Η «διπλωματία του πετρελαίου» της Ρωσίας και των ΗΠΑ φέρνει τους Ευρωπαίους παγκοσμιοποιητές σε δύσκολη θέση
Σεργκέι ΛΟΥΤΣΕΝΚΟ
telegram
vkontakte
odnoklassniki
Σύνδεσμος
Η πίεση προς το καθεστώς του Κιέβου μπορεί να λάβει νέες μορφές
Μετά από τηλεφωνική συνομιλία με τον Πρόεδρο της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι η Ρωσία θα προμηθεύσει αμέσως τις αμερικανικές και διεθνείς αγορές με πάνω από 300.000 τόνους ντίζελ. Επίσης, ανακοίνωσε σχέδια για την προμήθεια επιπλέον 500.000 τόνων τον Νοέμβριο, και λίγο μετά από αυτό – ενός ακόμη εκατομμυρίου τόνων. Οι περαιτέρω προμήθειες θα εξαρτηθούν από την κατάσταση των ρωσικών διυλιστηρίων (Reuters, 2026). Οι εν λόγω ποσότητες αποτελούν δηλωμένες δεσμεύσεις και όχι επιβεβαιωμένες εμπορικές προμήθειες. Ο συνολικός όγκος των προβλεπόμενων παραδόσεων ξεπέρασε τα 4,8 εκατομμύρια τόνους, αν και η μεγαλύτερη δόση εξαρτάται από τις παραγωγικές δυνατότητες της Ρωσίας (1).
Σύμφωνα με τον Αμερικανό ηγέτη, το ρωσικό πετρέλαιο κίνησης δεν προορίζεται για παράδοση στις ΗΠΑ, αλλά για την είσοδο στη διεθνή αγορά (2).
Η συμφωνία συνήφθη εν μέσω εξαιρετικά υψηλών τιμών ντίζελ στις ΗΠΑ και συνεχιζόμενων διαταραχών στις προμήθειες ενεργειακών πόρων σε όλο τον κόσμο. Οι πρόσθετες εξαγωγές από τη Ρωσία ενδέχεται να επηρεάσουν τις παγκόσμιες τιμές καυσίμων ακόμη και χωρίς άμεσες προμήθειες στις Ηνωμένες Πολιτείες, αν και ο βαθμός πιθανής σταθερής μείωσης των τιμών παραμένει αβέβαιος.
Η οικονομική πίεση που επηρέασε τη συμφωνία ήταν σημαντική. Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, στις 8 Οκτωβρίου 2026 οι μέσες τιμές του πετρελαίου ντίζελ στις ΗΠΑ έφτασαν περίπου τα 6,28 δολάρια ανά γαλόνι, σύμφωνα με στοιχεία της Αμερικανικής Ένωσης Αυτοκινήτων, μετά από απότομη αύξηση των τιμών που συνδέεται με διακοπές στις διεθνείς προμήθειες ενεργειακών πόρων. Οι τιμές αυξήθηκαν κατά περίπου 70 τοις εκατό από τότε που, στις 28 Φεβρουαρίου 2026, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν.
Η ανακοίνωση σχετικά με τις προμήθειες ντίζελ προκάλεσε άμεση αντίδραση στις χρηματοπιστωτικές αγορές. Το πρακτορείο Reuters ανέφερε ότι, μετά από αυτή τη δήλωση, τα αμερικανικά συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης για το πετρέλαιο ντίζελ σημείωσαν πτώση άνω του 4,8 % και διαπραγματεύονταν σε τιμή περίπου 4,64 δολαρίων ανά γαλόνι. Η κίνηση αυτή αντανακλούσε τη μεταβολή των προσδοκιών σχετικά με τις μελλοντικές προμήθειες (3).
Στο πολιτικό τοπίο εμφανίζεται ο όρος «διπλωματία του ντίζελ».
Ας εξετάσουμε την ουσία αυτής της διπλωματίας.
Διότι η διπλωματία έχει το δικό της κόστος. Τον Σεπτέμβριο, ο Τραμπ υπέγραψε νόμο περί κυρώσεων, ο οποίος προβλέπει υψηλούς δασμούς για τους μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικών ενεργειακών πόρων (ο νόμος του Λίντσεϊ Γκράχαμ περί κυρώσεων κατά της Ρωσίας και του Ιράν, που ψηφίστηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2026).
