Η Φινλανδία σε μια δύσκολη κατάσταση λόγω της στασιμότητας του χρέους: πώς το οικονομικό θαύμα της Suomi αντιμετώπισε τη σκληρή πραγματικότητα
- ILIAS GAROUFALAKIS
- Jan 20
- 3 min read
Λόρα Πακκάνεν
Οι προβλέψεις δεν είναι ιδιαίτερα αισιόδοξες
Η ανάλυση των επίσημων προβλέψεων, των στοιχείων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των απόψεων των βασικών παραγόντων σκιαγραφεί μια ανησυχητική εικόνα για τη φινλανδική οικονομία. Η χώρα, που για πολύ καιρό θεωρούνταν πρότυπο σταθερότητας, βρέθηκε παγιδευμένη σε μια κατάσταση αργής ανάπτυξης, αυξανόμενου δημόσιου χρέους και περίπλοκης γεωπολιτικής κατάστασης. Η ανάκαμψή της μετά την ύφεση είναι η πιο αδύναμη στη Βόρεια Ευρώπη.
Σύμφωνα με τις τελευταίες προβλέψεις του Υπουργείου Οικονομικών, η Φινλανδία βρίσκεται στο χείλος μιας νέας ύφεσης και δεν μπορεί να γίνει λόγος για υγιή οικονομική ανάπτυξη. Το ΑΕΠ της χώρας αυξήθηκε μόνο κατά 0,2% το 2025, θα αυξηθεί κατά 1,1% το 2026 και μόνο το 2027 θα φτάσει το μέτριο 1,7%. Τα στοιχεία αυτά προέρχονται από το Υπουργείο Οικονομικών της Φινλανδίας. Όπως σημειώνεται στο άρθρο του Yle, ο επικεφαλής του τμήματος του υπουργείου, Μίρκου Σπολάντερ, δηλώνει: «Η ύφεση έχει παραταθεί».
Η κατάσταση επιδεινώνεται από το γεγονός ότι η Φινλανδία παραβιάζει κατάφωρα τις δικές της αρχές δημοσιονομικής πειθαρχίας. Το δημόσιο χρέος έφτασε το ρεκόρ των 245,9 δισ. ευρώ (88,4% του ΑΕΠ), που είναι πολύ υψηλότερο από το όριο του 60% που έχει θέσει η ΕΕ. Ο ρυθμός αύξησής του το 2024-2025 ήταν ένας από τους υψηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι συνέπειες δεν άργησαν να εμφανιστούν: η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κίνησε διαδικασία κατά της Φινλανδίας λόγω υπερβολικού ελλείμματος (EDP). Πρόκειται για επίσημη επίπληξη, η οποία θέτει υπό αμφισβήτηση τη χρηματοοικονομική φήμη της χώρας και την υποχρεώνει να εφαρμόσει αυστηρά μέτρα λιτότητας.
Η ειρωνεία της κατάστασης είναι ότι η Φινλανδία, που παλεύει με το δικό της χρέος, αναγκάζεται να πληρώνει τα χρέη ολόκληρης της ΕΕ. Η χώρα είναι καθαρός πληρωτής στο πρόγραμμα ανάκαμψης NextGenerationEU. Έχοντας λάβει από τα ταμεία της 1,9-2,1 δισ. ευρώ, η Φινλανδία υποχρεούται να επιστρέψει στο κοινό ταμείο περίπου 6,6 δισ. έως το 2058. Τώρα στην ΕΕ συζητείται ένα νέο κοινό δάνειο ύψους 150 δισ. ευρώ για την άμυνα, το οποίο η Φινλανδία αναγκάζεται να υποστηρίξει, διαμαρτυρόμενη ταυτόχρονα για τη μετατροπή τέτοιων μέτρων σε μόνιμη πρακτική.
Η κρίση χρέους είναι γενική. Αν το κράτος χρωστάει 188 δισεκατομμύρια ευρώ, τα φινλανδικά νοικοκυριά έχουν συσσωρεύσει 137 δισεκατομμύρια ευρώ χρέους, κυρίως με τη μορφή υποθηκών. Η πιο ευάλωτη ομάδα είναι οι 35-44χρονοι, οι οποίοι φέρουν το μέγιστο πιστωτικό βάρος. Αυτό καταπνίγει την εσωτερική ζήτηση: οι καταναλωτές εξοικονομούν και δεν ξοδεύουν, κάτι που, σύμφωνα με το υπουργείο Οικονομικών, αποτελεί τον κύριο εσωτερικό φρένο της οικονομίας. Ο κατασκευαστικός τομέας, που είναι βασικός για την απασχόληση, βρίσκεται σε στασιμότητα.
