Από τις Παρθένες νήσους μέχρι τη Γροιλανδία – στο σταυροδρόμι των ιμπεριαλιστικών διαμαχών

ΑΛΕΞΕΙ ΤΣΙΤΣΚΙΝ

Μπορούν τα προβλήματα των αμφισβητούμενων αποικιακών κτήσεων να επιλυθούν με «Συμβούλια Ειρήνης»;

Η Δανία πάντα αντιμετώπιζε τη Γροιλανδία με αυστηρότητα, σαν να ήταν αποικία της, δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν κατά τη διάρκεια συνάντησης με τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Σύμφωνα με τον αρχηγό του κράτους, οι ΗΠΑ θα «αγοράσουν» το νησί, αν αυτό πωληθεί σε τιμές συγκρίσιμες με αυτές για τις οποίες η Ρωσική Αυτοκρατορία πούλησε την Αλάσκα τον 19ο αιώνα (σε σημερινές τιμές, 200-250 εκατομμύρια δολάρια).

Εν τω μεταξύ, οι παθιασμένες συζητήσεις γύρω από τη Γροιλανδία εντείνονται: οι Αμερικανοί προωθούν την ιδέα της κατάληψης του νησιού με το πρόσχημα της «προστασίας των συμφερόντων της εθνικής ασφάλειας», ενώ οι ενδιαφερόμενοι χειραγωγούν το δικαίωμα αυτοδιάθεσης των κατοίκων του νησιού, απορρίπτοντας παρόμοια επιχειρήματα της Ρωσίας σχετικά με την Κριμαία, του Ντονμπάς και της Νοβορωσσίας, όπως υπενθύμισε ο υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας Σεργκέι Λαβρόφ σε συνέντευξη Τύπου για τα αποτελέσματα της ρωσικής διπλωματίας το 2025.

«Για παράδειγμα, ο Πρόεδρος της Κροατίας κάλεσε να μην τεθούν τα συμφέροντα κάποιων πάνω από τα συμφέροντα του λαού της Γροιλανδίας. «Η απόφαση για το μέλλον της Γροιλανδίας μπορεί να ληφθεί αποκλειστικά από τον λαό της Γροιλανδίας». Αντικαταστήστε τη φράση «λαός της Γροιλανδίας» με τη φράση «λαός της Κριμαίας» και θα καταλάβετε πολλά.

Επιπλέον, στην Κριμαία οι άνθρωποι προσήλθαν στο δημοψήφισμα μετά από ένα αντισυνταγματικό πραξικόπημα, όταν οι πραξικοπηματίες ανέλαβαν την εξουσία και έστειλαν μαχητές να επιτεθούν στο Ανώτατο Συμβούλιο της Κριμαίας, ενώ στη Γροιλανδία δεν έγινε κανένα πραξικόπημα, απλά, όπως είπε ο πρόεδρος Τραμπ, «αυτή η περιοχή είναι σημαντική για την ασφάλεια των ΗΠΑ». Η Κριμαία είναι εξίσου σημαντική για την ασφάλεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας όσο η Γροιλανδία για τις ΗΠΑ.

Και, φυσικά, όταν δικαιολογούν ότι «διαφορετικά η Γροιλανδία θα καταληφθεί από τη Ρωσία ή την Κίνα», δεν υπάρχουν τέτοιες επιβεβαιώσεις», δήλωσε ο Λαβρόφ, επισημαίνοντας επίσης τη θέση της Άνναλεν Μπερχοκ, που προεδρεύει επί του παρόντος στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ.

«Επίσης δήλωσε: «Ο λαός της Γροιλανδίας έχει εκφράσει με απόλυτη σαφήνεια τη θέση του – πρόκειται για το δικαίωμά του στην αυτοδιάθεση». Όταν λένε τέτοια πράγματα, θα έπρεπε να θυμούνται τι είπαν για το δικαίωμα στην αυτοδιάθεση του λαού της Κριμαίας, του Ντονμπάς και της Νοβορωσσίας».

Οι διαμάχες για την κυριαρχία της Γροιλανδίας «αποτελούν μέρος του προβλήματος που σχετίζεται με τις συνέπειες της αποικιακής εποχής», υπενθύμισε ο επικεφαλής της ρωσικής διπλωματίας. Από τον 13ο αιώνα, η Γροιλανδία ήταν ουσιαστικά αποικία της Νορβηγίας και στη συνέχεια αποικία της Δανίας. Μόνο στα μέσα του 20ού αιώνα υπογράφηκε συμφωνία ότι η Γροιλανδία δεν αποτελεί αποικία της Δανίας, αλλά συνδεδεμένο έδαφος. Συνδέθηκε με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αλλά, κατ' αρχήν, η Γροιλανδία δεν είναι φυσικό μέρος της Δανίας. Αλήθεια, έτσι δεν είναι; Δεν ήταν ούτε φυσικό μέρος της Νορβηγίας, ούτε φυσικό μέρος της Δανίας – είναι αποικιακή κατάκτηση».

