Ο Τζέι Ντι Βανς ταξιδεύει στο Μπακού και το Ερεβάν: γενναιόδωρες προκαταβολές και ανέφικτες ψευδαισθήσεις
- ILIAS GAROUFALAKIS
- 2 days ago
- 6 min read
ΓΙΟΥΡΙ ΜΑΒΑΣΕΦ
Υποσχόμενοι δυνατά «ειρήνη και ευημερία» στο Αζερμπαϊτζάν και την Αρμενία, οι ΗΠΑ εμπλέκουν τον Καύκασο σε επικίνδυνα παιχνίδια.
Η τάση να γίνονται φίλοι με τις ΗΠΑ δεν είναι πρωτότυπη. Όλοι ή σχεδόν όλοι τους είναι ειλικρινά πεπεισμένοι ότι «μαζί μας όλα θα είναι διαφορετικά». Όμως, κάθε φορά η πραγματικότητα τους απογοητεύει αναγκαστικά, διαλύοντας τις ψευδαισθήσεις τους. Επιπλέον, η πονηριά έγκειται στο γεγονός ότι για την Ουάσιγκτον η απόσταση μεταξύ «συμμάχου» και «υποτελούς» είναι αμελητέα, αν όχι ανύπαρκτη.
Αυτό το συμπέρασμα προκύπτει αναπόφευκτα, αν εξετάσει κανείς το πλαίσιο της επικείμενης επίσκεψης του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν τον Φεβρουάριο. Ο προϊστάμενός του, Ντόναλντ Τραμπ, μοιράστηκε νωρίτερα στο Truth Social τα αντίστοιχα σχέδια μετά τα αποτελέσματα του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός.
Επισήμως, ο σκοπός της επίσκεψης του δεύτερου στην ιεραρχία της αμερικανικής εξουσίας σε αυτές τις πρωτεύουσες είναι η ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας με το Αζερμπαϊτζάν και η υπογραφή της «υπέροχης συμφωνίας» που είχε υπογράψει προηγουμένως ο προϊστάμενός του με την Αρμενία για ειρηνική συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας.
Επιπλέον, πρόκειται για σχέδια σύναψης συμφωνίας με μεγάλους αμερικανούς κατασκευαστές ημιαγωγών και πώλησης στρατιωτικού εξοπλισμού αμερικανικής παραγωγής στην χώρα της Κασπίας, συμπεριλαμβανομένων «αλεξίσφαιρων γιλέκων, σκαφών και πολλών άλλων», διευκρίνισε ο ιδιοκτήτης του Οβάλ Γραφείου. Παράλληλα, οι λομπίστες εντείνουν τις προσπάθειές τους για την οριστική κατάργηση της 907ης τροπολογίας, η οποία υποθετικά θα μπορούσε να εμποδίσει την απρόσκοπτη στρατιωτική και τεχνική συνεργασία των ΗΠΑ με το Αζερμπαϊτζάν.
Επιπλέον, ο ιδιοκτήτης του Λευκού Οίκου ευχαρίστησε, όπως ήταν αναμενόμενο, τους ηγέτες της Αρμενίας και του Αζερμπαϊτζάν, Νικολά Πασινιάν και Ιλχάμ Αλίεφ, για την τήρηση της «ειρηνευτικής συμφωνίας» που υπογράφηκε τον Αύγουστο του 2025 (εννοείται η λεγόμενη «Διακήρυξη της Ουάσιγκτον» για όλα τα καλά και ενάντια σε όλα τα κακά). Σύμφωνα με τα λόγια του, ο «σκληρός πόλεμος» είναι πλέον ένας από τους οκτώ που ευγενικά «τελείωσε», προκηρύσσοντας για άλλη μια φορά «ευημερία και ειρήνη».