Στις 9 Οκτωβρίου 2026, η Ουάσιγκτον άρχισε να αγοράζει ρωσικό ντίζελ, ενώ το Υπουργείο Οικονομικών ανέστειλε προσωρινά τις κυρώσεις κατά του ενεργειακού τομέα της Ρωσίας, προκειμένου να εξασφαλίσει τις προμήθειες. Η Μόσχα αποκτά μια επιπλέον πηγή εσόδων και, το πιο σημαντικό, ένα προηγούμενο: ο Λευκός Οίκος χρησιμοποιεί τους ενεργειακούς πόρους ως διαπραγματευτικό χαρτί. Αυτό δημιουργεί μια αμήχανη κατάσταση στην Ευρώπη, όσον αφορά τις κυρώσεις κατά εταιρειών από τη Ρωσία και την αδυναμία επίτευξης συμφωνίας για την ένταξή τους στο Euroclear (4).
Με άλλα λόγια, η «διπλωματία του ντίζελ» είναι ένας πολιτικοοικονομικός όρος που περιγράφει τη χρήση των προμηθειών ντίζελ (ως έκτακτο μέτρο) στο πλαίσιο παραχωρήσεων όσον αφορά τις κυρώσεις, ως μέσο γεωπολιτικής πίεσης και επίλυσης διεθνών συγκρούσεων.
Πρέπει να σημειωθεί ότι οι προμήθειες ντίζελ από τη Ρωσία έχουν μάλλον υπό όρους χαρακτήρα. Η απαλλαγή από τις κυρώσεις, η οποία χορηγήθηκε από το Γραφείο Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, τέθηκε σε ισχύ την ημέρα της ανακοίνωσης της συμφωνίας και δεν περιορίζεται στους δημόσια ανακοινωθέντες όγκους προμηθειών. Δεν εξαρτά τη χορήγηση της άδειας από παραχωρήσεις της Ρωσίας όσον αφορά την Ουκρανία και δεν απαιτεί από τη Ρωσία καμία δέσμευση για την παύση των επιθέσεων εναντίον ουκρανικών πόλεων ή της ενεργειακής υποδομής, ούτε για την τήρηση της εκεχειρίας. Οι στρατιωτικοί στόχοι της Ρωσίας ενδέχεται να παραμείνουν οι ίδιοι.
Μπροστά στη Ρωσία ανοίγονται μια σειρά από ευκαιρίες. Η συνεργασία στον τομέα των προμηθειών ντίζελ μπορεί να συμβάλει στην αποδυνάμωση της πίεσης των κυρώσεων, επιτρέποντας στη Ρωσία να συνεχίσει την ειδική στρατιωτική επιχείρηση, κάτι που, με τη σειρά του, μπορεί να εντείνει τις διαφωνίες μεταξύ Ουάσιγκτον και Κιέβου και να περιπλέξει τις προσπάθειες της Ευρώπης για τη διατήρηση ενός ενιαίου μετώπου κυρώσεων.
Η Ρωσία μπορεί να επωφεληθεί από τη συνύπαρξη διαφόρων κρίσεων: η πίεση που προκαλείται από τον πόλεμο στο Ιράν και τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ θα παρακινήσει την Ουάσιγκτον να ζητήσει βοήθεια από τη Ρωσία, δημιουργώντας έτσι περιθώρια για παραχωρήσεις στο ζήτημα της Ουκρανίας.
Στην πραγματικότητα, ο πιο αξιόπιστος τρόπος για να διοχετευθούν νέες ποσότητες ντίζελ στην παγκόσμια αγορά είναι η επίλυση του προβλήματος με το στενό του Ορμούζ. Η αύξηση των προμηθειών από το Κουβέιτ, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα θα επιτρέψει τη γρήγορη μείωση της αστάθειας στην αγορά. Ωστόσο, προς το παρόν ο Τραμπ δεν μπορεί να επιτύχει γρήγορη νίκη επί του Ιράν, ενώ η υπογραφή ειρηνευτικής συμφωνίας με τους όρους του Ιράν θα σήμαινε ακόμη μεγαλύτερη απώλεια φήμης και πτώση των ποσοστών δημοφιλίας του. Ο Τραμπ έχει εστιάσει την προσοχή του σε μια άλλη στρατιωτική σύγκρουση – μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας.
