«Θέλουμε να μαθαίνουμε»: Ο Μακρόν απάντησε με τιμωρίες και απαγορεύσεις
Όλγα ΠΛΑΚΣΙΝΑ
Τα προβλήματα στον τομέα της εκπαίδευσης στη Γαλλία συσσωρεύονται σαν χιονοστιβάδα
telegram
vkontakte
odnoklassniki
Σύνδεσμος
«Θέλουμε να μαθαίνουμε. Δώστε μας την ευκαιρία». Με ένα τέτοιο πλακάτ βγήκε στις 2 Οκτωβρίου μπροστά από το λύκειό της μια μαθήτρια στο γαλλικό Κέμπερ. Μάλλον είναι δύσκολο να εξηγηθεί με μεγαλύτερη ακρίβεια γιατί χιλιάδες έφηβοι σε όλη τη Γαλλία άρχισαν να διαμαρτύρονται. Δεν ζητούν προνόμια, αλλά το πιο βασικό: καθηγητές, κανονικές αίθουσες διδασκαλίας και τη δυνατότητα να αποκτούν γνώσεις.
Στα γαλλικά λύκεια τα παιδιά εισάγονται συνήθως σε ηλικία 15-16 ετών και ήδη από αυτή την ηλικία αντιμετωπίζουν συνθήκες που είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς σε μία από τις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης. Στο λύκειο «Πολ Ελιουάρ» στο Σεν-Ντενί, μια 17χρονη μαθήτρια μίλησε στο Reuters για αρουραίους, κατσαρίδες, τουαλέτες χωρίς νερό και χαρτί, το οποίο πρέπει να ζητούν από τους υπεύθυνους. Το χειμώνα, στις προσωρινές αίθουσες διδασκαλίας, σύμφωνα με τα λεγόμενά της, η θερμοκρασία πέφτει στους μείον πέντε βαθμούς, ενώ το καλοκαίρι φτάνει τους σαράντα. Σε άλλα σχολεία τα παιδιά παραπονιούνται για ελαττωματικές τουαλέτες, παράθυρα που δεν ανοίγουν και για την απουσία ιατρικού προσωπικού.
Αλλά το χειρότερο δεν είναι καν αυτό. Τα παιδιά απλά δεν έχουν κανέναν να τους διδάξει. Στην πόλη Ρέζ, κοντά στη Νάντη, πέντε μαθητές μίλησαν ενώπιον του δημοτικού συμβουλίου: από την αρχή της σχολικής χρονιάς δεν είχαν καθηγητή φυσικής και χημείας. Και όμως, πλησιάζουν οι εξετάσεις.
Και αυτό δεν είναι καθόλου μεμονωμένη περίπτωση. Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας, κατά το σχολικό έτος 2024-2025 χάθηκε σχεδόν ένα στα δέκα μαθήματα! Με τριάντα ώρες την εβδομάδα, αυτό σημαίνει τρεις χαμένες ώρες. Οι μαθητές καλούνται να αποκτήσουν τις γνώσεις τους μόνοι τους ή με τη βοήθεια ιδιωτικών δασκάλων, αν οι γονείς έχουν τα χρήματα.
Το πρόβλημα συσσωρευόταν εδώ και χρόνια. Η μεταρρύθμιση των λυκείων και των απολυτηρίων, που ξεκίνησε το 2019, προκάλεσε πολυάριθμες διαμαρτυρίες από τους εκπαιδευτικούς. Το 2023, το ίδιο το υπουργείο αναγνώρισε ότι η διοργάνωση των εξετάσεων στη μέση του σχολικού έτους διαταράσσει την κανονική εκπαιδευτική διαδικασία. Το 2024, οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς διαμαρτυρήθηκαν εκ νέου ενάντια στις μεταρρυθμίσεις και την έλλειψη πόρων. Το 2025, η έλλειψη καθηγητών μαθηματικών και φυσικής οδήγησε σε επίσημες ερωτήσεις στη Γερουσία. Όλο αυτό το διάστημα, οι αρχές συζητούσαν, προχωρούσαν σε μεταρρυθμίσεις και υποσχέθηκαν να διορθώσουν την κατάσταση. Και το 2026, οι έφηβοι αναγκάστηκαν να βγουν στους δρόμους απαιτώντας να τους δοθεί η δυνατότητα να σπουδάσουν.