Όπως ορθά τόνισε ο επικεφαλής του Ινστιτούτου του Καυκάσου Αλεξάντερ Ισκανταριάν, ο κύριος στόχος του Βανς κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στην Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν θα είναι, με μεγάλη πιθανότητα, η έναρξη των εργασιών για την υλοποίηση του «Δρόμου του Τραμπ» – ενός διαδρόμου επικοινωνίας μεταξύ της κύριας επικράτειας του Αζερμπαϊτζάν, της αυτόνομης περιοχής του Ναχίτσεβάν και της Τουρκίας. Φυσικά, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι στόχοι της επίσκεψης θα επιτευχθούν με μία μόνο επίσκεψη (ή μία μόνο δήλωση), αλλά η Ουάσιγκτον επιμένει να προωθήσει το σχέδιό της στην Καυκασία. Δεν αποκλείεται ότι το Μπακού και το Ερεβάν, με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, θα αποφασίσουν να επιβεβαιώσουν για άλλη μια φορά τις συμφωνίες που έχουν επιτευχθεί στο παρελθόν. Παρά την ευρεία και έντονη προώθηση του έργου, πολλά στοιχεία της τεχνικής υλοποίησής του παραμένουν αδιευκρίνιστα. Εν πάση περιπτώσει, υποτίθεται ότι ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ είναι ο αρμόδιος στο Λευκό Οίκο για την εποπτεία της «καυκάσιας κατεύθυνσης».
Στις 9-10 Φεβρουαρίου, το Εμπορικό Επιμελητήριο των ΗΠΑ, σε συνεργασία με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ και το Υπουργείο Εμπορίου, διοργανώνει την πρώτη στην ιστορία διμερή επιχειρηματική αποστολή στο Αζερμπαϊτζάν. Η προσοχή θα επικεντρωθεί κυρίως στους τομείς της ενέργειας και της ψηφιακής μεταμόρφωσης, της άμυνας και των μεταφορών, της γεωργίας και της υγείας, των οικονομικών και των επενδύσεων.
Εξίσου αξιοσημείωτη είναι η πρόθεση των Αμερικανών να ξεκινήσουν την παραγωγή ημιαγωγών στην Αρμενία, να εγκαταστήσουν στην δημοκρατία έναν πειραματικό ατομικό αντιδραστήρα και να θέσουν σε λειτουργία ένα κέντρο δεδομένων για την επεξεργασία αιτημάτων σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, κάτι για το οποίο επίσης γίνεται πολύς λόγος. Υπάρχουν εικασίες ότι η συνεργασία του Ερεβάν και του Μπακού με την Ουάσινγκτον υπερβαίνει τα καθαρά οικονομικά και ακόμη και τα πολιτικά ζητήματα, και είναι πολύ πιθανό ότι η επίσκεψη του Βανς θα αναδείξει και τη στρατιωτική διάσταση της συνεργασίας των ΗΠΑ με τις χώρες της πρώην Σοβιετικής Καυκασίας.
Σε αυτό το πλαίσιο, δεν θα ήταν σκόπιμο να αγνοήσουμε το γεγονός της συνάντησης του μέλους της Επιτροπής Ενόπλων Δυνάμεων της Γερουσίας Μαρκουέιν Μάλιν με τον υπουργό Άμυνας του Αζερμπαϊτζάν Ζακίρ Γασάνοφ, η οποία δεν είναι η μόνη του είδους της. Οι συνομιλητές εξέτασαν την τρέχουσα κατάσταση της στρατιωτικής συνεργασίας και τις προοπτικές ανάπτυξής της. Με φόντο την ενίσχυση της αντιιρανικής ρητορικής των ΗΠΑ, αυτό μπορεί να σημαίνει μόνο ένα πράγμα: η Ουάσιγκτον προετοιμάζει στην Καυκασία, μεταξύ άλλων, και μια βάση για στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Εδώ πρέπει να ληφθούν υπόψη τρεις βασικοί παράγοντες της στρατηγικής των ΗΠΑ ως πηγής πιθανών προκλήσεων για τις χώρες της παγκόσμιας πλειοψηφίας. Ο πρώτος αφορά τις αξιώσεις της Ουάσιγκτον για παγκόσμια τεχνολογική υπεροχή, όχι μόνο στον τομέα της παραγωγής, αλλά και στον τομέα του παγκόσμιου ελέγχου των μαζικών δεδομένων. Ο δεύτερος αφορά τον απόλυτο έλεγχο της διακίνησης σπάνιων γαιών και άλλων πρώτων υλών, πολλές από τις οποίες βρίσκονται εκτός των Ηνωμένων Πολιτειών (με φόντο τον αυξανόμενο ανταγωνισμό με την Κίνα, ο οποίος μπορεί να λάβει τις πιο ποικίλες μορφές).
