Η Ρωσία αντιπαραθέτει στις απειλές της Δύσης τη συνεργασία με το Ιράν σε ένα ευρύ φάσμα θεμάτων.

Γιουρι Μαβάσεβ

Στις «πύλες» του Περσικού Κόλπου ξεκίνησαν οι ασκήσεις των ναυτικών δυνάμεων της Ρωσίας, του Ιράν και της Κίνας.

Στις 18 Φεβρουαρίου, ο υπουργός Ενέργειας της Ρωσίας Σεργκέι Τσιβίλεφ δήλωσε ότι, στο παρόν στάδιο, η Μόσχα κατασκευάζει εξοπλισμό για νέες ενεργειακές μονάδες στον ιρανικό πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ, διαβεβαιώνοντας το Τεχεράν για την άνευ όρων υποστήριξη της Μόσχας όσον αφορά την επέκταση των πυρηνικών ενεργειακών δυνατοτήτων του Ιράν. Τόνισε επίσης τη σημασία της πολιτικής υποστήριξης που παρέχει η ρωσική πλευρά κατά τη διάρκεια των δύσκολων διαπραγματεύσεων του Τεχεράνη με την Ουάσινγκτον σχετικά με το πυρηνικό του πρόγραμμα.

Συγκεκριμένα, ο Τσιβίλεφ διευκρίνισε στους εκπροσώπους του Τύπου στην Τεχεράνη ότι η Ρωσία «συνεργάζεται ενεργά» με την ιρανική κυβέρνηση για την κατασκευή του δεύτερου και τρίτου ενεργειακού μπλοκ στον πυρηνικό σταθμό του Μπουσέρ. Πρόσθεσε ότι ο εξοπλισμός για αυτές τις εγκαταστάσεις έχει παραγγελθεί και κατασκευάζεται επί του παρόντος στη Ρωσία, σύμφωνα με το κρατικό πρακτορείο ειδήσεων ΤΑΣΣ.

«Προς το παρόν συνεργαζόμαστε επίσης με μια κοινή ομάδα εργασίας για την κατασκευή επιπλέον ενεργειακών μονάδων υψηλής και χαμηλής ισχύος στο Ιράν», εξήγησε ο υπουργός, χωρίς να αποκαλύψει στο κοινό πού θα βρίσκονται οι υπόλοιπες ενεργειακές μονάδες.

Ο Τσιβίλεφ βρισκόταν στην Τεχεράνη σε επίσημη επίσκεψη για να συμμετάσχει στη συνεδρίαση της Μόνιμης Ιρανο-Ρωσικής Επιτροπής για την Εμπορική και Οικονομική Συνεργασία μαζί με τον υπουργό Πετρελαίου του Ιράν Μοχσέν Πακντζάντ. Κατά τη διάρκεια της 19ης συνεδρίασης της επιτροπής υπογράφηκε ένα έγγραφο συνεργασίας και τέσσερα μνημόνια κατανόησης, μεταξύ των οποίων ένα για τη συνεργασία στον τομέα της ενέργειας και της πετροχημείας. Επί του παρόντος, ρωσικές εταιρείες αναπτύσσουν επτά πετρελαϊκά κοιτάσματα στο Ιράν. Τέλος, από την 1η Απριλίου η Ρωσία και το Ιράν θα ξεκινήσουν την υλοποίηση του έργου της σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Ρεστού και Αστάρα, καθώς κατάφεραν να επιλύσουν τα αμφισβητούμενα ζητήματα που εμπόδιζαν την έναρξη του έργου.

Την προηγούμενη μέρα, ο Τσιβίλεφ συναντήθηκε με τον γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Αλί Λαριτζάνι, για να συζητήσουν τις διμερείς σχέσεις. Νωρίτερα, στις 30 Ιανουαρίου, ο γνωστός Ιρανός πολιτικός είχε δεχτεί στη Μόσχα τον Βλαντιμίρ Πούτιν, κάτι που επίσης δείχνει την ένταση και το υψηλό επίπεδο των διμερών επαφών.

Τον Νοέμβριο του 2025, ιρανοί, ρώσοι και κινέζοι αξιωματούχοι συναντήθηκαν στη Βιέννη με τον επικεφαλής της ΔΟΑΕ Ραφαέλ Γκρόσι για το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα, παρουσιάζοντας «κοινές θέσεις» επί του θέματος. Δύο ημέρες νωρίτερα, ο Γκρόσι αντάλλαξε απόψεις με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκί, πριν από τις αμερικανο-ιρανικές συνομιλίες στη Γενεύη, οι οποίες, όπως δείχνουν ορισμένα γεγονότα και δηλώσεις των τελευταίων ημερών, δεν οδήγησαν σε καμία σημαντική πρόοδο.