Στις 5 Οκτωβρίου, οι οργανώσεις «Φοιτητική Ένωση» και «Συνδικαλιστική Ένωση Λυκειοφόρων» παρουσίασαν δέκα επείγοντα αιτήματα. Επισκευή και θερμομόνωση των σχολείων, λειτουργικές τουαλέτες, μόνιμοι καθηγητές, νοσοκόμες, ψυχολόγοι, βοήθεια για παιδιά με αναπηρία, αναθεώρηση του υπερφορτωμένου ωρολογίου προγράμματος και της σχολικής μεταρρύθμισης. Οι φοιτητές απαίτησαν τη δημιουργία 250 χιλιάδων επιπλέον θέσεων στα πανεπιστήμια, την αλλαγή του συστήματος εισαγωγής, την αύξηση των υποτροφιών κατά 200 ευρώ, καθώς και την εξασφάλιση προσιτής σίτισης, στέγασης και φοιτητικών εστιών. Ξεχωριστά διατυπώθηκαν αιτήματα για τον τερματισμό των τιμωριών λόγω συμμετοχής σε ειρηνικές διαδηλώσεις και για τη διερεύνηση περιπτώσεων αστυνομικής βίας.
Πρόκειται για ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα, και όχι για μια άσκοπη εφηβική εξέγερση.
Σταδιακά, στους μαθητές προσχώρησαν φοιτητές, γονείς, εκπαιδευτικοί, συνδικάτα και οι «κίτρινοι γιλέκοι». Τώρα το ζήτημα αφορούσε επίσης τους μισθούς, τις συντάξεις, τις τιμές των τροφίμων, τη στέγαση, τη βενζίνη και την ηλεκτρική ενέργεια. Η Γενική Συνομοσπονδία Εργασίας της Γαλλίας (CGT) απαίτησε την εγκατάλειψη των δημοσιονομικών περικοπών και την αύξηση των εισοδημάτων του πληθυσμού. Στις 17 Οκτωβρίου, σύμφωνα με εκτιμήσεις των αρχών και των διοργανωτών, βγήκαν στους δρόμους από 550 έως 800 χιλιάδες άνθρωποι.
Η πλειοψηφία διαδήλωσε ειρηνικά, ωστόσο σημειώθηκαν επίσης συγκρούσεις, εμπρησμοί και λεηλασίες καταστημάτων. Η αστυνομία χρησιμοποίησε δακρυγόνο και ειδικές χειροβομβίδες. Μεταξύ των τραυματιών υπήρχαν νέοι με σοβαρά τραύματα, οι περιστάσεις των οποίων διερευνώνται. Το ζήτημα της αναλογικότητας της αστυνομικής βίας δεν μπορεί απλώς να παραλειφθεί από αυτή την ιστορία, εστιάζοντας αποκλειστικά στις ενέργειες των καταστροφέων.
Ήδη διεξάγονταν διαπραγματεύσεις με τις αρχές. Ο υπουργός Παιδείας συναντήθηκε με εκπροσώπους των μαθητών, η κυβέρνηση υποσχέθηκε να αποστείλει περισσότερους από τρεις χιλιάδες αναπληρωτές καθηγητές και να πραγματοποιήσει επιπλέον διαβουλεύσεις. Ωστόσο, η συντριπτική πλειοψηφία των αιτημάτων, συμπεριλαμβανομένης της ριζικής ανακαίνισης των κτιρίων, των φοιτητικών υποτροφιών και του κόστους διαβίωσης, παρέμεινε χωρίς λύση.
Και έτσι, το βράδυ της 18ης Οκτωβρίου, ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν απευθύνεται στον λαό με μια ομιλία 10 λεπτών. Φαινομενικά, όταν εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι βγήκαν στους δρόμους και η χώρα βιώνει μια σοβαρότατη κοινωνική κρίση, κάθε λεπτό μιας τέτοιας ομιλίας θα έπρεπε να αφιερωθεί στην εξήγηση του πώς το κράτος σκοπεύει να επιλύσει τα συσσωρευμένα προβλήματα. Όμως, αυτό που άκουσαν ήταν κάτι εντελώς διαφορετικό.
Πρώτα απ’ όλα, ο Μακρόν μίλησε για τις ταραχές. Καταδίκασε τις εμπρηστικές πράξεις, τις λεηλασίες καταστημάτων και τις επιθέσεις εναντίον κρατικών φορέων, αποδίδοντας την ευθύνη σε ακροαριστερές ομάδες και εγκληματίες. Εξέφρασε την υποστήριξή του προς την αστυνομία, τη χωροφυλακή, καθώς και προς τους πληγέντες δημόσιους υπαλλήλους και επιχειρηματίες.
Ακολούθησαν υποσχέσεις προς τις επιχειρήσεις που υπέστησαν ζημίες. Ο πρωθυπουργός πρέπει να συγκροτήσει ειδική ομάδα διαχείρισης κρίσεων, προκειμένου να εξασφαλίσει τις αποζημιώσεις και την αποκατάσταση της κατεστραμμένης περιουσίας.