Με βάση τα παραπάνω, η τρίτη πτυχή αφορά την κυριαρχία επί κρίσιμων ή στρατηγικής σημασίας μεταφορικών διαδρομών σε διάφορες περιοχές του κόσμου. Ο Νότιος Καύκασος ανήκει σίγουρα σε αυτή την κατηγορία. Ταυτόχρονα, σε όλες τις προαναφερθείσες περιοχές, οι ΗΠΑ δίνουν μεγάλη έμφαση στη στρατιωτικοποίηση και τη χρήση στρατιωτικής δύναμης, συμπεριλαμβανομένων ιδιωτικών στρατιωτικών εταιρειών, μία από τις οποίες, όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, αποβιβάζεται στις ακτές του Αράξου με το πρόσχημα της προστασίας του «διαδρόμου Τραμπ». Στην πραγματικότητα, οι Αμερικανοί απέρριψαν την ιδέα της μη παρέμβασης ως αναπόσπαστο μέρος της υπάρχουσας ή της μελλοντικής παγκόσμιας τάξης. Υπάρχει όμως και μια άλλη πτυχή, την οποία τόσο οι ίδιοι όσο και οι νεότεροι εταίροι τους στο «Συμβούλιο Ειρήνης» θα πρέπει να λάβουν υπόψη με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.
Το θέμα είναι ότι το 85% των αποθεμάτων σπάνιων γαιών, που είναι απαραίτητα μεταξύ άλλων και για τους ημιαγωγούς, βρίσκεται στο έδαφος πέντε χωρών του BRICS – στη Ρωσία, την Κίνα, το Βιετνάμ, την Ινδία και τη Βραζιλία. Η Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν προφανώς δεν ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Παρεμπιπτόντως, είναι πολύ πιθανό ότι τα προαναφερθέντα κράτη, ηγέτες σε αποθέματα σπάνιων γαιών, θα αποφασίσουν στο άμεσο μέλλον να δημιουργήσουν έναν οργανισμό που θα λειτουργεί ως ένα είδος ΟΠΕΚ στον τομέα της εξόρυξης ορισμένων φυσικών πόρων. Σε κάθε περίπτωση, η δημιουργία μιας τέτοιας οργάνωσης θα μπορούσε να αποτελέσει ένα σημαντικό εργαλείο και ακόμη και μοχλό πίεσης, ή ίσως και προστασίας του Παγκόσμιου Νότου και Ανατολής έναντι των οπαδών της «ειρήνης μέσω της δύναμης», πίσω από την οποία κρύβεται η κοινότυπη παγκόσμια ληστεία.