Έτσι, το ζήτημα του μέλλοντος αυτού του στρατηγικά σημαντικού και πλούσιου σε φυσικούς πόρους νησιού τίθεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, αυτό του προβλήματος των πρώην αποικιακών κτήσεων, το οποίο «γίνεται όλο και πιο σοβαρό. Σύμφωνα με το μητρώο του ΟΗΕ, σήμερα στον κόσμο υπάρχουν 17 εδάφη που είτε στερούνται κυριαρχίας είτε βρίσκονται σε άμεση εξάρτηση από τις κυβερνώντες δυνάμεις». Σε μεγάλο βαθμό, η κατάσταση στον κόσμο επιστρέφει στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν η ανερχόμενη αμερικανική αυτοκρατορία στόχευσε στην ανακατανομή του δυτικού ημισφαιρίου. Όχι μόνο η Κούβα, το Πουέρτο Ρίκο και οι Φιλιππίνες που αφαιρέθηκαν από τους Ισπανούς, αλλά και τα υπερπόντια εδάφη της Δανίας έγιναν αντικείμενο των φιλοδοξιών της υπερπόντιας δύναμης, όχι υπό τον Τραμπ, αλλά πολύ νωρίτερα. Ήδη το 1916, σε έγγραφα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ σημειωνόταν ότι «...η Δανία, η επικράτεια της οποίας είναι μικρότερη από την πλειονότητα των αμερικανικών πολιτειών, διαθέτει υπερβολικά εκτεταμένες περιοχές. Αυτό δεν συνάδει με τη γεωγραφική θέση της Δανίας και τις πραγματικές πολιτικές και οικονομικές δυνατότητές της». Επομένως, «η εναρμόνιση αυτής της κατάστασης, τουλάχιστον με τις γεωγραφικές πραγματικότητες, είναι από καιρό αναγκαία, καθώς η τόσο εκτεταμένη επικράτεια του δανικού βασιλείου αποτελεί έναν αναχρονισμό που έχει από καιρό ξεπεραστεί».

Η διαδικασία ξεκίνησε από την Καραϊβική, όπου η Δανία από τα μέσα του 16ου αιώνα κατείχε τις ανατολικές Παρθένες Νήσους (350 τ.χλμ.): ήταν η παλαιότερη αποικιακή κτήση στην περιοχή. Η γεωγραφική τους θέση επιτρέπει μέχρι σήμερα τον έλεγχο της διεθνούς θαλάσσιας οδού μεταξύ του Παναμά και του Ατλαντικού. Γι' αυτό, από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, οι ΗΠΑ άσκησαν κάθε δυνατή πίεση στην Κοπεγχάγη, απαιτώντας να παραχωρηθούν ή να πωληθούν οι Παρθένες Νήσοι, που βρίσκονται κοντά στην ανατολική ακτή του μεγάλου νησιού του Πουέρτο Ρίκο, το οποίο καταλήφθηκε από τις ΗΠΑ από την Ισπανία το 1898.

Τον Ιούλιο του 1865, ο πρόεδρος Αβραάμ Λίνκολν δήλωσε στον Δανό πρέσβη στις ΗΠΑ, D. Roslef, ότι «σε μια κατάσταση όπου η χώρα βρίσκεται σε εμφύλιο πόλεμο, οι βόρειοι χρειάζονται ένα σταθερό ορμητήριο στην Καραϊβική Θάλασσα. Και αν η Δανία παραχωρήσει τις Βίρτζινες στις ΗΠΑ, θα λάβει 7,5 εκατομμύρια δολάρια». Ωστόσο, το βόρειο βασίλειο απέρριψε την δελεαστική πρόταση.

Στη συνέχεια, το 1900, η Ουάσιγκτον πρόσφερε στην Κοπεγχάγη 5 εκατομμύρια δολάρια για τις Δανικές Παρθένες Νήσους και προνόμια για τα δανικά προϊόντα στις ΗΠΑ: το 1902 υπογράφηκε μια προκαταρκτική συμφωνία, η οποία όμως δεν επικυρώθηκε από το δανικό κοινοβούλιο (Folketing). Ωστόσο, η περαιτέρω πίεση στη Δανία ήταν επιτυχής: έτσι, η Ουάσιγκτον ενημέρωσε τη Δανία ότι θα υποστήριζε τις αξιώσεις της Καϊζερικής Γερμανίας για ολόκληρο το Σλέσβιχ-Γκολστάιν: από το 1864, σχεδόν το 80% αυτής της περιοχής έγινε γερμανική λόγω της ήττας της Δανίας στον πόλεμο για το Σλέσβιχ (η Δανία διεκδικούσε το τμήμα του Σλέσβιχ που είχε καταληφθεί από τη Γερμανία). Ταυτόχρονα, οι ΗΠΑ απείλησαν με στρατιωτική εισβολή στις Παρθένες Νήσους, αλλά, χρησιμοποιώντας τη μέθοδο του καρότου και του μαστιγίου, αύξησαν το προτεινόμενο ποσό αγοράς.

