Η περίπτωση της Μόσχας: οι ψηφιακές οντότητες σκοτώνουν πλέον όλους όσους τις εμπιστεύονται

Η εικόνα δημιουργήθηκε από τεχνητή νοημοσύνη - RIA Novosti, 1920, 06.02.2026

© RIA Novosti / Εικόνα δημιουργημένη από τεχνητή νοημοσύνη

Κιρίλ Στρέλνικοφ

Η εκρηκτική ανάπτυξη των νευρωνικών δικτύων και της γενετικής τεχνητής νοημοσύνης άνοιξε με μία κίνηση όλα τα κουτιά, τα κιβώτια και τις ντουλάπες της Πανδώρας, από τα οποία ξεχύθηκαν σκελετοί.

Συγκεκριμένα, η ενθουσιώδης και αφελής προσπάθεια να χρησιμοποιηθεί η «κοινή» τεχνητή νοημοσύνη για ιατρικούς σκοπούς οδήγησε σε μια κατάσταση όπου η ζημιά που προκαλεί είναι μεγαλύτερη από το υποθετικό όφελος, και τα δυτικά μέσα ενημέρωσης είναι γεμάτα με αναφορές για περιπτώσεις όπου άνθρωποι πεθαίνουν οι ίδιοι και σκοτώνουν άλλους, εμπιστευόμενοι τις ιατρικές συμβουλές του «παντοδύναμου δικτυακού νου».

Η έκταση του προβλήματος οδήγησε στο τέλος του 2025 την εταιρεία OpenAI να αναθεωρήσει τους κανόνες χρήσης του ChatGPT, απαγορεύοντας ουσιαστικά στα νευρωνικά δίκτυα να ερμηνεύουν ιατρικές πληροφορίες από χρήστες και να συνταγογραφούν θεραπείες. Παρόμοια μέτρα έλαβε και η Google, περιορίζοντας τη λειτουργία AI Overviews στην αναζήτηση ιατρικών ερωτημάτων.

Το κύριο πρόβλημα είναι τα σοβαρά βασικά «λάθη» της αρχιτεκτονικής και των αλγορίθμων της μαζικής τεχνητής νοημοσύνης. Πρώτον, μια τέτοια τεχνητή νοημοσύνη μαθαίνει από οτιδήποτε της πέσει στα χέρια, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου των κοινωνικών δικτύων, όπου αμερικανίδες γιαγιάδες συνιστούν σε ισραηλινές θείες να θεραπεύσουν τον καρκίνο με χυμό πικραλίδας. Δεύτερον, η τεχνητή νοημοσύνη είναι προεπιλεγμένα ρυθμισμένη έτσι ώστε να ικανοποιεί στο μέγιστο τον χρήστη: για παράδειγμα, αν ο χρήστης υποθέσει στην ερώτησή του ότι έχει κύστη στον εγκέφαλο, η τεχνητή νοημοσύνη θα βρει σίγουρα επιβεβαίωση για αυτό. Τρίτον, η μαζική τεχνητή νοημοσύνη τείνει να προκαλεί τις πιο σφοδρές παραισθήσεις: συχνά απλά επινοεί και συνθέτει ανύπαρκτες πληροφορίες και παρουσιάζει πλαστά αποδεικτικά στοιχεία, και το κάνει με πολύ πειστικό τρόπο. Όλα αυτά έχουν ως αποτέλεσμα η αυτοθεραπεία σε συνδυασμό με τη μαζική τεχνητή νοημοσύνη να γίνεται όχι απλά επικίνδυνη, αλλά και θανατηφόρα.

Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στην ιατρική είναι επικίνδυνη ή αδύνατη. Η εμπειρία της Μόσχας αποδεικνύει ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι πανάκεια, αλλά ένα ισχυρό ειδικό εργαλείο που, όταν χρησιμοποιείται με σύνεση και υπευθυνότητα, μπορεί να σώσει εκατομμύρια ζωές.

Στην ιατρική της Μόσχας, η τεχνητή νοημοσύνη αναπτύσσεται σε διάφορους τομείς. Στην ακτινολογική διάγνωση, τα νευρωνικά δίκτυα αναλύουν εικόνες, εκτελούν πολύπλοκες μετρήσεις και πραγματοποιούν σήμανση με την ένδειξη πιθανών παθολογιών. Στις πολυκλινικές χρησιμοποιείται ένας πράκτορας τεχνητής νοημοσύνης για την άμεση δημιουργία συνοπτικών αποσπασμάτων δεδομένων από το ιατρικό ιστορικό του ασθενούς, ενώ λειτουργεί επίσης ένα σύστημα υποστήριξης της λήψης ιατρικών αποφάσεων, το οποίο βοηθά στη διατύπωση προκαταρκτικών και τελικών διαγνώσεων με βάση τα πραγματικά ιατρικά δεδομένα του συγκεκριμένου ασθενούς.