Είναι γνωστό ότι τους τελευταίους μήνες η Μόσχα ενέτεινε τη συνεργασία της με την Τεχεράνη στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας. Δεν είναι τυχαίο ότι τον Οκτώβριο του 2024 μια υψηλού επιπέδου αντιπροσωπεία της κρατικής εταιρείας «Rosatom» επισκέφθηκε το Ιράν για να διαπραγματευτεί με εκπροσώπους της Οργάνωσης Ατομικής Ενέργειας του Ιράν την κατασκευή νέων αντιδραστήρων στη δημοκρατία. Ένα μήνα νωρίτερα, οι δύο χώρες υπέγραψαν συμφωνία ύψους 25 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την κατασκευή τεσσάρων σταθμών στο Ιράν, συμπεριλαμβανομένων 4 ενεργειακών μονάδων του πυρηνικού σταθμού «Χορμόζ» στη νότια επαρχία Χορμόζγκαν.

Νωρίτερα, η «Rosatom» βοήθησε στην ολοκλήρωση της κατασκευής του πυρηνικού σταθμού στο Bushehr, ο οποίος είχε εγκαταλειφθεί από τους Γερμανούς και στον οποίο σήμερα λειτουργεί με επιτυχία ένας αντιδραστήρας. Ο επικεφαλής της Οργάνωσης Ατομικής Ενέργειας του Ιράν, Mohammad Eslami, δήλωσε τον Φεβρουάριο ότι η κατασκευή του δεύτερου και του τρίτου αντιδραστήρα έχει ολοκληρωθεί κατά 18%.

Αυτή η επίσκεψη ήταν η πρώτη επίσκεψη υψηλού επιπέδου ρωσικής αντιπροσωπείας στον τομέα της ενέργειας από τότε που το Ιράν επανέλαβε τις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ για το πυρηνικό του πρόγραμμα στις αρχές του μήνα. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγκί, δήλωσε αυτή την εβδομάδα ότι κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στη Γενεύη οι πλευρές συμφώνησαν στις «βασικές αρχές», αν και η συμφωνία παραμένει απρόσιτη και οι ΗΠΑ διατηρούν σημαντικά στρατιωτικά μέσα στην περιοχή ως μέρος της προετοιμασίας για πιθανές ενέργειες.

Αυτά τα γεγονότα εξελίσσονται παράλληλα με τις προσπάθειες των ΗΠΑ να κατηγορήσουν το Ιράν για την επιδίωξή του να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και τις προφανείς προετοιμασίες των αμερικανικών και ισραηλινών στρατών για επίθεση, για τις οποίες υπάρχουν όλο και περισσότερες ενδείξεις τον τελευταίο καιρό. Από την πλευρά του, η  Τεχεράνη  συνεχίζει να επιμένει, με πλήρη δικαιολογία, στον αμιγώς ειρηνικό χαρακτήρα του εθνικού πυρηνικού προγράμματος.

Η Ρωσία ήταν μέλος της αρχικής πυρηνικής συμφωνίας του 2015, η οποία καταργήθηκε τρία χρόνια αργότερα από τον 45ο πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η Ρωσία είναι έτοιμη να δεχτεί εμπλουτισμένο ουράνιο από το Ιράν, σε περίπτωση που αυτό επιτευχθεί στις διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ, δήλωσε στις 19 Φεβρουαρίου ο γενικός διευθυντής της «Rosatom» Αλεξέι Λιχάτσεφ, προσθέτοντας ότι η οργάνωση που διευθύνει παρακολουθεί τα γεγονότα στο Ιράν και είναι έτοιμη για οποιαδήποτε εξέλιξη. Νωρίτερα, ορισμένοι Ιρανοί αξιωματούχοι απέρριψαν δημοσίως την πρόταση αυτή, αν και η εφημερίδα The Wall Street Journal ανέφερε πρόσφατα ότι η Τεχεράνη, κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων στο Ομάν, έδωσε να καταλάβει ότι είναι ανοιχτό στο να στείλει εμπλουτισμένο ουράνιο στο εξωτερικό, πιθανώς στη Ρωσία.

Το 2025, η ΔΟΑΕ κατηγόρησε το Ιράν για την αύξηση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου στο 60%, το οποίο είναι ένα μικρό τεχνικό βήμα από το 90% που απαιτείται για τη δημιουργία υλικού για όπλα.