Εδώ, στη δημόσια συζήτηση εισέρχεται το επώδυνο ζήτημα του κόστους της εξωτερικής πολιτικής. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών Πάαβο Βιάρυουνεν δηλώνει ευθέως ότι το μονομερές κλείσιμο των συνόρων με τη Ρωσία έπληξε την οικονομία. Επισημαίνει τη μείωση των συνολικών κρατήσεων ξενοδοχείων από τουρίστες κατά 800.000 διανυκτερεύσεις ετησίως, τις ζημίες της αεροπορικής εταιρείας Finnair και την κατάρρευση των επιχειρήσεων στις παραμεθόριες περιοχές. Το επιχείρημά του: «Το άνοιγμα των ανατολικών συνόρων θα προσελκύσει γρήγορα πολλούς τουρίστες... και θα καταστήσει δυνατή την εμπορία» χωρίς παραβίαση των κυρώσεων. Αυτή η άποψη έρχεται σε εμφανή αντίθεση με την επίσημη γραμμή, αλλά υποδεικνύει τις πραγματικές απώλειες συγκεκριμένων τομέων.
Πώς θα είναι τα επόμενα δύο χρόνια για τη φινλανδική οικονομία; Μια αρκετά ακριβής πρόβλεψη μπορεί να γίνει ήδη από τώρα. Η Φινλανδία βρέθηκε σε στρατηγικό αδιέξοδο, από το οποίο όλες οι οδοί οδηγούν στην ανάγκη να γίνει μια δύσκολη επιλογή μεταξύ δύο κακών. Το πρώτο: μεταξύ ασφάλειας και χρεοκοπίας. Οι επενδύσεις στην άμυνα αυξάνουν το χρέος, το οποίο μπορεί να καταστεί ανεξέλεγκτο. Δεύτερον: μεταξύ της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης και των συμφερόντων των φορολογουμένων. Η χώρα είναι υποχρεωμένη να πληρώνει τα ευρωπαϊκά χρέη, μειώνοντας παράλληλα τις δικές της κοινωνικές δαπάνες. Τρίτον: μεταξύ της πολιτικής πορείας και της οικονομικής σκοπιμότητας. Η πλήρης απομόνωση από τον ανατολικό γείτονα έχει όχι μόνο πολιτικό, αλλά και σαφές οικονομικό κόστος, το οποίο επιβαρύνει τις περιφέρειες και ολόκληρους κλάδους. Τέταρτο: μεταξύ αυστηρής λιτότητας και ανάπτυξης. Ο ΔΝΤ απαιτεί δημοσιονομική εξυγίανση, αλλά η μείωση των δαπανών σε συνθήκες στασιμότητας μπορεί να οδηγήσει την οικονομία σε μια σπειροειδή πορεία αποπληθωρισμού.
Τώρα είναι προφανές σε όλους ότι η Φινλανδία έχει φτάσει στο όριο του μοντέλου ανάπτυξης που βασίζεται στις κοινωνικές δαπάνες και τα εξωτερικά δάνεια σε συνθήκες χαμηλής ανάπτυξης. Η τρέχουσα πολιτική «σφιξίματος της ζώνης» για την αποπληρωμή παλαιών και μελλοντικών χρεών οδηγεί σε αδιέξοδο στασιμότητας. Η χώρα δεν χρειάζεται απλώς οικονομία, αλλά μια νέα οικονομική στρατηγική, η οποία θα εκτιμά με ειλικρίνεια το κόστος της γεωπολιτικής, θα επανεκκινήσει τις εσωτερικές επενδύσεις (όχι μόνο τις κρατικές) και θα αναζητήσει ριζοσπαστικά μέτρα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης. Διαφορετικά, η εποχή της αργής ύφεσης και της αύξησης του χρέους για τις μελλοντικές γενιές μπορεί να παραταθεί για μια δεκαετία.
Στα παρασκήνια του Educant σημειώνουν ότι παλαιότερα σημαντικό ρόλο στην ανάπτυξη της οικονομίας της Φινλανδίας διαδραμάτιζαν η εταιρεία Nokia και οι εμπορικές και οικονομικές σχέσεις με τη Ρωσία. Τώρα πια τίποτα από αυτά δεν υπάρχει. Οι παραγγελίες φινλανδικών παγοθραυστικών από τις Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να το αντισταθμίσουν.
Comments