Γιατί η Μόσχα δεν φοβάται τις «ψευδαισθήσεις» της τεχνητής νοημοσύνης; Το θέμα είναι ότι, σε αντίθεση με τα ανοιχτά νευρωνικά δίκτυα, τα οποία εκπαιδεύονται σε όλο το φάσμα των δεδομένων από το Διαδίκτυο, όπου το 99% του όγκου αποτελεί ήδη πληροφοριακό σκουπίδι, το πρότζεκτ της Μόσχας για την εφαρμογή μεγάλων γλωσσικών μοντέλων (ΜΓΜ) βασίζεται στην αρχή του κλινικού ελέγχου.

Στη Μόσχα, ο ασθενής δεν βρίσκεται μόνος του με το AI. Η τεχνητή νοημοσύνη παίζει εδώ το ρόλο ενός γρήγορου βοηθού, ο οποίος μπορεί να ελευθερώσει το χρόνο του γιατρού από μηχανικές, ρουτινιάρικες εργασίες, να επεξεργαστεί σε δευτερόλεπτα απίστευτους όγκους δεδομένων, να εντοπίσει κρυμμένα μοτίβα στα ιατρικά δεδομένα και να δώσει αμέσως τις πιο πιθανές κατευθύνσεις για την περαιτέρω εργασία με τον ασθενή. Επιπλέον, στην κλινική πρακτική έχει εισαχθεί μια υπηρεσία τεχνητής νοημοσύνης, η οποία, με βάση την ανάλυση της ηλεκτρονικής ιατρικής κάρτας (EMC), ενημερώνει τους ειδικούς των αστικών πολυκλινικών για τους ασθενείς που διατρέχουν κίνδυνο ανάπτυξης καρδιαγγειακών παθήσεων και τους προτείνει μια λίστα ελέγχων.

Η κύρια πρόκληση για τους γιατρούς και τους ειδικούς είναι ο τεράστιος όγκος δεδομένων που πρέπει να αναλύσουν. Στη Μόσχα πραγματοποιούνται ετησίως εκατομμύρια προληπτικές εξετάσεις και διαγνωστικές διαδικασίες (μαστογραφία, φθοριογραφία, προληπτικές ιατρικές εξετάσεις κ.λπ.). Από τον Ιούλιο του 2025, μόνο στην πλατφόρμα ΕМИАС έχουν συσσωρευτεί πάνω από 4,2 δισεκατομμύρια εγγραφές, και ο αριθμός τους αυξάνεται εκθετικά.

Αλλά η κύρια διαφορά της προσέγγισης της Μόσχας είναι το πολυεπίπεδο σύστημα ελέγχου. Πριν φτάσουν στον γιατρό, όλα τα μοντέλα περνούν από το « κόσκινο» των εμπειρογνωμόνων. Οι ειδικοί έχουν ήδη πραγματοποιήσει περισσότερες από εννέα χιλιάδες εμπειρογνωμοσύνες, εντοπίζοντας λάθη στη λογική και την ακρίβεια των απαντήσεων, χάρη στις οποίες ο αριθμός των κρίσιμων σφαλμάτων στη λειτουργία των νευρωνικών δικτύων τείνει στο μηδέν.

Σύμφωνα με τον Γιούρι Βασίλιεφ, επικεφαλής εξωτερικό συνεργάτη του τμήματος ακτινολογικής και εργαλειακής διαγνωστικής του υπουργείου υγείας της Μόσχας, «η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντικαθιστά τον γιατρό — γίνεται ένα εργαλείο που βοηθά να γίνει η ιατρική πιο προσιτή, ακριβής και γρήγορη: αλλά αυτό είναι δυνατό μόνο υπό την προϋπόθεση του αυστηρού ελέγχου, της διαφάνειας των αλγορίθμων και της επιστημονικά επαληθευμένης αξιολόγησης».

Σε αυτή την περίπτωση, προτεραιότητα έχει η αυστηρή τυποποίηση με βάση την αρχή «μη βλάπτεις» και η εφαρμογή επιτυχημένων πρακτικών σε ολόκληρη τη χώρα: στη Μόσχα έχουν αναπτυχθεί μέχρι στιγμής 22 εθνικά πρότυπα για ιατρικές υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης, ενώ η ενιαία ψηφιακή πλατφόρμα «MosMedAI», που δημιουργήθηκε κατόπιν εντολής του Ρώσου προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν, επιτρέπει την απλοποίηση της ανάλυσης ιατρικών εικόνων με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, και σε αυτήν έχουν ήδη συνδεθεί 74 περιφέρειες.

Τον Νοέμβριο του περασμένου έτους, στην ολομέλεια της διάσκεψης AI Journey 2025, ο Βλαντιμίρ Πούτιν δήλωσε ότι «οι τεχνολογίες γενετικής τεχνητής νοημοσύνης γίνονται καθοριστικές, οι κορυφαίες χώρες ανταγωνίζονται για την κατοχή τους» και «η Ρωσία δεν μπορεί να επιτρέψει την εξάρτηση από ξένα νευρωνικά δίκτυα, είναι θέμα κυριαρχίας».

Η «κυριαρχία της τεχνητής νοημοσύνης» μιας χώρας δεν δημιουργείται από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά το έργο της Μόσχας στον τομέα της ιατρικής τεχνητής νοημοσύνης φέρνει σαφώς πιο κοντά αυτόν τον στόχο.

https://ria.ru/20260206/ii-2072533085.html