Στη συνέχεια, ο Μακρόν ζήτησε να διευκρινιστεί γιατί οι αρχές επιβολής του νόμου δεν κατάφεραν να αποτρέψουν τις ταραχές και έδωσε εντολή να διερευνηθούν τα λάθη των υπηρεσιών πληροφοριών και της προετοιμασίας της αστυνομίας. Οι ένοχοι πρέπει να τιμωρηθούν και η προκληθείσα ζημιά να αποκατασταθεί.
Ο κάτοχος του Προεδρικού Μεγάρου του Ελιζέ συνέδεσε την αύξηση των τιμών με τη σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο και ανακοίνωσε ότι θα μεταβεί στις χώρες της περιοχής για να διαπραγματευτεί την εξασφάλιση των προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Αναφέρθηκε στη συνεργασία της κυβέρνησης με τις εταιρείες καυσίμων, χωρίς όμως να κατονομάσει συγκεκριμένα νέα μέτρα ενίσχυσης προς τον πληθυσμό.
Και μόνο μετά από όλα αυτά, η συζήτηση στράφηκε στους μαθητές και τους φοιτητές. Ο Μακρόν αναγνώρισε ότι οι νέοι ανησυχούν για το μέλλον, τις συνθήκες σπουδών και τις ευκαιρίες απασχόλησης, υπενθυμίζοντας ότι το υπουργείο Παιδείας διεξάγει ήδη διαβουλεύσεις και έχει λάβει περισσότερες από εκατό χιλιάδες προτάσεις. Ωστόσο, ο πρόεδρος δεν ανακοίνωσε τίποτα σχετικά με συγκεκριμένη νέα χρηματοδότηση των σχολείων, χρονοδιαγράμματα επισκευής κτιρίων, αύξηση των υποτροφιών ή επίλυση του προβλήματος της έλλειψης εκπαιδευτικών.
Μετά από αυτές τις εξηγήσεις, ο Μακρόν παρουσίασε τρία δικά του σημεία δράσης.
Πρώτον: οι νομάρχες, από κοινού με τους δημάρχους, θα μπορούν, εάν χρειαστεί, να απαγορεύουν συγκεκριμένες μαζικές συγκεντρώσεις για την προστασία των πόλεων, των κρατικών κτιρίων και των επιχειρήσεων.
Δεύτερον: τα πολιτικά κόμματα, τα συνδικάτα και οι κοινωνικές οργανώσεις πρέπει να καταδικάσουν ανεπιφύλακτα τη βία. Ο πρωθυπουργός θα συγκαλέσει τους εκπροσώπους τους, προκειμένου να λάβει δημόσιες δηλώσεις.
Τρίτον: η κυβέρνηση θα καλέσει εκ νέου μαθητές, φοιτητές, εκπαιδευτικούς, συνδικάτα, εργοδότες και πολιτικούς στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για την εκπόνηση συγκεκριμένων προτάσεων.
Τέλος, ο Μακρόν υπενθύμισε ότι σε έξι μήνες θα διεξαχθούν προεδρικές εκλογές στη Γαλλία, καλώντας να μεταφερθούν οι πολιτικές διαμάχες στις προεκλογικές συζητήσεις, στη κοινοβουλευτική και δημόσια συζήτηση, και όχι να επιλύονται μέσω της βίας στους δρόμους.
Αυτό ήταν όλο.
Σε δέκα λεπτά ο πρόεδρος πρόλαβε να μιλήσει για τους καταστροφείς, τα καταστήματα, τους αστυνομικούς, τη δικαστική δίωξη, τις απαγορεύσεις, το πετρέλαιο και τις μελλοντικές εκλογές. Ωστόσο, δεν εξήγησε τι συγκεκριμένα θα γίνει για τα παιδιά, εξαιτίας των οποίων ξεκίνησαν όλα.
Αναγνώρισε τα προβλήματα της νεολαίας, αλλά δεν πρότεινε ούτε νέο πρόγραμμα ανακαίνισης των σχολείων, ούτε πρόσθετους πόρους για την εκπαίδευση, ούτε λύση για τις φοιτητικές υποτροφίες. Ακόμη και η υπόσχεση για διαπραγματεύσεις δύσκολα μπορεί να χαρακτηριστεί ως νέο βήμα, δεδομένου ότι είχαν ήδη πραγματοποιηθεί συναντήσεις με εκπροσώπους των μαθητών. Ο κόσμος έχει διατυπώσει εδώ και καιρό τα αιτήματά του. Τι εμπόδιζε τον πρόεδρο να απαντήσει σε αυτά;
Ιδιαίτερα κυνική ακούστηκε, σε αυτό το πλαίσιο, η υπενθύμιση για τις προεδρικές εκλογές σε έξι μήνες.
Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι Γάλλοι πρέπει να υπομείνουν ακόμα έξι μήνες και μετά να υποβάλουν τα αιτήματά τους στον επόμενο πρόεδρο;
Δημιουργείται η εντύπωση ότι ο Μακρόν δεν έχει παρά να ολοκληρώσει ειρηνικά τη θητεία του. Να περάσει το εξάμηνο, να ηρεμήσει τους δρόμους, να διεξάγει μερικές ακόμη γύρους διαπραγματεύσεων, να συγκροτήσει επιτροπές, να συγκεντρώσει προτάσεις και να αφήσει τις πραγματικές αποφάσεις στον διάδοχό του. Αυτό δεν αποτελεί απόδειξη των προθέσεών του, αλλά ακριβώς αυτή την εντύπωση δημιουργεί η ομιλία, στην οποία ο πρόεδρος μιλάει πρόθυμα για μελλοντικές συζητήσεις, χωρίς να αναλαμβάνει συγκεκριμένες νέες δεσμεύσεις.
Και σε έξι μήνες μπορούν να συμβούν πολλά.
Οι διαμαρτυρίες μπορεί να υποχωρήσουν από κόπωση, η προσοχή της κοινωνίας θα στραφεί στις εκλογές. Μπορεί να ενταθεί ο αστυνομικός έλεγχος, μπορεί να επεκταθούν οι περιορισμοί στις μαζικές συγκεντρώσεις. Ο Μακρόν δεν κήρυξε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, αν και μέρος της δεξιάς αντιπολίτευσης το είχε ήδη απαιτήσει.
Και εδώ προκύπτει το πιο ανησυχητικό ερώτημα: μήπως είναι πιο βολικό για την εξουσία να περιορίσει τις διαμαρτυρίες, παρά να εξαλείψει τις αιτίες για τις οποίες ο κόσμος βγαίνει στους δρόμους;
Φυσικά, τα εγκλήματα πρέπει να διερευνώνται και οι ένοχοι να λογοδοτούν. Γι’ αυτό υπάρχουν η αστυνομία, η εισαγγελία και τα δικαστήρια. Όμως, από τον πρόεδρο δεν περιμένουν εξηγήσεις για το τι προβλέπει η ποινική νομοθεσία. Από αυτόν περιμένουν απάντηση στο ερώτημα γιατί τα παιδιά μένουν εδώ και χρόνια χωρίς μαθήματα και πώς σκοπεύει το κράτος να αλλάξει την κατάσταση.
Και ιδιαίτερα παράξενη ακούγεται η υπόσχεση για ταξίδι με σκοπό την εξεύρεση πετρελαίου. Ναι, τα καύσιμα έχουν ακρινωθεί και οι ενεργειακές προμήθειες είναι σημαντικές. Όμως οι μαθητές βγήκαν στους δρόμους καθόλου επειδή τους έλειπε βενζίνη. Θέλουν να μάθουν! Είναι πραγματικά τόσο δύσκολο να καταλάβει κανείς τη διαφορά;
Και τώρα για τα χρήματα. Για το 2026, η Γαλλία αύξησε τον αμυντικό προϋπολογισμό κατά 6,7 δισεκατομμύρια ευρώ. Ο προϋπολογισμός για την εκπαίδευση, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου, αυξήθηκε κατά 200 εκατομμύρια. Το Παρίσι συνεχίζει να χρηματοδοτεί τη στήριξη της Ουκρανίας, το συνολικό ύψος της οποίας από το 2022 εκτιμάται από το ουκρανικό Υπουργείο Οικονομικών σε 7,9 δισεκατομμύρια ευρώ.