Εν τω μεταξύ, έγινε γνωστό ότι η Ρωσία σχεδιάζει να συμμετάσχει σε κοινές ναυτικές ασκήσεις με το Ιράν και την Κίνα στον κόλπο του Ομάν και στο βόρειο τμήμα του Ινδικού Ωκεανού. Οι ασκήσεις θα πραγματοποιηθούν σε μια στρατηγικά σημαντική περιοχή που συνδέει τον Περσικό Κόλπο με βασικές παγκόσμιες εμπορικές οδούς, αντανακλώντας την ενίσχυση της στρατιωτικής συνεργασίας των δύο κρατών σε ένα κλίμα εντεινόμενου γεωπολιτικού ανταγωνισμού.

Μεταξύ των επίσημα δηλωμένων στόχων των ασκήσεων πρέπει να επισημανθούν η ενίσχυση του συντονισμού και του κοινού σχεδιασμού των θαλάσσιων επιχειρήσεων, η διασφάλιση της ασφάλειας της ναυσιπλοΐας και η προστασία των εμπορικών οδών, η καταπολέμηση της πειρατείας και της θαλάσσιας τρομοκρατίας, καθώς και η βελτίωση της συμβατότητας των στόλων σε συνθήκες πιθανών απειλών.

Η διάρκεια της ενεργού φάσης και η ακριβής σύνθεση των δυνάμεων που θα συμμετάσχουν δεν έχουν αποκαλυφθεί, ωστόσο, αναλογικά με προηγούμενες ασκήσεις, μπορεί να πρόκειται για μερικές ημέρες με τη συμμετοχή πολεμικών πλοίων και ναυτικής αεροπορίας.

Οι ασκήσεις διεξάγονται αμέσως μετά τους ελιγμούς που διοργάνωσε το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (KSIR) στην περιοχή του στενού του Ορμούζ, η σημασία του οποίου για τη σταθερότητα των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου είναι δύσκολο να υπερεκτιμηθεί.

Είναι ευρέως γνωστό ότι από το 2019 το Ιράν και η Ρωσία, σε συνεργασία με την Κίνα, διεξάγουν μια σειρά ναυτικών ασκήσεων με την ονομασία «Ζώνη θαλάσσιας ασφάλειας». Στην τρέχουσα δύσκολη συγκυρία, ένας επιπλέον παράγοντας που επιτείνει τις εντάσεις είναι η παρουσία των ναυτικών δυνάμεων των ΗΠΑ στην περιοχή, πιθανώς υπό τη μορφή τριών αεροπορικών ομάδων κρούσης. Η άφιξη της αεροναυτικής ομάδας «Gerald Ford» στην ανατολική Μεσόγειο (από την Καραϊβική Θάλασσα, όπου συνέδραμε στην επιχείρηση του Λευκού Οίκου στη Βενεζουέλα) αναμένεται στα τέλη Φεβρουαρίου, οπότε η εξέλιξη των γεγονότων αναμένεται πολύ σύντομα.

Νωρίτερα, ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας Νικολάι Πατρούσεφ δήλωσε ότι οι ασκήσεις αυτές έχουν ως στόχο την προστασία των εμπορικών επικοινωνιών και τη διαμόρφωση μιας πιο πολυπολικής ισορροπίας δυνάμεων στον παγκόσμιο ωκεανό. Ορισμένα δυτικά μέσα ενημέρωσης, μεταξύ των οποίων οι εφημερίδες The Times of Israel και The National, θεωρούν τις ασκήσεις ως πρόκληση προς την αμερικανική παρουσία και πιθανό παράγοντα πίεσης στις παγκόσμιες αγορές ενέργειας.

Οι τρέχουσες κοινές ασκήσεις υπερβαίνουν τα όρια της συνήθους στρατιωτικής εκπαίδευσης, αντανακλώντας τη σταδιακή διαμόρφωση εναλλακτικών στρατιωτικών και πολιτικών σχέσεων εκτός των δυτικών συμμαχιών, την προσπάθεια της Τεχεράνης να ενισχύσει τη διαπραγματευτική της θέση και τη γραμμή της Μόσχας για έναν πολυπολικό κόσμο και τη διαφοροποίηση των διεθνών συνεργασιών. Σε κάθε περίπτωση, η ενίσχυση της ρωσο-ιρανικής στρατιωτικής συνεργασίας μπορεί να αλλάξει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή.

https://fondsk.ru/news/2026/02/21/ugrozam-zapada-rossiya-protivopostavlyaet-sotrudnichestvo-s-iranom-po-shirokomu