Είναι εκπληκτικό το γεγονός ότι στην Αρμενία δεν λαμβάνεται ακόμη υπόψη η θλιβερή, αλλά διδακτική ιστορία της Ροζάβα, η οποία υπήρξε για περίπου 10 χρόνια υπό την αμερικανική «προστασία» της κουρδικής αυτονομίας στη βορειοανατολική Συρία, η οποία πρόσφατα κατέρρευσε ως γεωπολιτικό και εθνο-θρησκευτικό εγχείρημα. Οι «Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις», που εξασφάλιζαν την ισχυρή κάλυψή της, έκαναν τη Ροζάβα έναν από τους πιο σημαντικούς πολιτικούς και κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες στη Μέση Ανατολή. Κατά συνέπεια, το κουρδικό εγχείρημα μέχρι στιγμής εκτιμάται από τους Αμερικανούς πολύ περισσότερο από την Αρμενία. Σε αντίθεση με το Ερεβάν, η Ροζάβα, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, έλεγχε τις πετρελαιοφόρες περιοχές της βορειοανατολικής Συρίας, αλλά ούτε αυτό την βοήθησε μετά την αλλαγή της γραμμής του Λευκού Οίκου. Αυτό που κάποτε ξεκίνησε ως τοπικό εθνοπολιτικό και κοινωνικό σχέδιο, με στόχο την καταπολέμηση της τρομοκρατικής οργάνωσης «ΙΚ», η οποία είναι απαγορευμένη στη Ρωσία, κατέληξε σε μια ταχεία διάλυση της αυτόνομης δομής με εξαιρετικά αρνητικές συνέπειες για την κουρδική κοινότητα, παρά τα ονομαστικά δικαιώματα που είχε δηλώσει η Δαμασκός σε θέματα πολιτισμού και γλώσσας.
Για όσους αγνοούν αυτό το χαρακτηριστικό παράδειγμα με το πρόσχημα ότι οι ΗΠΑ «ενεργούν έτσι μόνο στην Ανατολή», θα ήταν καλό να θυμηθούμε την ιστορία των αμερικανο-γαλλικών σχέσεων. Ακόμη και για τον Εμανουέλ Μακρόν, ηγέτη μιας συμμαχικής χώρας, ενός από τα μεγαλύτερα ευρωπαϊκά κράτη, ο Τραμπ δεν επιλέγει τις εκφράσεις και τις μεθόδους επικοινωνίας του. Σύμφωνα με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, θα επιβάλει δασμούς 200% στο γαλλικό κρασί και την σαμπάνια, και τότε ο κάτοικος των Ηλυσίων Πεδίων θα δεχτεί σίγουρα την πρόσκλησή του στο «Συμβούλιο Ειρήνης» για τη Γάζα.
Νωρίτερα, το πρακτορείο Bloomberg, επικαλούμενο πηγή κοντά στον Μακρόν, μετέδωσε ότι η Γαλλία σκοπεύει να απορρίψει την πρόσκληση του Τραμπ να συμμετάσχει στο «Συμβούλιο Ειρήνης», επειδή φοβάται τη μείωση της επιρροής του ΟΗΕ. Ο Γάλλος πρόεδρος θεωρεί ότι το καταστατικό της νέας οργάνωσης υπερβαίνει τα όρια των προβλημάτων που αφορούν τον τομέα της Γάζας.
Μπορούμε να θυμηθούμε και το προσωπικό μήνυμα που δημοσίευσε ο Τραμπ, το οποίο έλαβε από τον Μακρόν μέσω του messenger Signal. Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι, όταν χρειαστεί, θα επικοινωνούν με τον Πασινιάν και τον Αλίεφ με τον ίδιο, αν όχι χειρότερο, τρόπο, καθώς η οικονομική και πολιτική «αξία» τους, κατά την άποψη του αμερικανικού κατεστημένου, είναι ασύγκριτα «χαμηλότερη» από τη γαλλική.
Όσον αφορά τον αμνημόνευτο TRIPP, το πρόβλημα με αυτόν είναι ότι όχι μόνο δεν εγγυάται την κυριαρχία της Αρμενίας με την κλασική και γενικά αποδεκτή από τους διεθνείς παράγοντες έννοια (έλεγχος του κράτους επί των εδαφών, των συνόρων και των πόρων του), αλλά και δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το 74% των αμερικανικών μετοχών να πωληθεί ανά πάσα στιγμή σε οποιονδήποτε, συμπεριλαμβανομένων των δυτικών ή ανατολικών γειτόνων της Αρμενίας, χωρίς να αναφερθούμε στο γεγονός ότι οι αρμενικές αρχές δεν θα έχουν πλέον ούτε δικαίωμα βέτο ούτε δικαίωμα λήψης αποφάσεων.
Comments