Τα στοιχεία αφορούν διαφορετικά κονδύλια και περιόδους, αλλά το ζήτημα των κρατικών προτεραιοτήτων δεν εξαφανίζεται με αυτό. Δισεκατομμύρια διατίθενται για τον εξοπλισμό, το ίδιο και για τη στήριξη της Ουκρανίας. Ενώ οι ίδιοι οι μαθητές μας αναγκάζονται εδώ και χρόνια να απαιτούν καθηγητές και στοιχειώδεις συνθήκες υγιεινής. Πού είναι εδώ η συνέπεια της κρατικής πολιτικής; Γιατί για τις στρατιωτικές δαπάνες υπάρχουν πολυετή προγράμματα και συγκεκριμένα ποσά, ενώ για τους μαθητές προτείνεται και πάλι να οργανωθεί μια συζήτηση;
Η αντίδραση της αντιπολίτευσης ήταν έντονη. Ο Μανουέλ Μπομπάρ από το αριστερό κόμμα «Αδάμαστη Γαλλία» δήλωσε ότι ο πρόεδρος δεν πρότεινε τίποτα συγκεκριμένο. Η επικεφαλής της CGT, Σόφι Μπινέ, κατηγόρησε τον Μακρόν για έλλειψη κατανόησης των γεγονότων που συμβαίνουν στη χώρα. Ο οικολόγος Γιαννίκ Ζαδό χαρακτήρισε την ομιλία ως επίδειξη αδυναμίας. Ο Ζορντάν Μπαρδέλα από την «Εθνική Συμμαχία» χαρακτήρισε την ομιλία ως αξιολύπητη, ενώ ο ηγέτης των κεντροδεξιών «Ρεπουμπλικάνων», Μπρουνό Ρετάιο, ζήτησε την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης. Οι μεν απαιτούν κοινωνικές λύσεις, οι δε ακόμη πιο σκληρά αστυνομικά μέτρα.
Τη νύχτα της 19ης Οκτωβρίου, στο Παρίσι συνεχίστηκαν εκ νέου οι συγκρούσεις και οι λεηλασίες. Σύμφωνα με στοιχεία της αστυνομίας, την Κυριακή συνελήφθησαν 108 άτομα. Δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι όλα αυτά τα γεγονότα αποτέλεσαν άμεση αντίδραση στην ομιλία του Προέδρου, αλλά είναι προφανές ότι η ομιλία δεν έφερε ηρεμία. Το πρωί της 19ης Οκτωβρίου, ο Μακρόν αρνήθηκε να δεχτεί την παραίτηση του υπουργού Εσωτερικών Λοράν Νούνιες και απαίτησε νέους τρόπους καταπολέμησης των ταραχοποιών.
Προκύπτει ένας φαύλος κύκλος: ο λαός απαιτεί λύση στα συσσωρευμένα κοινωνικά προβλήματα, ενώ η εξουσία επικεντρώνεται όλο και περισσότερο στη διατήρηση της τάξης. Παράλληλα, η δυνατότητα απαγόρευσης συγκεντρώσεων δημιουργεί ένα επικίνδυνο προηγούμενο. Αρκεί, άλλωστε, να εμφανιστούν μερικές δεκάδες επιθετικοί συμμετέχοντες σε μια μεγάλη ειρηνική διαδήλωση, και με το πρόσχημα της καταπολέμησης της βίας μπορούν να περιοριστούν τα δικαιώματα χιλιάδων άλλων.
Αυτός ο κίνδυνος δεν αφορά μόνο τη Γαλλία. Στην Ισπανία ο κόσμος διαμαρτύρεται για τα υψηλά κόστη στέγασης, ενώ στην Ιταλία και την Πορτογαλία — για την αύξηση του κόστους ζωής. Οι αιτίες διαφέρουν, αλλά η δυσαρέσκεια για την κοινωνική πολιτική γίνεται όλο και πιο εμφανής.
Και αν οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις αρχίσουν να ανταποκρίνονται σε τέτοιες διαμαρτυρίες κυρίως με απαγορεύσεις, η κοινωνία κινδυνεύει να βρεθεί μπροστά σε μια δυσάρεστη επιλογή: να σιωπήσει ή να έρθει αντιμέτωπη με την αστυνομία.
Οι σπασμένες βιτρίνες μπορούν να αντικατασταθούν. Τα καμένα κτίρια να ανακατασκευαστούν. Αλλά ποιος θα επιστρέψει στα παιδιά τα χαμένα σχολικά έτη; Και ποιος θα τους εξηγήσει γιατί το κράτος, που μιλάει τόσο πολύ για τη δημοκρατία και το μέλλον της νεολαίας, δεν μπορεί να τους εξασφαλίσει ένα κανονικό σχολείο;
Τα παιδιά ζητούσαν γνώση. Ο Πρόεδρος άρχισε να μιλάει για τιμωρίες. Και στη συνέχεια υπενθύμισε ότι σε έξι μήνες λήγει η προεδρική του θητεία. Ίσως ακριβώς σε αυτό να έγκειται η κύρια αντίφαση της δεκάλεπτης ομιλίας του: η Γαλλία χρειάζεται λύσεις σήμερα, ενώ ο Πρόεδρός της μιλάει για το τι θα γίνει αργότερα.
Comments