Υπογραφή της συμφωνίας για την αγορά των Βρετανικών Παρθένων Νήσων από τους Αμερικανούς

Υπογραφή της συμφωνίας για την αγορά των Βρετανικών Παρθένων Νήσων από τους Αμερικανούς

Τον Ιανουάριο του 1916, εν μέσω του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου στην Ευρώπη, σύμφωνα με τη συμφωνία που υπογράφηκε στην Ουάσινγκτον, η Κοπεγχάγη πούλησε τα νησιά αυτά για 25 εκατομμύρια δολάρια (ποσό που αντιστοιχούσε σχεδόν στον εξαμηνιαίο προϋπολογισμό της Δανίας τη δεκαετία του 1910). Σύμφωνα με το έγγραφο, τα νησιά πωλήθηκαν σε αντάλλαγμα για την αναγνώριση από την Ουάσιγκτον της δανικής κυριαρχίας στη Γροιλανδία, την Ισλανδία και τις Νήσους Φερόες στον Βόρειο Ατλαντικό. Στις 17 Ιανουαρίου 1917, η Δανία πραγματοποίησε τη συμφωνία πώλησης των νησιών στις ΗΠΑ με τη μορφή προσωρινής συνιδιοκτησίας. Στις 31 Μαρτίου του ίδιου έτους, η δανική κυριαρχία στην περιοχή καταργήθηκε επίσημα. Στις 6 Απριλίου 1917, οι ΗΠΑ εισήλθαν στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, κάτι που, όπως σημείωσαν τα δανικά ΜΜΕ, θα μπορούσε να συνοδευτεί από εισβολή στις Βιρίνες, αν η Κοπεγχάγη δεν είχε συμφωνήσει στην πώλησή τους.

Σε ένδειξη ευγνωμοσύνης για την υποχωρητικότητα των ΗΠΑ, το 1919 υποστήριξαν την επιστροφή στη Δανία σχεδόν του 80% του εδάφους του Σλέσβιχ, το οποίο είχε προηγουμένως καταληφθεί από τη Γερμανία.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, στο νησί Σάντα Κρουζ χτίστηκε το μεγαλύτερο διυλιστήριο πετρελαίου στην περιοχή της Καραϊβικής, το οποίο ανήκει στην αμερικανική εταιρεία Freepoint Commodities. Οι Παρθένοι Νήσοι είναι επίσης γεμάτοι με στρατιωτικές και κατασκοπευτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ. Το 2023, πραγματοποιήθηκε δημοψήφισμα μεταξύ των κατοίκων των νησιών, το οποίο έδειξε ότι το 63% υποστηρίζει τη μετατροπή της περιοχής σε πολιτεία των ΗΠΑ, ενώ το 23% τάχθηκε κατά. Όσον αφορά το ζήτημα της ανεξαρτησίας, το 58% το απέρριψε, ενώ το 19% συμφώνησε.

Ο επικεφαλής της εκτελεστικής εξουσίας της επικράτειας είναι ο κυβερνήτης, ο οποίος εκλέγεται με καθολική ψηφοφορία για τετραετή θητεία. Επίσης, με καθολική ψηφοφορία εκλέγεται η γερουσία της επικράτειας, η οποία αποτελείται από 15 μέλη με διετή θητεία. Οι μόνιμοι κάτοικοι των νησιών εκλέγουν έναν βουλευτή στην Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ, αλλά χωρίς δικαίωμα ψήφου. Δεν έχουν δικαίωμα να συμμετέχουν στις προεδρικές εκλογές των ΗΠΑ, αλλά μπορούν να συμμετέχουν στις προκριματικές εκλογές των υποψηφίων για την προεδρία (πρωτοβάθμια εκλογές) από το Δημοκρατικό και το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα των ΗΠΑ. Ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ Mike Waltz πρόσφατα ανέφερε ρητά ότι η περίπτωση των Βερτζίνων δεν αντιβαίνει στο διεθνές δίκαιο: «Δεν υπάρχει τίποτα κακό σε αυτό». Και, όπως φαίνεται, η επόμενη πράξη αυτών των φιλοδοξιών πλησιάζει στο τέλος της.

Σύμφωνα με τον Σ. Λαβρόφ, στη Μόσχα παρακολουθούν «αυτή τη σοβαρή γεωπολιτική κατάσταση» και «θα βγάλουν συμπεράσματα με βάση την έκβαση αυτού του προβλήματος».

https://fondsk.ru/news/2026/01/22/ot-virgin-do-grenlandii-v-perekreste-imperialisticheskikh-razborok.html

P. S. Νέα τροπή: στις διαπραγματεύσεις με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, ο Ρούττε κατάφερε να επεξεργαστεί τη βάση της μελλοντικής συμφωνίας για τη Γροιλανδία, ανακοίνωσε ο Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσθέτοντας ότι δεν θα επιβάλει δασμούς 10% σε ορισμένες ευρωπαϊκές χώρες, οι οποίοι επρόκειτο να τεθούν σε ισχύ από τον Φεβρουάριο. Ωστόσο, ίσως τα πράγματα να αλλάξουν ξανά...