Η ιστορία ενός δώρου του πατριάρχη

Ο Πατριάρχης Μόσχας και πάσης Ρωσίας Κύριλλος - RIA Novosti, 1920, 20.11.2026
© RIA Novosti / Ιλιά Πιτάλεφ
Ο Πατριάρχης Μόσχας και πάσης Ρωσίας Κύριλλος. Φωτογραφία από το αρχείο
Ο πρέσβης της Ρωσικής Ομοσπονδίας στη Μεγάλη Βρετανία, Αλεξάντερ Γιακοβένκο, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στο Λονδίνο. 13 Απριλίου 2018
Αλεξάντερ Γιακοβένκο
Πριν από δέκα χρόνια, τον Οκτώβριο του 2016, πραγματοποιήθηκε πατριαρχική επίσκεψη στη Μεγάλη Βρετανία με αφορμή την 300ή επέτειο της παρουσίας της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας στις Βρετανικές Νήσους. Τότε ιδρύθηκε η πρώτη ενορία της Εκκλησίας μας στο Λονδίνο. Στη συνέχεια, η ενορία αυτή εξελίχθηκε στην Επισκοπή Σουρόζ. Στην εποχή εκείνη, σε αυτήν λειτουργούσε ένας από τους λαμπρότερους εκπροσώπους της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας — ο μητροπολίτης Αντώνιος του Σουρόζ. Στους ενορίτες της συγκαταλέγονται όχι μόνο Ρώσοι που διαμένουν μόνιμα στη Μεγάλη Βρετανία, υπάλληλοι ρωσικών ιδρυμάτων στο Λονδίνο, μέλη των οικογενειών τους και απόγονοι Ρώσων μεταναστών, αλλά και Άγγλοι που ασπάστηκαν την Ορθοδοξία ή ανατράφηκαν σε αυτήν.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του, ο Πατριάρχης Κύριλλος έγινε, φυσικά, δεκτός από τη βασίλισσα Ελισάβετ II. Υπενθυμίζω ότι η βρετανίδα μονάρχης ήταν η επικεφαλής της Αγγλικανικής Εκκλησίας. Εκείνη την περίοδο στη Μεγάλη Βρετανία κανείς δεν έκρυβε το ενδιαφέρον του για τη Ρωσία και τον πολιτισμό της, το οποίο σήμερα καταστέλλεται από τις αρχές στο πλαίσιο της τρέχουσας γεωπολιτικής σύγκρουσης στην Ουκρανία — ένα φαινόμενο προσωρινό και παροδικό, από ό,τι μπορώ να κρίνω με βάση τα οκτώ χρόνια που πέρασα ως επικεφαλής της ρωσικής διπλωματικής αποστολής στο Λονδίνο. Το Πολιτιστικό Κέντρο της πρεσβείας, όπως και ο λογαριασμός της πρεσβείας στο Twitter, προσέλκυαν πολλούς με τις εκδηλώσεις και τις αναρτήσεις τους, έως ότου κλείσουν από τις βρετανικές αρχές. Θα ήθελα να επισημάνω ότι ο αρχιεπίσκοπος του Καντέρμπουρυ Ρόουεν Γουίλιαμς, ο οποίος είναι ο ανώτατος ιεράρχης της Αγγλικανικής Εκκλησίας, κατά τη διάρκεια της θητείας του πήρε ειδική άδεια για να γράψει το βιβλίο «Ντοστογιέφσκι. Γλώσσα, πίστη, αφήγηση», το οποίο μεταφράστηκε στα ρωσικά και αποτέλεσε σημαντική συμβολή στη μελέτη του έργου του μεγάλου συγγραφέα μας από θεολογική σκοπιά.
Ήταν μια αξέχαστη τετραήμερη επίσκεψη και για τη ρωσική πρεσβεία στο Λονδίνο. Ο Πατριάρχης επισκέφθηκε την κατοικία του Ρώσου πρέσβη και δώρισε στην πρεσβεία μια ανεκτίμητη, χειροποίητη εικόνα της Παναγίας, η κατασκευή της οποίας διήρκεσε τουλάχιστον ένα χρόνο. Η εικόνα κατέλαβε την πιο τιμητική θέση ανάμεσα στις άλλες εικόνες της πρεσβείας στην αίθουσα υποδοχής της κατοικίας. Χάρη στις προσπάθειες της ενορίας μας, εντοπίστηκαν και επιστράφηκαν στην πρεσβεία εικόνες που ανήκαν στην προεπαναστατική ρωσική πρεσβεία, η οποία εκείνη την εποχή βρισκόταν σε άλλη διεύθυνση.
