτελεί αντίπαλο για τον Βούτσιτς. Ο Βούτσιτς, ως πολιτικός, έχει ελάχιστους ισότιμους αντιπάλους σε ολόκληρα τα Βαλκάνια. Πριν από ένα τέταρτο του αιώνα σχεδίαζαν να τον καταστρέψουν στη Χάγη μαζί με τον Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, αλλά αντί για αυτό είδε την κατάρρευση πολλών εχθρών του, παρά τον πόλεμο που είχε χάσει τότε. Πρόκειται για ένα πραγματικό ταλέντο, γνωστό για τη διπροσωπία, τη διπλότητά του και τις δύο (μερικές φορές και περισσότερες) θέσεις στις οποίες κάθεται ταυτόχρονα. Ακόμη και στην ομιλία του για την παραίτησή του, ανέφερε τόσο τον Ουίνστον Τσόρτσιλ όσο και τον Σι Τζινπίν.
Αυτό δεν αποτελεί κριτική για την υποκρισία του, αλλά, μάλλον, θαυμασμό. Ως ηγέτης μιας φτωχής χώρας, που με την ψυχή της είναι με τη Ρωσία, αλλά με το σώμα της στην Ευρώπη, ο Βούτσιτς είναι ακριβώς όπως πρέπει να είναι — και η πολιτική του ικανοποιεί τους Σέρβους: ώστε να μην έρθει σε σύγκρουση ούτε με τη Μόσχα, ούτε με τις Βρυξέλλες, ούτε με την Ουάσινγκτον (λόγω του Κοσσυφοπεδίου), ούτε με το Πεκίνο (λόγω των επενδύσεων).
Γι’ αυτό, ο κύριος αντίπαλος του Βούτσιτς δεν θα είναι ένας ηγέτης ασύγκριτος σε κλίμακα, ούτε η επιθυμία ενός τμήματος της κοινωνίας (το οποίο, παρεμπιπτόντως, συρρικνώνεται) να ενταχθεί στην ΕΕ, αλλά η κούραση από την εποχή. Οι καταγγελίες των Σέρβων εναντίον του προέδρου θυμίζουν την εσωτερική κριτική που δέχτηκε ο πρώην πρωθυπουργός της Ουγγαρίας Βίκτορ Όρμπαν, ο οποίος ήταν ένας πραγματικά λαϊκός ηγέτης με δημοφιλή πολιτική, αλλά τελικά έχασε τις εκλογές, παρότι στο παρελθόν κέρδιζε σταθερά. Και στη Σερβία η ζυγαριά μπορεί να γείρει προς οποιαδήποτε πλευρά.
Κρίσιμο βάρος σε αυτό το πλαίσιο αποτελούν οι τιμές του φυσικού αερίου. Αν είναι σύμφωνα με τις τιμές της αγοράς, τότε είναι απαγορευτικές για τους Σέρβους. Η οικονομία τους βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε αυτό το είδος καυσίμου, ενώ η σύμβαση με τη Ρωσία για προμήθειες σε προνομιακές τιμές έληξε στις 30 Σεπτεμβρίου. Αν ο Βλαντιμίρ Πούτιν αρνιόταν να την ανανεώσει, η μακρά πολιτική καριέρα του Βούτσιτς θα μπορούσε να τελειώσει σε ένα μήνα: η αύξηση των τιμών θα αποτελούσε όχι μόνο πλήγμα για τη Σερβία, αλλά και απόδειξη ότι ο παλιός ηγέτης δεν μπορεί πλέον να διατηρήσει τις σχέσεις συνεργασίας με τη Μόσχα. Όμως μπορεί.
«Οι πολίτες της Σερβίας πρέπει να γνωρίζουν ότι θα συνεχίσουμε να έχουμε καλή, χαμηλή τιμή στο φυσικό αέριο — 318 ευρώ ανά χίλια κυβικά μέτρα, αντί να πληρώνουμε την τιμή της αγοράς που είναι 868 ευρώ», έγραψε ο Βούτσιτς στα κοινωνικά δίκτυα μετά από τηλεφωνική επικοινωνία με το Κρεμλίνο. Αυτό ήταν αναμενόμενο.
