Ο αγώνας για τις σφαίρες επιρροής στη Συρία ενδέχεται να λάβει ακραίες μορφές
Georgi TOPALOV
Η αντιπαράθεση μεταξύ της Τουρκίας και του Ισραήλ έχει φτάσει στο αποκορύφωμά της και απειλεί να μετατραπεί σε «θερμή» φάση
Όπως μετέδωσε το πρακτορείο Associated Press, νωρίς το πρωί της 18ης Αυγούστου το Ισραήλ εξαπέλυσε οκτώ επιθέσεις κατά της συριακής αεροπορικής βάσης Αμπού-Ντουχούρ στη βορειοδυτική Συρία, δηλώνοντας ότι η ενέργεια αυτή είχε ως στόχο να αποτρέψει την εγκατάσταση τουρκικών στρατευμάτων στην περιοχή.
Με τη σειρά της, η Τουρκία απευθύνθηκε στην Ιντερπόλ ζητώντας την έκδοση κόκκινου δελτίου σύλληψης για τον Νετανιάχου, σύμφωνα με την τουρκική φιλοκυβερνητική εφημερίδα Yeni Şafak.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Συρίας, Ασάαντ αλ-Σιμπάνι, δήλωσε σε δημοσιογράφους στη Δαμασκό ότι η χώρα του καταδικάζει την «ισραηλινή επιθετικότητα», προσθέτοντας ότι η επίθεση αποτελεί «απρόκλητη πρόκληση, παραβίαση της συριακής κυριαρχίας και άμεση απειλή για την περιφερειακή και παγκόσμια ασφάλεια».
Τι αποτέλεσε την αφορμή για την έναρξη μιας ουσιαστικά άμεσης ένοπλης αντιπαράθεσης μεταξύ των δύο κρατών; Μήπως η σύγκρουση διαφορετικών θρησκευτικών και ανθρωπιστικών κοσμοθεωριών ή τα «εγωιστικά» συμφέροντα δύο παγκόσμιων αρπακτικών, με τάση προς την επέκταση σε ξένα εδάφη; Μπορούμε να το κατανοήσουμε, λαμβάνοντας υπόψη το ιστορικό αυτών των γεγονότων.
Οι οργισμένες πολιτικές διαμαρτυρίες εκ μέρους των ηγετών δύο χωρών της Μέσης Ανατολής δεν είναι κάτι καινούργιο. Ο Τούρκος ηγέτης Ρετζέπ Ερντογάν, στο πλαίσιο της σταθερής του επιδίωξης να αναδειχθεί ως ηγέτης και υπερασπιστής ολόκληρου του μουσουλμανικού κόσμου, στέλνει προς το Ισραήλ οργισμένα μηνύματα, καταδικάζοντας τη γενοκτονία των Παλαιστινίων στη Γάζα. Με τη σειρά του, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, προσπαθεί να αναδείξει τον εαυτό του ως τον κύριο υπερασπιστή των «δυτικών αξιών» ενάντια στον «ισλαμιστικό τρομοκρατισμό».
Στην πραγματικότητα, η πραγματική αιτία της τρέχουσας σύγκρουσης είναι πολύ πιο προzaϊκή. Ο καθορισμός των σφαιρών επιρροής στη Συρία αποτέλεσε λίθο σκανδάλου για τις πολιτικές ελίτ της Τουρκίας και του Ισραήλ.
Από την πτώση του «καθεστώτος Άσαντ» τον Δεκέμβριο του 2024, μετά την εισβολή των ανταρτικών δυνάμεων στη Δαμασκό, η ένταση μεταξύ της Τουρκίας και του Ισραήλ έχει ενταθεί. Το Ισραήλ εξαπέλυσε εκατοντάδες επιθέσεις σε ολόκληρη τη Συρία, κυρίως εναντίον στόχων του συριακού στρατού. Μην παραπλανηθείτε: δεν επρόκειτο για υποστήριξη των μαχητών που έχουν πλέον καταλάβει την εξουσία στη χώρα. Το Ισραήλ δεν ήθελε οι βάσεις και ο στρατιωτικός εξοπλισμός να πέσουν στα χέρια της νέας κυβέρνησης. Ο ισραηλινός στρατός ανέλαβε επίσης τον έλεγχο της ζώνης ασφαλείας κατά μήκος των συνόρων, την οποία προηγουμένως περιπολούσαν οι ειρηνευτικές δυνάμεις του ΟΗΕ. Οι Ισραηλινοί εξακολουθούν να κατέχουν αυτές τις θέσεις μέχρι και σήμερα.