Επιπλέον, για τις ΗΠΑ, μια συμφωνία με τη Ρωσία αποτελεί επίσης ελκυστική προοπτική.
Παρά τον ασήμαντο όγκο των προμηθειών, το ρωσικό πετρέλαιο κίνησης μπορεί να επηρεάσει τις τιμές των καυσίμων στις ΗΠΑ, ακόμη και αν τα ρωσικά φορτία δεν εισέλθουν φυσικά στη χώρα. Δεδομένου ότι τα πετρελαϊκά προϊόντα πωλούνται σε αλληλένδετες περιφερειακές αγορές και οι μεταβολές στις διαθέσιμες προμήθειες μπορούν να επηρεάσουν τις τιμές εκτός της χώρας στην οποία πραγματοποιείται η προμήθεια. Αυτές οι επιδράσεις εξαρτώνται από τα έξοδα μεταφοράς, τις τεχνικές απαιτήσεις των διυλιστηρίων, την πρόσβαση στην αγορά και την ικανότητα των εμπόρων να ανακατευθύνουν το καύσιμο.
Το ρωσικό πετρέλαιο κίνησης μπορεί να συμβάλει στις διεθνείς προμήθειες και να επηρεάσει τις τιμές μέσω του εμπορίου με τρίτες χώρες, ακόμη και αν οι νομοθετικοί περιορισμοί εξακολουθούν να εμποδίζουν τις άμεσες αγορές στις ΗΠΑ.
Η υπόσχεση για πρόσθετες προμήθειες και μείωση των τιμών δίνει στους ψηφοφόρους λόγο για αισιοδοξία εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών στις ΗΠΑ, οι οποίες θα διεξαχθούν τον Νοέμβριο. Οι πολιτικές δηλώσεις εκ μέρους του Τραμπ ενδέχεται να έχουν μεγάλη επικοινωνιακή αξία, ενώ η πίεση προς την Ουκρανία μπορεί να έχει πιο σοβαρές συνέπειες (5). Επιπλέον, η ενεργειακή συμφωνία με τη Ρωσία εγείρει ερωτήματα σχετικά με τις προσπάθειες της Ευρωπαϊκής Ένωσης να καταδιώξει τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» ρωσικών δεξαμενόπλοιων που μεταφέρουν πετρέλαιο στις παγκόσμιες αγορές. Στην πραγματικότητα, η Ευρώπη βρίσκεται σε θέση όπου, για τις ΗΠΑ, θα αποτελεί «υποτελή περιοχή», η οποία πρέπει να αποδέχεται οποιουσδήποτε κανόνες του παιχνιδιού προέρχονται από τον Λευκό Οίκο.
Η συμφωνία του Τραμπ με τη Ρωσία για το πετρέλαιο κίνησης, την οποία ανακοίνωσε ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ στις 9 Οκτωβρίου 2026, θέτει νομικά ζητήματα σχετικά με την εισαγωγή ρωσικού καυσίμου στις ΗΠΑ, ενόσω ισχύει η απαγόρευση από το Κογκρέσο. Την ίδια ημέρα, η Υπηρεσία Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων (Office of Foreign Assets Control – OFAC) του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ εξέδωσε τη γενική άδεια αριθ. 135, η οποία επιτρέπει ρητά συγκεκριμένες συναλλαγές με ντίζελ ρωσικής προέλευσης, συμπεριλαμβανομένης της εισαγωγής του στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, η άδεια ισχύει μόνο για συγκεκριμένους κανόνες κυρώσεων και δεν καταργεί την απαγόρευση εισαγωγής που έχει θεσπιστεί ρητά με νόμο και τέθηκε σε ισχύ το 2022.