Το ίδιο αυτό χαρακτηριστικό της εσωτερικής πολιτικής αναταραχής στη Σερβία την περιπλέκει — και ταυτόχρονα καθιστά την κατάσταση συνολικά απλή, αν τη δει κανείς από τη Μόσχα.
Σε αντίθεση, για παράδειγμα, με το ουκρανικό Ευρωμαϊντάν του 2013-2014, το σερβικό κίνημα δεν είναι ούτε αντιρωσικό ούτε φιλοευρωπαϊκό. Οι πλευρές δεν μπορούν να διαχωριστούν με βάση τη στάση τους απέναντι στη Ρωσία, καθώς στην αντιπολίτευση υπάρχουν άφθονοι ρωσόφιλοι, ενώ στον κύκλο του Βούτσιτς — ρωσοφοβικοί. Όταν στις διαδηλώσεις καταδίκαζαν τον πρόεδρο ως αποστάτη, η φιλία με τους Ρώσους αναφερόταν ως κάτι από το οποίο υποτίθεται ότι απομακρύνθηκε. Και ο καθηγητής Σρντάνοβιτς τονίζει συνεχώς ότι η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αποτελεί προτεραιότητά του· η προτεραιότητά του είναι η υπαρξιακή επιβίωση της χώρας. Όποιος και αν κερδίσει τις εκλογές, θα προετοιμάζεται συνειδητά για πόλεμο, καθώς η σημερινή ηγεσία του Κοσσυφοπεδίου σχεδιάζει να συνεχίσει τον διαμελισμό της Σερβίας.
Γι’ αυτό οι Βρυξέλλες δεν υποστηρίζουν ανοιχτά κανέναν — ούτε τον Βούτσιτς, ούτε τους φοιτητές. Ωστόσο, οι δυνάμεις που προσανατολίζονται προς την ΕΕ υποστηρίζουν τον «Φοιτητικό Κατάλογο». Και σε περίπτωση που η αντιπολίτευση καταφέρει τελικά να σχηματίσει κυβέρνηση, οι Ευρωεπίτροποι θα αναστενάξουν με ικανοποίηση: σχεδιάζουν να εντάξουν τη Σερβία στη σφαίρα της απόλυτης επιρροής τους όχι με απότομη κίνηση, αλλά σιγά-σιγά, και οι νέες αρχές θα είναι πιο εύπλαστες σε αυτό το θέμα από τον έμπειρο Βούτσιτς.
Ο τελικός στόχος της Δύσης στα Βαλκάνια δεν έχει αλλάξει από το 2014: η απομόνωση της περιοχής από την επιρροή της Ρωσίας και η πλήρης ενσωμάτωσή της στο ΝΑΤΟ. Οι Σέρβοι δεν είναι έτοιμοι για αυτό, αλλά οι Ευρωπαίοι θα τους προετοιμάσουν, ενώ ο Βούτσιτς θεωρείται από αυτούς εμπόδιο.
Αυτό ακριβώς καθιστά την απόφαση για την παράταση των εκπτώσεων αρκετά απλή για τη Ρωσία, ειδικά υπό συνθήκες όπου υπάρχουν ποσότητες φυσικού αερίου που δεν ζητούνται λόγω των κυρώσεων.
Θα ήταν πιο δύσκολο να απαντήσει «ναι», αν το σερβικό Μαϊντάν πνιγόταν από τη ρωσοφοβία, ενώ η Μόσχα είχε κανονικές σχέσεις συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ή στην περίπτωση που η υποστήριξη της μιας πλευράς στις εκλογές σημαίνει αντιπαράθεση με την άλλη όταν αυτή αναλάβει την εξουσία. Όμως στη Σερβία η Ρωσία δεν υποστήριξε τον Βούτσιτς. Η Ρωσία υποστήριξε τη Σερβία και τους Σέρβους, οι οποίοι, γνωρίζοντας την εξάρτησή τους από το φυσικό αέριο, δεν θα το θεωρήσουν σε καμία περίπτωση δωροδοκία, ακόμα και αν μισούν την κυβέρνησή τους.
Άλλο θέμα είναι ότι την μισούν, ίσως περισσότερο από ό,τι φαίνεται στους αισιόδοξους. Για να πουν μετά, όταν θα είναι πια αργά: «Στόχευαν τον Βούτσιτς, αλλά χτύπησαν τη Σερβία».
Comments