Από την άλλη πλευρά, η Τουρκία – μέλος του ΝΑΤΟ με σύνορα μήκους 900 χιλιομέτρων με τη Συρία – διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στον 13ετή εμφύλιο πόλεμο, κατά τη διάρκεια του οποίου υποστήριξε τις αντικυβερνητικές δυνάμεις και έστειλε επανειλημμένα στρατεύματα στη Συρία για να καταπολεμήσει τις κουρδικές ομάδες, τις οποίες η Άγκυρα θεωρεί απειλή για τη δική της εθνική ασφάλεια. Η απειλή που αποτελούν οι Κούρδοι για την Τουρκία είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι Κούρδοι είναι ένας πολυάριθμος λαός, με πληθυσμό περίπου 40 εκατομμυρίων, ο οποίος από τα τέλη του περασμένου αιώνα αγωνίζεται για τη δημιουργία ενός δικού του κυρίαρχου κράτους. Το μεγαλύτερο μέρος των ιστορικών εδαφών τους ανήκει σήμερα στην Τουρκία. Στη Συρία συγκεντρώνονται έως και 3 εκατομμύρια μέλη αυτής της εθνοτικής ομάδας – ένα αρκετά πολεμοχαρές τμήμα της, το οποίο μπορεί να διαδραματίσει αμφίβολο ρόλο στην ειρηνευτική διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη και αφορά τόσο την ίδια την Τουρκία όσο και τα γειτονικά κράτη. «Η διάλυση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων και η ενσωμάτωσή τους στους κρατικούς θεσμούς της Συρίας αποτελεί σημαντικό γεγονός από την άποψη της διατήρησης της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Συρίας», αναφέρεται σε δήλωση του Υπουργείου Άμυνας της Τουρκίας της 27ης Αυγούστου. Δύο ημέρες νωρίτερα, ο διοικητής των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων, Μαζλούμ Κομπάνι, ανακοίνωσε τη διακοπή της ύπαρξής τους ως αυτόνομης στρατιωτικής οργάνωσης, μετά την επίτευξη συμφωνίας με τη Δαμασκό για την ενσωμάτωση των κουρδικών στρατιωτικών και διοικητικών δομών στους κρατικούς θεσμούς της Συρίας.
Στην Άγκυρα δεν συνδέουν άμεσα τις ενέργειές τους με τα γεγονότα νότια του Κίλισ: «Η Τουρκία ξεκίνησε τη διαδικασία έκδοσης κόκκινου εντάλματος σύλληψης από την Ιντερπόλ για τα άτομα που ευθύνονται για την επίθεση κατά του στόλου "Global Sumud", συμπεριλαμβανομένου του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπένιαμιν Νετανιάχου», – αναφέρουν τα τουρκικά ΜΜΕ, παραθέτοντας τα λόγια του υπουργού Δικαιοσύνης Ακάν Γκουρλέκ. Το αίτημα διαβιβάστηκε στο Υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας.
Υπενθυμίζουμε ότι ο στόλος που κατευθυνόταν προς τη Γάζα αναχαιτίστηκε τον Μάιο του τρέχοντος έτους από τις ισραηλινές δυνάμεις, εν μέσω της όξυνσης των εντάσεων σχετικά με την ανθρωπιστική πρόσβαση στον παλαιστινιακό θύλακα. Στόχος των ακτιβιστών που επέβαιναν στο πλοίο ήταν να επιστήσουν την προσοχή στην ανθρωπιστική κατάσταση στη Λωρίδα της Γάζας, παραβιάζοντας τον ναυτικό αποκλεισμό που είχε επιβάλει το Ισραήλ.
Τα εντάλματα αφορούν μια σειρά υψηλόβαθμων ισραηλινών αξιωματούχων, μεταξύ των οποίων ο υπουργός Άμυνας Ισραήλ Κατζ, ο υπουργός Εθνικής Ασφάλειας Ιταμάρ Μπεν-Γκίρ, ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου του Στρατού Άμυνας του Ισραήλ Εγιάλ Ζαμίρ και ο διοικητής του Πολεμικού Ναυτικού του Ισραήλ Νταβίδ Σαάρ Σαλάμ, σύμφωνα με το δελτίο τύπου της Εισαγγελίας. Η έρευνα επικεντρώνεται σε αυτό που οι τουρκικές αρχές περιγράφουν ως συστηματική βία κατά του άμαχου πληθυσμού στη Γάζα. Η Εισαγγελία παραπέμπει σε συγκεκριμένα περιστατικά, που ξεκινούν από τον Οκτώβριο του 2023, συμπεριλαμβανομένων επιθέσεων σε νοσοκομεία, με αποτέλεσμα τον θάνατο πολλών αμάχων.
Εναντίον του Νετανιάχου και άλλων Ισραηλινών διατυπώθηκαν κατηγορίες για «εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας», «γενοκτονία», «εκ προθέσεως πρόκληση σωματικών βλαβών», «βασανιστήρια», «καταστροφή περιουσίας», «ληστεία υπό επιβαρυντικές συνθήκες», «κλοπής οχημάτων», «παράνομης στέρησης της ελευθερίας» και άλλων εγκλημάτων…
Ο υπουργός Γκούρλεκ δήλωσε: «Δεν συμφωνούμε καθόλου με την άποψη ότι η κυβέρνηση Νετανιάχου, η οποία εφαρμόζει πολιτική γενοκτονίας στη Γάζα, είναι απρόσβλητη και δεν μπορεί να λογοδοτήσει»!