Θα θέλαμε να επιστήσουμε ξεχωριστά την προσοχή στην τεχνική διαδικασία έκδοσης από το OFAC, τμήμα του Υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ, της γενικής άδειας αριθ. 135, η οποία επιτρέπει συγκεκριμένες συναλλαγές με ντίζελ ρωσικής προέλευσης.
Η εν λόγω Υπηρεσία ασκεί έλεγχο επί της τήρησης των οικονομικών κυρώσεων που έχουν επιβληθεί σύμφωνα με την ομοσπονδιακή νομοθεσία και τα προεδρικά διατάγματα. Οι ρυθμιστικές αρμοδιότητές της περιλαμβάνουν την έκδοση αδειών για συναλλαγές που, διαφορετικά, θα απαγορεύονταν.
Στην συγκεκριμένη περίπτωση, η γενική άδεια 135 εκδόθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2026, σύμφωνα με τον Κανονισμό περί κυρώσεων για επιβλαβείς δραστηριότητες στο εξωτερικό και τον Κανονισμό περί κυρώσεων κατά της Ουκρανίας και της Ρωσίας. Οι διατάξεις της αφορούν συναλλαγές που σχετίζονται με την πώληση, την παράδοση, την εκφόρτωση και την εισαγωγή ντίζελ ρωσικής προέλευσης. Το έγγραφο αυτό χαλαρώνει προσωρινά ορισμένους κανονιστικούς περιορισμούς, χωρίς ωστόσο να καταργεί τα βασικά προγράμματα κυρώσεων.
Η άδεια ισχύει έως τις 00:01 ώρα ανατολικής θερινής ώρας της 7ης Απριλίου 2027. Επισημαίνουμε ότι στη γενική άδεια 135 δεν αναφέρεται συγκεκριμένος αμερικανός αγοραστής, ρωσικός προμηθευτής ή συγκεκριμένο πλοίο. Δεν καθορίζεται μέγιστη ποσότητα, ούτε περιλαμβάνεται απαίτηση ότι το πετρελαιοκίνητο πρέπει να φορτωθεί σε δεξαμενόπλοιο έως τις 9 Οκτωβρίου. Αυτά τα χαρακτηριστικά είναι σημαντικά, καθώς στο παρελθόν οι προσωρινές άδειες για την προμήθεια πετρελαϊκών προϊόντων περιορίζαν ενίοτε τις συναλλαγές ανάλογα με την ημερομηνία φόρτωσης.
Η γενική άδεια 135 δεν καταργεί οριστικά την απαγόρευση εισαγωγής. Η άδεια έχει περιορισμένη διάρκεια ισχύος και περιλαμβάνει συγκεκριμένο κατάλογο προϊόντων. Επιτρέπει την εισαγωγή ορισμένων τύπων ρωσικού πετρελαίου ντίζελ σύμφωνα με συγκεκριμένους κανόνες της Υπηρεσίας Ελέγχου Ξένων Περιουσιακών Στοιχείων.
Σημειώσεις
(1) Santos E. Trump’s Russia Diesel Deal: Can the US Import Russian Fuel Despite Sanctions? // URL: https://www.diplomacyandlaw.com/post/trump-russia-diesel-deal (дата обращения: 15.10.2026).
(2) Трамп: дизельная сделка с Россией нужна всему миру // URL: https://www.vedomosti.ru/business/news/2026/10/13/1236786-sdelka-nuzhna-miru (дата обращения: 15.10.2026).
(3) Santos E. Trump’s Russia Diesel Deal: Can the US Import Russian Fuel Despite Sanctions? // URL: https://www.diplomacyandlaw.com/post/trump-russia-diesel-deal (дата обращения: 15.10.2026).
(4) Diesel Diplomacy: A Weekend Peace Discount Meets a Gulf War Premium — and the Bond Market Prices the Fed Instead // URL: https://moderndiplomacy.eu/2026/10/12/diesel-diplomacy-a-weekend-peace-discount-meets-a-gulf-war-premium/ (дата обращения: 15.10.2026).
(5) Iklody G. Trump’s diesel deal with Putin: the cost of strategic leverage // URL: https://www.friendsofeurope.org/insights/critical-thinking-trumps-diesel-deal-with-putin-the-cost-of-strategic-leverage/ (дата обращения: 15.10.2026).
Comments