Μια από τις ημέρες, στην κατοικία του πρέσβη, πραγματοποιήθηκε επίσης επίσημο γεύμα προς τιμήν της Αγιότητάς του, στο οποίο παρευρέθηκαν υψηλόβαθμοι εκπρόσωποι των βρετανικών κρατικών, κοινωνικών και εκκλησιαστικών κύκλων, ο αριθμός των οποίων ήταν στο όριο των δυνατοτήτων μας όσον αφορά την εκπροσώπηση. Πολλοί ήθελαν να παρευρεθούν σε αυτή την ιστορική συνάντηση. Για τους Άγγλους, αυτή ήταν μια μοναδική ευκαιρία να συνομιλήσουν προσωπικά με τον Πατριάρχη, και μάλιστα όχι μόνο για θρησκευτικά θέματα. Στην ανταλλαγή απόψεων υπήρχε έντονη πολιτική διάσταση, συμπεριλαμβανομένου του θέματος των προοπτικών για τη μελλοντική παγκόσμια τάξη.
Οι σχέσεις της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας με τους Αγγλικανικούς έχουν μακρά ιστορία. Ήδη από τον XIX αιώνα υπήρχαν επαφές μεταξύ εκπροσώπων της Αγγλικανικής Κοινότητας και της Ρωσικής Ορθόδοξης Εκκλησίας. Από τότε, οι σχέσεις αυτές πέρασαν από διάφορα στάδια — από την ενεργή ανάπτυξη έως περιόδους ουσιαστικής απουσίας αλληλεπίδρασης αμέσως μετά την επανάσταση.
Στη δεκαετία του ’90 του XX αιώνα, η Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία άρχισε να αντιμετωπίζει σοβαρές δυσκολίες στον διάλογο με τους Αγγλικανικούς, τους Προτεστάντες και τους Ρεφορμιστές, λόγω της καθιέρωσης του «γυναικείου ιερατείου» σε αυτές τις κοινότητες και της γενικότερης ενίσχυσης των φιλελεύθερων τάσεων. Γινόταν όλο και πιο δύσκολο να βρεθούν κοινά σημεία επαφής σε θεολογικό επίπεδο. Η κατάσταση αυτή ανάγκασε τη Ρωσική Ορθόδοξη Εκκλησία να επανεξετάσει τη στάση της απέναντι στον ορθόδοξο-προτεσταντικό διάλογο και να μετατοπιστεί σταδιακά από τα θεολογικά ζητήματα προς τα ζητήματα της κοινωνικής και κοινωνικοπολιτικής ζωής.
Σε ευρύτερο πλαίσιο, αξίζει να σημειωθεί ότι στον διάλογο με τις προτεσταντικές κοινότητες της Ευρώπης, η υπεράσπιση των χριστιανικών αξιών αποτέλεσε βασικό στοιχείο. Στις ομιλίες του, ο Πατριάρχης, αναφερόμενος στην αξιολόγηση της «εποχής του μεταμοντερνισμού», ανέφερε: «Αν η ανθρωπότητα πάψει να διακρίνει το καλό από το κακό, πολύ σύντομα θα αυτοκαταστραφεί. <…> Βλέπω ότι ένα από τα καθήκοντα που αντιμετωπίζει σήμερα η Εκκλησία και η επιστημονική κοινότητα είναι να βοηθήσουν, μέσω κοινών προβληματισμών, τη σύγχρονη κοινωνία να κατανοήσει ότι η απώλεια της ικανότητας να διακρίνει το καλό από το κακό σημαίνει να ανοίξει τις πύλες της Αποκάλυψης».
Η πατριαρχική επίσκεψη κατέδειξε ότι οι σχέσεις μας με τη Μεγάλη Βρετανία σε εκκλησιαστικό επίπεδο αποτελούν έναν εξαιρετικά σημαντικό και αναγκαίο δίαυλο για τη διατήρηση των διμερών σχέσεων στον ανθρωπιστικό τομέα, όπου, περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, γίνεται εμφανές το ενδιαφέρον των λαών μας ο ένας για τον άλλον, το οποίο έχει μακρά ιστορία και αντανακλά τον αμοιβαίο εμπλουτισμό και των δύο πολιτισμών ως μέρους της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.
Είμαι βέβαιος ότι αυτοί οι δεσμοί θα αντέξουν οποιαδήποτε πολιτική συγκυρία στη Βρετανία. Ενδεικτική απόδειξη αυτού αποτελεί η αξέχαστη πατριαρχική επίσκεψη στη Μεγάλη Βρετανία. Και σήμερα, την ημέρα των γενεθλίων του Αγιότατου Πατριάρχη Μόσχας και πάσης Ρωσίας Κυρίλλου, θα ήθελα να ευχηθώ στην Αγιότητά του υγεία και πολλά χρόνια διακονίας στην Εκκλησία και στην Πατρίδα.




Comments