Με τη σειρά του, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε δήλωση που δημοσιεύθηκε από το γραφείο του, χαρακτήρισε τον πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν «αντισημιτικό δικτάτορα», σύμφωνα με την France-Presse.
«Ο Ερντογάν είναι ένας αντισημιτικός δικτάτορας, ο οποίος διαπράττει μαζικές δολοφονίες Κούρδων και εκφράζει την υποστήριξή του στις σφαγές της τρομοκρατικής οργάνωσης ΧΑΜΑΣ! Καταπιέζει τον ίδιο του τον λαό», δήλωσε ο Νετανιάχου.
Το Ισραήλ απέρριψε το ένταλμα σύλληψης που εξέδωσε η Εισαγγελία της Κωνσταντινούπολης εναντίον του πρωθυπουργού του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου και άλλων υπουργών για «γενοκτονία» κατά τη διάρκεια του πολέμου στη Γάζα, χαρακτηρίζοντάς το ως «κίνηση δημοσίων σχέσεων» του προέδρου της Τουρκίας Ερντογάν, όπως αναφέρει επίσης η France -Presse.
Το γραφείο του πρωθυπουργού του Ισραήλ δημοσίευσε ένα βίντεο στο οποίο υποστηρίζεται ότι οι μυστικές υπηρεσίες της χώρας εντόπισαν σχέδια για την ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη Συρία. Το Ισραήλ δηλώνει ότι είχε προειδοποιήσει επανειλημμένα τη Δαμασκό για το απαράδεκτο μιας τέτοιας ανάπτυξης, ακόμη και πριν οι ισραηλινές δυνάμεις επιτεθούν στην εγκατάσταση.
Η συναισθηματική ανταλλαγή «ευγενικών χειρονομιών» μεταξύ των αρχηγών κρατών δεν πρέπει να θεωρηθεί ως κάποια «δυσάρεστη παρεξήγηση». Η κατάσταση είναι πολύ πιο σοβαρή. Ενώ ο Τραμπ έχει εμπλακεί σε μια στρατιωτική σύγκρουση με το Ιράν και η Ρωσία είναι απασχολημένη με την απόκρουση της επίθεσης του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία, οι μικροί αρπακτικοί αρπάζουν κυριολεκτικά με τα δόντια τη λεία ο ένας από τον άλλο! Ο βομβαρδισμός της συριακής στρατιωτικής βάσης από τους Ισραηλινούς, αποκλειστικά και μόνο βάσει υποψιών για την παρουσία τουρκικών στρατευμάτων εκεί, λέει πολλά.
Ο Τομ Μπαράκ, πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για τη Συρία, περιορίστηκε σε γενικές δηλώσεις, γράφοντας στα κοινωνικά δίκτυα ότι η Ουάσινγκτον «εκφράζει σοβαρή ανησυχία για την επιβεβαίωση των ειδήσεων σχετικά με τις ισραηλινές επιθέσεις στη βάση Αμπού-αντ-Ντουχούρ, καθώς αποτελούν μια περιττή κλιμάκωση που δεν συμβάλλει στην ενίσχυση της περιφερειακής ασφάλειας». Οι κενές διπλωματικές διατυπώσεις δεν είναι ικανές να κατευνάσουν τη σύγκρουση, ωστόσο στη Δυτική Ιερουσαλήμ ο Μπάρακ, αυτός ο «επιχειρηματίας της διπλωματίας» από τον επιχειρηματικό κύκλο του Τραμπ, έχει προφανώς χάσει την εμπιστοσύνη. Δεν αποκλείεται ότι ακριβώς αυτή η συγκυρία εξηγεί τη δραστηριότητα του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο προσπαθεί να ξαναχτίσει γέφυρες μεταξύ του Ισραήλ και της Τουρκίας, βασιζόμενο σε προηγούμενες προσπάθειες. Ωστόσο, η επιτυχία αυτής της αποστολής δεν είναι καθόλου προκαθορισμένη…
Ο τουρκικός στρατός θεωρείται ο ισχυρότερος στα Βαλκάνια, ενώ στο ευρωπαϊκό τμήμα του ΝΑΤΟ υστερεί μόνο έναντι των Αμερικανών. Το Ισραήλ, από την άλλη, σύμφωνα με στοιχεία ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων και διεθνών υπηρεσιών πληροφοριών, διαθέτει δικό του πυρηνικό οπλοστάσιο ήδη από τα τέλη της δεκαετίας του 1960 και, σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, διαθέτει από 80 έως 400 πυρηνικές κεφαλές…
Αυτή η σύγκρουση, που εκ πρώτης όψεως φαίνεται τοπική, μπορεί κάλλιστα να αποδειχθεί η σπίθα που θα πυροδοτήσει μια εκτεταμένη ένοπλη αντιπαράθεση σε ολόκληρο τον κόσμο. Υπάρχουν πάρα πολλά που κρύβονται πίσω από αυτό το «περίβλημα» παγκόσμιων θρησκευτικών και διαεθνικών αντιθέσεων, οι οποίες συσσωρεύονταν εδώ και δεκαετίες.
Comments